ประชุมสองสภาจีนสิ้นสุด ผู้นำหลายสิบไม่ปรากฎตัว ถูกสอบสวนข้อหาทุจริต
เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา การประชุมสภานิติบัญญัติประจำปีของจีน หรือที่เรียกกันว่า การประชุมสองสภา (two sessions) สิ้นสุดลงเป็นที่เรียบร้อย นักวิเคราะห์สรุปด้วย 3 คำสำคัญ: ต่อเนื่อง, สม่ำเสมอ, และอนุรักษ์นิยม
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
การประชุมสองสภา 2569
การประชุมประจำปีดังกล่าวเป็นการรวมตัวกันของ สภานิติบัญญัติจีน, สภาประชาชนแห่งชาติ (NPC), ตัวแทนฝ่ายการเมืองที่สำคัญ, สภาที่ปรึกษาการเมืองประชาชนจีน (CPPCC) และมีประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ติดตามอย่างใกล้ชิด
อีกไฮไลต์ประจำปีคือ การเปิดตัวแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 15 ของจีน ซึ่งเป็นแผนแม่บทสำหรับการพัฒนาประเทศตั้งแต่ปี 2569 ถึง 2573 และนายกรัฐมนตรี หลี่ เฉียง ยังรายงาน “การทำงานของรัฐบาลประจำปี”
นีล โธมัส นักวิจัยด้านการเมืองจีน ประจำศูนย์วิเคราะห์จีน สถาบันนโยบาย Asia Society สรุปภาพรวมการประชุมด้วย 3Cs คือ ต่อเนื่อง (Continuity), สม่ำเสมอ (Consistency), และอนุรักษ์นิยม (Conservative)
ข้อแรกนีลอธิบายว่า การประชุมสะท้อนความต่อเนื่อง และสะท้อนว่าระบบโคจรอยู่รอบสี จิ้นผิงอย่างสมบูรณ์ การปรากฏตัว 3 ครั้งของผู้นำสูงสุดตลอดงานบ่งชี้ว่า แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 15 จะเป็นไปภายใต้การนำของสี และสียังเน้นย้ำหลักการเดิมคือ กำจัดการทุจริต และเน้นความภักดี
ความสม่ำเสมอปรากฏในสุนทรพจน์วันที่ 5 มีนาคมของสี ที่ตอกย้ำนวัตกรรมใหม่ ๆ ด้านแรงงาน ด้านเทคโนโลยี ด้านอุตสาหกรรมที่พึ่งพาตนเองได้ เป็นสิ่งที่จีนให้ความสำคัญมานาน และให้ความสำคัญในแผนเศรษฐกิจฉบับใหม่ด้วย ทั้งยังวางนวัตกรรม การทำให้อุตสาหกรรมเป็นสมัยใหม่ และปัญญาประดิษฐ์ เป็นหัวใจกลยุทธ์การพัฒนาของจีน
ส่วนรูปแบบการปกครองคือ แนวทางอนุรักษ์นิยม ในสุนทรพจน์วันที่ 6 มีนาคม มีการพูดถึงนโยบายสวัสดิการและสังคม ซึ่งเน้นไปที่ศักยภาพของรัฐ และคุณภาพของประชากร มากกว่าการกระจายรายได้หรือการเปิดเสรีเชิงโครงสร้าง
“การประชุมสองสภาปีนี้แสดงให้เห็นถึงการควบคุม วินัย และการมุ่งเน้นเชิงกลยุทธ์ แต่ยังขาดความกระตือรือร้นเรื่องการเปลี่ยนแปลงนโยบายที่กล้าหาญ” โธมัสกล่าว
