เปิดเบื้องหลังแฟชั่น 'คิม จูแอ' ว่าที่ผู้นำเกาหลีเหนือ ส่งสารอะไร?

ย้อนกลับไปในเดือนพฤศจิกายนปี 2022 ภาพถ่ายชุดหนึ่งได้ปรากฏขึ้น เป็นภาพของ คิม จองอึน ผู้นำเกาหลีเหนือ เคียงข้างกับเด็กหญิงในชุดสุภาพที่ดูดีมากคนหนึ่ง เธอคือ คิม จูแอ ลูกสาวของเขา ขณะที่เธอเดินเล่นข้างบิดาต่อหน้าขีปนาวุธข้ามทวีป (ICBM) ที่สูงตระหง่าน เธอสวมกางเกงขายาวสีดำและเสื้อแจ็คเก็ตบุนวมสีขาว พร้อมรวบผมยาวไปด้านหลัง

ในการเปิดตัวผ่านสื่อโฆษณาชวนเชื่อของรัฐครั้งแรก ซึ่งขณะนั้นมีรายงานว่า เธออายุเพียง 9 ขวบ จูแอถูกจัดวางให้แต่งตัวเพื่อสร้างความประทับใจไว้เรียบร้อยแล้ว นับตั้งแต่นั้นมา ทรงผมของเธอก็เริ่มมีความประณีตขึ้น ส่วนเครื่องแต่งกายก็ยิ่งดูสง่างามและทันสมัยมากขึ้นตามลำดับ

หน่วยข่าวกรองของเกาหลีใต้เชื่อว่า คิม จองอึน ได้เลือกเธอเป็น "ผู้สืบทอดอำนาจ" โดยพิจารณาจากความโดดเด่นที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ของเธอในวัยที่ยังน้อยเช่นนี้ จูแอซึ่งเชื่อว่า ปัจจุบันอายุ 13 ปี ปรากฏในภาพถ่ายร่วมกับบิดาบ่อยครั้งขึ้น ทั้งในการยืนเคียงข้างเขาที่ฐานยิงขีปนาวุธ งานสวนสนามทางทหาร และแม้แต่การร่วมเดินทางไปต่างประเทศ

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์บางส่วนเชื่อว่า แฟชั่นของเธอ ไม่ว่าจะเป็นชุดหนัง ขนสัตว์ และทรงผมหงอนไก่ ล้วนเป็นสัญญาณบ่งบอกว่าเธอกำลังถูกฝึกปรือเพื่อขึ้นเป็นผู้นำประเทศ 

BBC เขียนบทความวิเคราะห์การแต่งกายของว่าที่ผู้นำเกาหลีเหนือคนต่อไป เสื้อผ้าหน้าผมที่ถูกจัดวางอย่างดีนี้ มีเบื้องหลังและนัยยะแฝงอย่างไรบ้าง 

เลียนแบบแม่และสะท้อนภาพพ่อ

ซังมิ ฮัน ผู้สื่อข่าว BBC ประจำกรุงโซล เกาหลีใต้ รายงานว่า ชุดของจูแอนั้นน่าจะถูกกำหนดโดย แผนกโฆษณาชวนเชื่อและการปลุกระดม (Propaganda and Agitation Department) ของรัฐบาลเกาหลีเหนือ ในบางครั้ง เธอจะปรากฏตัวในชุดสูทและกระโปรงที่เป็นทางการ ซึ่งดูคล้ายกับ รี ซอลจู มารดาของเธอ

ชอง ซองชาง รองผู้อำนวยการสถาบันเซจอง กล่าวกับ BBC Korean ระบุว่า "เนื่องจากจูแอยังอายุน้อยมาก อายุจึงอาจถูกมองว่าเป็นจุดอ่อนสำหรับผู้นำในอนาคต ดูเหมือนว่าระบอบการปกครองจะให้เธอแต่งชุดที่เป็นทางการคล้ายกับที่แม่ของเธอเคยสวม เพื่ออำพรางความเยาว์วัยและนำเสนอภาพลักษณ์ที่ดูเป็นผู้ใหญ่มากขึ้น" 

