เปิดลิสต์ภาษีสินค้าจีนเข้าไทย อะไรบ้างเสียภาษี 0-5% นอกจาก EVสำเร็จรูป

เมื่อกล่าวถึงสินค้า “Made in China” ที่เข้ามาแข่งขันในตลาดไทยด้วยอัตราภาษีต่ำ หลายคนอาจนึกถึงรถยนต์ไฟฟ้าเป็นอันดับแรก แต่ในความเป็นจริง การเปิดตลาดครอบคลุมสินค้าในวงกว้าง ตั้งแต่โทรศัพท์มือถือ คอมพิวเตอร์ แผงโซลาร์เซลล์ เครื่องจักร เสื้อผ้า เฟอร์นิเจอร์ และผลไม้ ไปจนถึงแบตเตอรี่ รองเท้า ของเล่น และเหล็กบางประเภท

ในทางกฎหมาย สิทธิพิเศษทางภาษีดังกล่าวไม่ได้เกิดจากความตกลงการค้าเสรีไทย-จีนแบบทวิภาคีโดยตรง แต่มาจากความตกลงการค้าเสรีอาเซียน-จีน หรือ ACFTA ซึ่งฉบับดั้งเดิมมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2548 (โดยมีสินค้ากลุ่มผักและผลไม้เป็นสินค้านำร่องตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2446/2546) และมีการปรับปรุงพิธีสารต่าง ๆ เรื่อยมา เช่น ฉบับปรับปรุงเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2559 โดยการยกระดับใหม่เป็น ACFTA 3.0 นั้น อยู่ระหว่างผลักดันให้มีผลบังคับใช้ภายในปี 2569 นี้

ข้อมูลจากกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศระบุว่า ปัจจุบันไทยและจีนยกเลิกภาษีระหว่างกันแล้วมากกว่าร้อยละ 90 ของรายการสินค้าทั้งหมด ขณะเดียวกัน มูลค่าการค้าระหว่างสองประเทศเพิ่มขึ้นจาก 15,257 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2547 เป็น 147,338.53 ล้านดอลลาร์ในปี 2568 หรือขยายตัวเป็นประมาณ 9.7 เท่า

ภายใต้โครงสร้างการค้าที่เปิดกว้างขึ้น สิ่งที่ต้องจับตาจึงไม่ได้มีเพียงสินค้าสำเร็จรูปที่วางขายแก่ผู้บริโภค แต่ยังรวมถึงเครื่องจักร ชิ้นส่วน และวัตถุดิบจากจีน ซึ่งกำลังเข้ามาเปลี่ยนแปลงโครงสร้างต้นทุนของภาคการผลิตไทยด้วย

อย่างไรก็ตาม การค้าที่ขยายตัวมาพร้อมกับการขาดดุลของไทยที่เพิ่มสูงขึ้น ตลอดปี 2568 ไทยขาดดุลการค้ากับจีน 67,892.76 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นร้อยละ 49.75 จากปี 2567 ซึ่งขาดดุลอยู่ที่ 45,337.37 ล้านดอลลาร์ นับเป็นระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์

แนวโน้มดังกล่าวยังไม่มีสัญญาณชะลอตัว โดยในช่วง 5 เดือนแรกของปี 2569 การค้าระหว่างไทยกับจีนมีมูลค่ารวม 74,140.40 ล้านดอลลาร์ เพิ่มขึ้นร้อยละ 28.38 แบ่งเป็นการส่งออกของไทย 18,754.32 ล้านดอลลาร์ และการนำเข้า 55,386.08 ล้านดอลลาร์ สินค้านำเข้าสำคัญ ได้แก่ เครื่องจักรไฟฟ้า เครื่องจักรกล เครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้าน เคมีภัณฑ์ คอมพิวเตอร์ และเหล็กกล้า