ด้าน อู๋ กัวกวง นักวิจัยอาวุโส ด้านการเมืองจีน ประจำศูนย์วิเคราะห์จีน สถาบันนโยบาย Asia Society กล่าวว่า ประเด็นที่น่าจับตาอีกประการคือ การหายตัวไปของสมาชิกระดับสูง
อู๋กล่าวว่า NPC และ CPPCC มีปัญหาเรื่องบุคลากรภายในที่ต้องสะสาง คือ เรื่องคุณสมบัติของสมาชิก
ถอดถอนสมาชิกก่อนหน้าการประชุมใหญ่
ด้าน อู๋ กัวกวง นักวิจัยอาวุโส ยังเปิดเผยว่า “ก่อนหน้าการประชุมสองสภาเริ่ม คณะกรรมการประจำสภาประชาชนแห่งชาติ (NPC) ได้เพิกถอนคุณสมบัติของสมาชิกสภาประชาชนแห่งชาติ 19 คน เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ ในทำนองเดียวกัน คณะกรรมการประจำสภาที่ปรึกษาทางการเมืองแห่งชาติ (CPPCC) ได้เพิกถอนสมาชิกภาพของสมาชิกสภาที่ปรึกษาทางการเมืองแห่งชาติ 15 คน เมื่อวันที่ 2 มีนาคม”
ในกลุ่มคนที่ถูกเพิกถอนก่อนการประชุมนั้น มี 13 คนที่เป็นนายพลอาวุโสของกองทัพปลดแอกประชาชน (PLA) รวมถึง หลี่ เว่ย และ หลี่ เฉียวหมิง สมาชิกปัจจุบันของคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์
แต่การถอดถอนครั้งนี้คือ ภารกิจที่ดำเนินมาต่อเนื่องยาวนานภายใต้การปกครองของสี จิ้นผิง และเกิดขึ้นอย่างเข้มข้นมากกว่าเคยในช่วงขวบปีหลัง เพราะรวมไปถึงการตั้งข้อหาครั้งที่สะเทือนสังคมจีน การตั้งข้อหากับ จาง โหย่วเซี่ย
กรณีของจาง โหย่วเซี่ยสร้างแรงสั่นสะเทือนในสังคมมากกว่าครั้งใด เพราะเขาคือ รองประธานคณะกรรมาธิการทางทหารกลาง (CMC) เป็นคนสนิท เป็นเพื่อนวัยเด็กของสี จิ้นผิง ทั้งยังเป็นผู้สนับสนุนให้สีนั่งเก้าอี้ผู้นำต่อในวาระ 3 และเป็นหนึ่งในไม่กี่คนที่นักวิเคราะห์มองว่า พอจะคานอำนาจสี จิ้นผิงได้
จางไม่ใช่เจ้าหน้าที่ระดับสูงคนแรกที่ถูกตั้งข้อหาทุจริต เพราะตั้งแต่สี จิ้นผิงนั่งตำแหน่งผู้นำสูงสุดวาระที่ 3 การกวาดล้างสมาชิกในกองทัพปลดแอกประชาชน (PLA) ก็เกิดขึ้นระลอกแล้วระลอกเล่า รองศาสตราจารย์ ดร. วาสนา วงศ์สุรวัฒน์ ให้ข้อมูลกับ Spotlight เมื่อปลายเดือนมกราคมที่ผ่านมาว่า ในปี 2568 มีสมาชิก PLA ถูกกวาดล้างไปมากกว่า 900,000 คน
กวาดล้างคนทุจริต สัญลักษณ์อำนาจสี
การกวาดล้างเจ้าหน้าที่ระดับสูงกลายเป็นสัญลักษณ์การปกครองของสี จิ้นผิง ปีก่อนสำนักข่าว Xinhua รายงานว่า คลื่นการกวาดล้างนี้เริ่มมาตั้งแต่การนั่งเก้าอี้สมัยแรกแล้ว คือ เมื่อปี 2012 โดยพุ่งเป้าทั้ง “เสือระดับสูง” และ “แมลงวันระดับล่าง”
รายงานจากทางการบ่งชี้ว่า มีการกวาดล้างระลอกใหม่ในกลุ่มผู้นำทางทหารระดับสูง และ ชีห์ ชุง นักวิจัยสมทบประจำสถาบันวิจัยด้านการป้องกันประเทศและความมั่นคงแห่งชาติของไต้หวันกล่าวว่า ครั้งนี้สีทำอย่าง “รุนแรง” ขึ้นกว่าเดิม