หากสังเกตจากการปรากฏตัวครั้งอื่น ๆ เธอมักสวมแจ็คเก็ตหนัง ซึ่งชองตั้งข้อสังเกตว่า เป็น "เสื้อผ้าที่ให้ความรู้สึกแข็งแกร่งและกึ่งทางการในเวลาเดียวกัน" เหมาะสำหรับการไปเยือน "สถานที่ที่ค่อนข้างสมบุกสมบัน" เช่น ฐานทัพทหาร แต่นั่นยังหมายความว่า เธอจะแต่งตัวในสไตล์เดียวกับพ่อของเธอ ซึ่งชื่นชอบการสวมแจ็คเก็ตหนังสีดำและเสื้อโค้ทกันฝนอีกด้วย

การแต่งกายสืบทอดอำนาจบรรพบุรุษ

การสะท้อนแฟชั่นของผู้นำรุ่นก่อน ๆ หรือที่เรียกว่า "การจำลองภาพลักษณ์" เป็นกลยุทธ์ที่ผู้นำเกาหลีเหนือใช้เพื่อรักษาอำนาจ

ในช่วงปีแรก ๆ ของการเป็นผู้นำ คิม จองอึน พยายามสร้างบารมีให้ตนเองด้วยการแต่งกายเลียนแบบ คิม อิลซุง ปู่ของเขา ซึ่งเป็นผู้ก่อตั้งและผู้นำเกาหลีเหนือนานกว่า 45 ปี และได้รับการยกย่องประดุจเทพเจ้าในประเทศ

รองผู้อำนวยการสถาบันเซจง ระบุว่า "แผนกโฆษณาชวนเชื่อของเกาหลีเหนือ มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการวางแผนกระบวนการที่ส่งต่อความเคารพรักจาก คิม อิลซอง มาสู่ คิม จองอึน อย่างเป็นธรรมชาติ  ว่ากันว่าชาวเกาหลีเหนือต่างตกตะลึงเมื่อ คิม จองอึน ปรากฏตัวครั้งแรก แต่เหตุผลที่ผู้เชี่ยวชาญเกาหลีใต้ตกใจเช่นกันคือ ภาพลักษณ์แรกของคิม จองอึน ดูเหมือนคิม อิลซอง ในวัยหนุ่มมาก"

ข้อจำกัดที่คิม จองอึน เผชิญในฐานะผู้สืบทอด เช่น การขาดประสบการณ์และอายุที่น้อย ถูกชดเชยได้ด้วยข้อเท็จจริงที่ว่าเขา "ดูเหมือน" คิม อิลซอง จนถึงขั้นมีข่าวลือแพร่สะพัดในหมู่ชาวเกาหลีเหนือว่า คิม อิลซอง กลับชาติมาเกิด

สินค้าแบรนด์เนม ของแรร์เพื่อผู้นำรุ่นใหม่

นอกจากการตอกย้ำความชอบธรรมของจูแอแล้ว ชองตั้งข้อสังเกตว่า "การสวมใส่เสื้อผ้าที่ออกแบบโดยตะวันตก จูแอและรี ซอลจู กำลังแสดงให้เห็นถึง 'กลยุทธ์การสร้างความแตกต่าง' ว่าสถานะทางสังคมของพวกเธอนั้นแตกต่างอย่างสิ้นเชิงจากชาวบ้านธรรมดา"

ความจริงที่จูแอสวมแจ็คเก็ตหนังหลายครั้ง บ่งบอกว่าแผนกโฆษณาชวนเชื่อฯ ต้องการยกสถานะของเธอให้เหนือกว่าพลเมืองทั่วไป เพราะการสวมเสื้อผ้าที่ทำจากหนังคุณภาพสูงเป็นวิธีการอวดสถานะพิเศษของตนเอง เสื้อผ้าหนังไม่ใช่สิ่งที่พบเห็นได้ทั่วไปในหมู่ชาวเกาหลีเหนือ สินค้าแบรนด์เนม แจ็คเก็ตหนัง และเสื้อขนสัตว์ คือเสื้อผ้าล้ำค่าที่คนธรรมดาไม่สามารถสวมใส่ได้

อย่างไรก็ตาม แฟชั่นที่พัฒนาไปของจูแอขัดแย้งอย่างรุนแรงกับการควบคุมที่เข้มงวดขึ้นต่อประชากรส่วนใหญ่ เพราะในปี 2020 เกาหลีเหนือได้ประกาศใช้ "กฎหมายต่อต้านอุดมการณ์และวัฒนธรรม" เพื่อปิดกั้นวัฒนธรรมจากภายนอก

