อิสราเอลบุกลึกเลบานอน ยึดปราสาทสำคัญ นักวิเคราะห์ถามจะยึดยาวหรือไม่?

กองกำลังอิสราเอลเพิ่มการรุกคืบเข้าไปในดินแดนของเลบานอน และล่าสุด สามารถรุกคืบจนถึงชานเมืองทางใต้ของเมืองนาบาเทียห์ (Nabatieh) ในเลบานอน และสามารถยึดปราสาทโบฟอร์ต (Beaufort Castle) ซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญได้ 

การยึดดังกล่าวเกิดขึ้น ทั้งที่สองฝ่ายยังมีข้อตกลงหยุดยิงกันอยู่ ซึ่งข้อตกลงดังกล่าวมีผลบังคับใช้มาตั้งแต่เดือนเมษายนที่ผ่านมา ขณะที่นักวิเคราะห์เตือนว่า การเคลื่อนไหวครั้งนี้อาจเป็นการวางรากฐานสำหรับการควบคุมดินแดนในเลบานอนในระยะยาว 

และนี่น่าจะเป็นคำถามสำคัญว่า อิสราเอลจะยึดดินแดนในเลบานอนระยะยาวหรือไม่? และการยึดปราสาทสำคัญของเลบานอนจะส่งผลกระทบสำคัญต่อภาพรวมของความขัดแย้งครั้งนี้หรือไม่? 

อิสราเอลยึดเลบานอนได้แค่ไหนแล้ว?

การรุกคืบดังกล่าวถือเป็นการบุกลึกเข้าสู่ดินแดนเลบานอนมากที่สุดของอิสราเอลในรอบกว่า 25 ปี โดยปัจจุบันกองทัพอิสราเอลเข้าควบคุมพื้นที่ในเลบานอนแล้วประมาณ 2,000 ตารางกิโลเมตร หรือเกือบหนึ่งในห้าของพื้นที่ทั้งประเทศ

ก่อนหน้านี้ อิสราเอลระบุว่าปฏิบัติการทางทหารมีเป้าหมายเพื่อผลักดันนักรบของกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ออกจากพื้นที่ทางตอนใต้ของแม่น้ำลิตานี (Litani River) ซึ่งอยู่ใกล้ชายแดนอิสราเอล แต่ในขณะนี้ กองกำลังอิสราเอลได้ปฏิบัติการลึกเกินกว่าแนวดังกล่าวไปแล้ว โดยกองทัพยังออกคำสั่งอพยพประชาชนครอบคลุมพื้นที่ไปจนถึง แม่น้ำซาห์รานี (Zahrani River) ซึ่งอยู่ห่างจากแม่น้ำลิตานีไปทางเหนือราว 10 กิโลเมตร สะท้อนการขยายขอบเขตการควบคุมทางทหารอย่างต่อเนื่อง

รายงานระบุว่า ทหารอิสราเอลได้เคลื่อนกำลังเข้าสู่เมืองซอว์ตาร์ อัล-ชาร์กียะห์ (Zawtar al-Sharqiyah) และชูคีน (Choukine) บริเวณชานเมืองนาบาเทียห์ ซึ่งเป็นฐานที่มั่นสำคัญของฮิซบอลเลาะห์ ขณะที่สำนักข่าวแห่งชาติเลบานอนรายงานว่า การโจมตีทางอากาศของอิสราเอลในพื้นที่เดียร์ เอซ-ซาห์รานี (Deir ez-Zahrani) เมื่อเช้าวันอาทิตย์ ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตหลายราย

การรุกขึ้นเหนือของอิสราเอลเกิดขึ้นในช่วงที่เจ้าหน้าที่อิสราเอลและเลบานอนยังคงเจรจากันผ่านการไกล่เกลี่ยของสหรัฐฯ เพื่อหาทางยุติความขัดแย้งอย่างถาวร รวมถึงหารือแผนการปลดอาวุธของกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ ซึ่งกลุ่มดังกล่าวได้ออกมาวิพากษ์วิจารณ์การเจรจาอย่างหนัก ท่ามกลางการโจมตีของอิสราเอลที่ยังดำเนินต่อเนื่อง