ชุงกล่าวว่า การกวาดล้างมีขอบเขตรวมถึง ผู้บัญชาการปฏิบัติการ, สมาชิก CMC, สถาบันทางการทหาร, ผู้แทนทางการเมือง, และผู้แทนจากทั้ง 5 เขตการทหาร และเหล่าทัพต่าง ๆ
ดำเนินการมาหลายปี มีการประมาณการคนถูกกวาดล้างหลักล้านคน แต่จนถึงเดือนกุมภาพันธ์ปี 2569 สื่อจีนก็ยังรายงานว่า การปราบปรามทุจริตคือ หมุดหมายอันดับหนึ่งของพรรค
“การทุจริตคือ มะเร็งร้ายกัดกร่อนศักยภาพในการต่อสู้ ยิ่งเรากำจัดภัยที่ซ่อนอยู่ภายในได้มากเท่าไหร่ การต่อสู้กับทุจริตที่เราทำกันมาหลายปีก็ยิ่งมีหวังมากขึ้นเท่านั้น” หนังสือพิมพ์จีนระบุ
นอกจากนี้ รายงานของ PLA ที่ปล่อยออกมาระหว่างช่วงการประชุมสองสภาก็ชี้ว่า การปราบทุจริตมีเป้าหมายเพื่อแก้ไขทางการเมือง และทำให้แน่ใจว่ามีความภักดีในพรรค
การรณรงค์ต่อต้านทุจริตระลอกใหม่และใหญ่ครั้งนี้ เกิดขึ้นก่อนงานครบร้อยปี PLA ที่จะเกิดขึ้นเดือนสิงหาคม 2570 ซึ่งจะมีการประเมินผลงานที่ทำกันมากว่าศตวรรษ
คริสตัน ถัง นักวิจัยอิสระจากสถาบันวิจัยแปซิฟิกฟอรัมในโฮโนลูลู ให้สัมภาษณ์กับ Al Jazeera ว่า การจัดการจาง และสมาชิกระดับสูงคนอื่นๆ ช่วงนี้ สะท้อนความไม่พอใจอย่างมากของสีต่อการบริหารกองทัพ PLA และส่งสัญญาณการยืดเวลาแคมเปญนี้ให้ยาวออกไป
“การตีความของผมคือ กลุ่มผู้นำพบว่ามีปัญหาคาราคาซังยาวนานในระบบบริหารงานบุคคลของ PLA นี่คือ เหตุผลว่า ทำไมนายพลและพลเรือเอกจำนวนมากจึงถูกถอนและสืบสวน ในขณะเดียวกันหลายตำแหน่งก็ว่างอยู่ เพราะเจ้าหน้าที่ทั้งระบบ แม้กระทั่งผู้พันอาวุโส ต่างถูกประเมินใหม่ และตรวจสอบทั่วถึง” ถังกล่าว
จากสอบสวนสู่สูญหาย
อ้างอิงจากการประเมินของ CSIS Power Project มีเจ้าหน้าที่ระดับสูงอีกมากกว่า 100 คนถูกกวาดล้างตั้งแต่ปี 2565 รายชื่อมีนายพลและนายพลโทรวม 36 คน และมีเจ้าหน้าที่ 65 คนที่อาจเป็น “บุคคลสูญหายหรือถูกกวาดล้าง”
แต่เมื่อถูกตั้งข้อหา ตรวจสอบ ปลดจากตำแหน่ง เส้นทางของพวกเขาไปไหนต่อไม่มีใครตอบได้ อาจารย์วาสนากล่าวว่า เพราะสาธารณรัฐประชาชนจีนมีการควบคุมข้อมูลเข้มข้น
“บางคนถูกกวาดล้าง ผ่านไป 6 เดือน 1 ปี ก็มีข่าวว่าตาย บางทีก็บอกหัวใจวายระหว่างสอบสวน หลายคนก็ไม่อาจรู้ได้เลย เพราะไม่เห็นในสื่อของจีนเลย” อาจารย์เล่า