อย่างไรก็ตาม ในปี 2023 สื่อของรัฐได้เผยแพร่วิดีโอจูแอเดินกับพ่อของเธออีกครั้ง ครั้งนี้ เธอสวมแจ็คเก็ตบุนวมสีดำ ซึ่งต่อมา ถูกระบุว่า เป็นสินค้าจากแบรนด์หรูฝรั่งเศสอย่าง Christian Dior สนนราคา 1,900 ดอลลาร์สหรัฐฯ หรือประมาณ 7 หมื่นบาท

ในปีต่อมา จูแอสวมเสื้อเบลาส์ซีทรูบางส่วนจนเห็นแขน ในพิธีเปิดโครงการย่านที่อยู่อาศัยในกรุงเปียงยาง หลังจากนั้นไม่นาน แหล่งข่าวท้องถิ่นแจ้งกับ Radio Free Asia ว่า มีวิดีโอการบรรยายถูกปล่อยออกมาเพื่อเป็นคำสั่งแก่ประชาชนทั่วไป โดยเตือนว่า ทรงผมและชุดดังกล่าวห้ามคนทั่วไปแต่งตาม เพราะเป็น "ปรากฏการณ์ต่อต้านสังคมนิยมที่ทำลายภาพลักษณ์ของระบบ และกัดกินระบอบการปกครอง" ซึ่งเป็นเป้าหมายที่ต้องถูกกำจัด

ผู้นำแฟชั่นในดินแดนปิด

เหตุการณ์เหล่านี้เน้นย้ำให้เห็นว่า ตระกูลคิมซึ่งได้รับการปฏิบัติประดุจเทพเจ้า มักจะได้รับการยกเว้นจากกฎเกณฑ์ที่ใช้กับคนอื่นในสังคม

"แม้ว่ากางเกงยีนส์จะถูกแบนในเกาหลีเหนือเพราะเป็นสินค้าแฟชั่นตะวันตก แต่คิม จองอึน ก็เคยปรากฏตัวในชุดยีนส์" ศาสตราจารย์ลี วูยอง จากมหาวิทยาลัยเกาหลีเหนือศึกษา กล่าวว่า "ไม่ว่าพวกเขาจะสั่งห้ามวัฒนธรรมต่างชาติหรือออกกฎหมายมากแค่ไหน เกาหลีเหนือก็เป็นสถานที่ที่ไม่มีอะไรที่ผู้นำสูงสุดทำไม่ได้"

อย่างไรก็ตาม คำสั่งนี้ ไม่ได้หยุดชาวเกาหลีเหนือบางส่วนที่ต้องการทำตามตระกูลคิม มีรายงานว่า มีการใช้สินค้าหรูหราเพิ่มขึ้น เช่น เครื่องสำอางและน้ำหอม Chanel ในหมู่ชาวเกาหลีเหนือที่ร่ำรวย ขณะที่เสื้อขนสัตว์เริ่มเป็นที่นิยมในเมืองชายแดนติดกับจีน

นอกจากนี้ ยังพบภาพถ่ายเด็ก ๆ ในโรงเรียนอนุบาลชื่อดังสวมเสื้อซีทรูบางส่วน รวมถึงมีรายงานว่า แว่นกันแดดและเสื้อโค้ทหนังแบบเดียวกับที่จูแอและคิม จองอึน สวมใส่ กำลังเป็นที่นิยมในหมู่เยาวชนที่มีฐานะ

นี่ไม่ใช่เรื่องแปลกในเกาหลีเหนือ ในอดีตเคยมีรายงานว่าชายหนุ่มแห่กันตัดผมทรงเดียวกับคิม จองอึน ชาวเกาหลีเหนือทั่วไปมีการเข้าถึงข้อมูลโลกภายนอกและเทรนด์แฟชั่นที่จำกัดมาก ทำให้ผู้นำประเทศกลายเป็น "ไอคอนแฟชั่น" โดยปริยาย และตอนนี้ ดูเหมือนว่า ลูกสาวของเขาก็ได้กลายเป็นไอคอนคนใหม่เช่นกัน