รถจีนไม่ได้สิทธิภาษีนำเข้า 0% ทุกประเภท

ความเข้าใจว่า “รถยนต์จีนเข้าไทยไม่เสียภาษี” ต้องแยกตามประเภทและพิกัดสินค้า รถยนต์ไฟฟ้าล้วนบางพิกัด เช่น รถซีดานไฟฟ้าในกลุ่ม HS 8703.80 สามารถใช้สิทธิยกเว้นอากรภายใต้ ACFTA ได้ แต่รถยนต์ไฮบริดและรถยนต์บางประเภทยังมีอัตราอากรถึงร้อยละ 50

กล่าวอีกนัยหนึ่ง FTA ไม่ได้ให้สิทธิแก่ “รถยนต์” ทั้งหมวด แต่พิจารณาจากรหัสพิกัด ลักษณะทางเทคนิค และถิ่นกำเนิดของสินค้า หลักการเดียวกันนี้ใช้กับสินค้าจีนทุกประเภทที่ส่งเข้ามาในไทย

กลุ่มสินค้า 0% มีตั้งแต่โทรศัพท์ถึงเฟอร์นิเจอร์

เมื่อพิจารณาตารางอัตราอากร ACFTA ของกระทรวงการคลัง ซึ่งมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2565 จะพบว่าสินค้าจากจีนจำนวนมากสามารถขอยกเว้นอากรขาเข้าได้ ตัวอย่างสำคัญ ได้แก่

• สมาร์ทโฟนและโทรศัพท์มือถือ พิกัด 8517.13 และ 8517.14 ได้รับยกเว้นอากร
• แล็ปท็อป คอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล และหน่วยประมวลผล ในกลุ่มพิกัด 8471.30, 8471.41, 8471.49 และ 8471.50 ได้รับยกเว้นอากร
• แผงโซลาร์เซลล์ หรือโฟโตวอลตาอิกเซลล์ที่ประกอบเป็นโมดูลหรือแผงแล้ว พิกัด 8541.43 ได้รับยกเว้นอากร
• เครื่องจักรอุตสาหกรรมหลายประเภท เช่น เครื่องจักรผลิตผลิตภัณฑ์นม เครื่องจักรทำเบเกอรี่ เครื่องจักรแปรรูปอาหาร และเครื่องจักรแปรรูปธัญพืชหลายพิกัดในกลุ่ม 8434–8438 ได้รับยกเว้นอากร
• เสื้อผ้าและเครื่องแต่งกาย หลายรายการในหมวด 62 เช่น กางเกง เสื้อผ้าจากเส้นใยสังเคราะห์ และเครื่องแต่งกายบางประเภท ได้รับยกเว้นอากร
• เฟอร์นิเจอร์โลหะและเฟอร์นิเจอร์ไม้ หลายพิกัดในกลุ่ม 9403 เช่น เฟอร์นิเจอร์สำนักงาน เฟอร์นิเจอร์ครัว และเฟอร์นิเจอร์ห้องนอน ได้รับยกเว้นอากร
• ผลไม้สดจากจีน เช่น แอปเปิล แพร์ องุ่น ส้ม และผลไม้เมืองหนาวอีกหลายรายการในหมวด 08 ได้รับยกเว้นอากร
• เครื่องมือแพทย์และเครื่องมือวัด หลายพิกัดในหมวด 90 เช่น เครื่องเอกซเรย์ เครื่องมือวิเคราะห์ และอุปกรณ์วัดบางชนิด ได้รับยกเว้นอากร

ในส่วนของสินค้าเกษตร ไทยและจีนเริ่มลดภาษีผักและผลไม้ในพิกัด 07-08 เหลือศูนย์ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2546 ภายใต้โครงการ Early Harvest ส่งผลให้ผลไม้เมืองหนาวจากจีนสามารถเข้าสู่ตลาดไทยด้วยต้นทุนภาษีต่ำลงอย่างมีนัยสำคัญ 