จาง โหย่วเซี่ย และ หลิว เจิ้นลี่ ไม่ปรากฏตัวที่การประชุมสำคัญประจำปี อย่างที่กล่าวไป เหตุคือ พวกเขาเป็นเจ้าหน้าที่ระดับสูงที่สุดสองคนที่เคยถูกกวาดล้าง คุนิฮิโกะ มิยาเกะ อดีตนักการทูตญี่ปุ่นและผู้อำนวยการงานวิจัยสถาบัน Canon Institute for Global Studies
“พูดอย่างง่าย ๆ ตั้งแต่ปีที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่ระดับสูง CMC หลายคนถูกถอนออกไป จากมี 7 คน ตอนนี้เหลือเพียง 2 คนเท่านั้นเอง หนึ่งในนั้นคือ สี จิ้นผิง” มิยาเกะกล่าว
“สถานการณ์นี้มันแปลกมาก เทียบเท่ากับการหายตัวไปของหัวหน้าคณะเสนาธิการร่วมและผู้บัญชาการทหารสูงสุดฝ่ายปฏิบัติการร่วมในญี่ปุ่น หรือการหายตัวไปของผู้บัญชาการสูงสุดของกองบัญชาการอินโด-แปซิฟิกในสหรัฐอเมริกาเลยละ” เธอกล่าวต่อ
กองทัพ PLA กร่อน
อาจารย์วาสนากล่าวว่า การกวาดล้างบุคคลระดับสูงส่งผลต่อประสิทธิภาพของกองทัพ ขณะนี้แทบไม่มีผู้นำระดับสูงอยู่แล้ว และกองทัพ PLA ของจีนก็อาจไม่ได้แข็งแกร่งอย่างที่เราคิดเอาไว้
ในช่วงที่ผ่านมา เราเห็นกองทัพจีนอวดโฉมยุทโธปกรณ์มากมาย ทั้งเครื่องบินรบใหม่ เรือบรรทุกเครื่องบิน มีพาเหรดอวดความแข็งแกร่ง หรือซ้อมรบรอบเกาะไต้หวัน แต่นี่อาจเป็นความแข็งแกร่งที่ตั้งใจแสดงออกมา เพื่อปิดบังความผุกร่อนภายใน
“เราเห็นได้ว่า สีจิ้นผิงตัดทุกคนออกไป ทุกคนที่ขัดกับสี ทุกคนที่ถูกสงสัยว่าไม่จงรักภักดี สิ่งที่เกิดคือ ทุกคนโดนตัดไปหมด และใน CMC เหลือจาง เซิ่งหมิงคนเดียว ซึ่งไม่มีประสบการณ์ด้านปฏิบัติการทางทหาร ไม่สามารถนำทัพออกรบได้ เป็นฝ่ายบริหารมากกว่า สี จิ้นผิงก็ไม่ใช่ทหาร จึงไม่มีโครงสร้างทหาร การบุกไต้หวันมันไม่สมเหตุสมผลเลย” อาจารย์กล่าว
นอกจากนี้ การปราบปรามผู้นำระดับสูงด้วยข้อหาทุจริตจำนวนมาก ยังนำมาสู่คำถามถึง ศักยภาพกองทัพจีน
“จีนเป็นประเทศที่ใช้งบกลาโหมมากที่สุด มากกว่าสหรัฐฯ มาหลายปีแล้ว แต่การกวาดล้างคนออก ทุกคนมีข้อหาคอร์รัปชัน ซึ่งเป็นสิ่งชี้ว่า การนำเสนอยุทโธปกรณ์ที่จีนเสนอใช้ได้จริงไหม คุณภาพดีขนาดไหน [...] มาดูโรโดนจับ ขณะอยู่ใต้ระบบเฝ้าระวังของจีน และเรดาร์กองทัพอากาศที่จีนไปติดให้เอง หรืออิหร่านที่ตอนอิสราเอลถล่ม ก็ใช้ระบบป้องกันภัยจากจีน แล้วทำไมไม่เวิร์ก” อาจารย์วาสนาตั้งคำถาม
นอกจากนี้ รายงานจาก Hindustan Times ชี้ว่า อิหร่านใช้เทคโนโลยีของจีนทั้งเพื่อคุ้มครอง อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี และระบบความมั่นคงของระบอบการปกครองในวงกว้าง รวมถึงระบบเฝ้าระวังและระบบป้องกันภัยทางอากาศ
https://asiasociety.org/what-happened-chinas-two-sessions-2026