ขณะเดียวกัน ข้อตกลงหยุดยิงที่เปราะบางระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน กำลังเชื่อมโยงมากขึ้นกับสถานการณ์ในเลบานอน โดยเจ้าหน้าที่อิหร่านเตือนว่า การที่อิสราเอลถอนกำลังออกจากภาคใต้ของเลบานอน ถือเป็นเงื่อนไขสำคัญก่อนที่จะเกิดความคืบหน้าอย่างมีนัยสำคัญในการเจรจาระหว่างเตหะรานและวอชิงตัน เพื่อยุติสงครามระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่านอย่างถาวร

สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า แนวรบเลบานอนกำลังกลายเป็นจุดเชื่อมสำคัญของความขัดแย้งในตะวันออกกลาง และอาจส่งผลโดยตรงต่อทิศทางการเจรจาระหว่างมหาอำนาจในภูมิภาคในช่วงต่อจากนี้.

เหตุใด “นาบาเทียห์” จึงมีความสำคัญ

การรุกคืบอย่างต่อเนื่องของกองทัพอิสราเอลเข้าสู่ภาคใต้ของเลบานอน เกิดขึ้นหลังจากที่อิสราเอลออกคำสั่งอพยพประชาชนครอบคลุมพื้นที่เมืองนาบาเทียห์เมื่อต้นสัปดาห์ที่ผ่านมา รวมถึงคำสั่งลักษณะเดียวกันในเมืองท่าชายฝั่งอย่างเมืองไทร์ (Tyre)

กองทัพอิสราเอลระบุผ่านแพลตฟอร์มเอ็กซ์ (X) ว่า กำลังปฏิบัติการอยู่ใกล้เมืองนาบาเทียห์ ซึ่งถือเป็นหนึ่งในศูนย์กลางอำนาจสำคัญของกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ในภาคใต้ของเลบานอน และพร้อมขยายปฏิบัติการเพิ่มเติมหากจำเป็น

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์มองว่า ความสำคัญของนาบาเทียห์ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงมิติทางทหาร

อิมาด ซาลามีย์ ศาสตราจารย์ด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศจากมหาวิทยาลัย Lebanese American ให้สัมภาษณ์กับอัลจาซีราว่า นาบาเทียห์เป็นมากกว่าฐานที่มั่นทางทหาร แต่เป็นหนึ่งในศูนย์กลางทางการเมือง เศรษฐกิจ และสังคมที่สำคัญที่สุดของชุมชนชาวชีอะห์ในเลบานอน อีกทั้งยังเป็นจุดเชื่อมโยงสำคัญระหว่างภาคใต้ของประเทศ หุบเขาเบกาอ์ และกรุงเบรุต

เขาระบุว่า หากอิสราเอลสามารถควบคุมเมืองนาบาเทียห์ได้ จะช่วยเพิ่มความได้เปรียบทางยุทธศาสตร์เหนือพื้นที่ทางใต้ของแม่น้ำลิตานี และเปิดโอกาสให้กดดันเครือข่ายการบังคับบัญชา ระบบลำเลียงกำลัง และฐานสนับสนุนของฮิซบอลเลาะห์ได้กว้างขวางยิ่งขึ้น แต่ในทางการเมือง ผลกระทบอาจมีนัยสำคัญยิ่งกว่า

ซาลามีย์ยังเตือนว่า การอพยพของประชาชนจากเมืองนาบาเทียห์และเมืองไทร์ อาจส่งผลให้ฐานสนับสนุนทางสังคมของฮิซบอลเลาะห์อ่อนแอลง พร้อมทั้งเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรและภูมิทัศน์ทางการเมืองของภาคใต้เลบานอนในระยะยาว

ด้านซูเฮย์ จอว์ฮาร์ นักข่าวและนักวิเคราะห์ชาวเลบานอน มองว่า หากกองทัพอิสราเอลสามารถเข้าถึงหรือปิดล้อมเมืองนาบาเทียห์ได้สำเร็จ จะถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของสงครามครั้งนี้ เพราะนั่นจะหมายถึงการที่สงครามขยายตัวจากพื้นที่ชายแดนเข้าสู่หัวใจทางการเมืองและสังคมของภาคใต้เลบานอน

พร้อมเตือนว่า สถานการณ์ดังกล่าวอาจนำไปสู่การอพยพครั้งใหญ่ การอ่อนแอลงของสถาบันรัฐในภาคใต้ และกระทบต่อภาพลักษณ์ของฮิซบอลเลาะห์ในฐานะผู้ปกป้องชุมชนของตนเอง อีกทั้งยังอาจเปิดทางไปสู่โครงสร้างความมั่นคงรูปแบบใหม่ ที่ไม่ได้มุ่งเพียงผลักดันฮิซบอลเลาะห์ออกจากพื้นที่ แต่รวมถึงการปรับเปลี่ยนดุลอำนาจการควบคุมในภาคใต้ของเลบานอนด้วย

ความสำคัญของ “ปราสาทโบฟอร์ต”

ขณะเดียวกัน ทางตะวันออกของแนวรบ กองกำลังอิสราเอลได้รุกขึ้นเหนือไปตามแนวสันเขาที่มองเห็นหุบเขาแม่น้ำลิตานี และเข้ายึดปราสาทโบฟอร์ต (Beaufort Castle) ป้อมปราการยุคสงครามครูเสดซึ่งตั้งอยู่บนยอดเขาที่มีความสำคัญทางยุทธศาสตร์สูง

รัฐมนตรีกลาโหมอิสราเอล เปิดเผยว่า กำลังพลจากกองพลโกลานีได้ข้ามแม่น้ำลิตานีและเข้าควบคุมพื้นที่ดังกล่าวแล้ว

ปราสาทโบฟอร์ตตั้งอยู่ห่างจากพรมแดนอิสราเอลประมาณ 15 กิโลเมตร และสามารถมองเห็นพื้นที่กว้างใหญ่ของภาคใต้เลบานอนได้อย่างชัดเจน โดยก่อนหน้านี้ อิสราเอลเคยยึดครองพื้นที่แห่งนี้นานเกือบ 20 ปี ก่อนถอนกำลังออกจากเลบานอนในปี 2000

อิมัด ซาลามีย์ อธิบายว่า การยึดครองปราสาทโบฟอร์ตมอบทั้งข้อได้เปรียบทางทหารและคุณค่าทางสัญลักษณ์ให้แก่อิสราเอล เพราะพื้นที่สูงของปราสาทโบฟอร์ตสามารถมองเห็นพื้นที่ส่วนใหญ่ของภาคใต้เลบานอน และช่วยเพิ่มศักยภาพในการสังเกตการณ์และควบคุมการยิงเหนือพื้นที่โดยรอบ

นอกจากนี้ ปราสาทแห่งนี้ยังมีความหมายทางประวัติศาสตร์ เนื่องจากเคยเป็นสมรภูมิการสู้รบที่ดุเดือดระหว่างอิสราเอลกับกองกำลังปาเลสไตน์ และต่อมากับกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ ทำให้สถานที่แห่งนี้มีคุณค่าทั้งในเชิงยุทธศาสตร์และเชิงสัญลักษณ์

ตำแหน่งของปราสาทยังสามารถควบคุมเส้นทางเชื่อมต่อระหว่างภาคใต้เลบานอนกับหุบเขาเบกาอ์ฝั่งตะวันตก รวมถึงมองเห็นพื้นที่โดยรอบเมืองนาบาเทียห์ได้อย่างชัดเจน ส่งผลให้อิสราเอลมีอำนาจควบคุมการเคลื่อนย้ายกำลังพลและเส้นทางลำเลียงในภูมิภาคมากขึ้น

จากเดิมที่ปฏิบัติการของอิสราเอลถูกอธิบายว่าเป็นความพยายามผลักดันฮิซบอลเลาะห์ออกจากแนวชายแดน ปัจจุบันการรุกเข้าสู่นาบาเทียห์และการยึดครองปราสาทโบฟอร์ต กำลังถูกจับตามองว่าอาจสะท้อนเป้าหมายที่กว้างไกลกว่านั้น นั่นคือการปรับเปลี่ยนภูมิรัฐศาสตร์และดุลอำนาจในภาคใต้ของเลบานอนอย่างถาวร ท่ามกลางความกังวลว่าความขัดแย้งอาจกำลังก้าวเข้าสู่ระยะใหม่ที่ซับซ้อนและยืดเยื้อยิ่งกว่าเดิม.