ขณะเดียวกัน สินค้าเทคโนโลยีที่ใช้สิทธิ ACFTA ไม่ได้มีเพียงโทรศัพท์หรือคอมพิวเตอร์สำเร็จรูป แต่ยังรวมถึงอุปกรณ์และส่วนประกอบในห่วงโซ่อิเล็กทรอนิกส์ เช่น แผงวงจร อุปกรณ์ตัดต่อและป้องกันวงจร เครื่องแปลงกระแสไฟฟ้า หม้อแปลง และวงจรพิมพ์

ผลของ FTA จึงไม่ได้สะท้อนเฉพาะราคาสินค้าหน้าร้าน แต่แทรกอยู่ในต้นทุนของโรงงาน อาคาร ระบบสื่อสาร ระบบพลังงานแสงอาทิตย์ และสายการผลิตของไทยด้วย

กลุ่มสินค้าที่ได้ภาษีต่ำ 1-5% ยังมีอีกจำนวนมาก

สินค้าบางรายการไม่ได้รับการยกเว้นภาษีทั้งหมด แต่ถูกลดอัตราเหลือร้อยละ 1-5 ซึ่งยังถือว่าต่ำและช่วยเพิ่มความสามารถในการแข่งขันด้านราคาของสินค้าจีน ตัวอย่าง ได้แก่

• แบตเตอรี่ลิเทียมไอออน รวมถึงชนิดที่ใช้กับยานยนต์ พิกัด 8507.60.33, 8507.60.39 และ 8507.60.90 เสียอากรร้อยละ 5
• เครื่องซักผ้าบางประเภทและชิ้นส่วน ในกลุ่มพิกัด 8450.19, 8450.20 และ 8450.90 เสียอากรร้อยละ 5
• ของเล่น เช่น ของเล่นเพื่อการศึกษา เชือกกระโดด ของเล่นทำด้วยยาง และของเล่นอื่นในพิกัด 9503.00.91–9503.00.99 เสียอากรร้อยละ 5
• รองเท้าที่มีส่วนบนทำด้วยสิ่งทอ บางประเภทในพิกัด 6404.19 และ 6404.20 เสียอากรร้อยละ 5
• คอมเพรสเซอร์สำหรับเครื่องปรับอากาศ ทั้งชนิดใช้กับรถยนต์และแบบซีลยูนิตในพิกัด 8414.80.42 และ 8414.80.43 เสียอากรร้อยละ 5
• เหล็กแผ่นรีดร้อน บางพิกัดในกลุ่ม 7208.39 และ 7208.40 เสียอากรร้อยละ 1-5 ขึ้นอยู่กับรายละเอียดของผลิตภัณฑ์
• อุปกรณ์ไฟฟ้า เช่น หม้อแปลง เครื่องจ่ายไฟสำรอง เครื่องชาร์จแบตเตอรี่ และอินเวอร์เตอร์บางพิกัดในกลุ่ม 8504.33–8504.40 เสียอากรร้อยละ 5

ตัวเลขเหล่านี้ช่วยอธิบายว่าเหตุใดสินค้าจีนจึงแข่งขันด้านราคาได้ในหลายตลาด ตั้งแต่ของใช้ในครัวเรือน ธุรกิจพลังงาน ไปจนถึงอุตสาหกรรมก่อสร้างและการผลิต

อย่างไรก็ตาม อัตราภาษีไม่ได้กำหนดจากชื่อสินค้าในภาษาทั่วไป เช่น “รองเท้า” “แบตเตอรี่” หรือ “เครื่องใช้ไฟฟ้า” แต่กำหนดจากพิกัดศุลกากรระดับย่อย รวมถึงวัสดุ ขนาด กำลังไฟ และวัตถุประสงค์การใช้งาน สินค้าในกลุ่มเดียวกันจึงอาจเสียภาษีไม่เท่ากัน

ภาษีนำเข้า 0% ไม่ได้แปลว่าไม่มีต้นทุนภาษีเลย

ทั้งนี้ การมีชื่อสินค้าอยู่ในตาราง 0% ไม่ได้หมายความว่าสินค้าทุกชิ้นที่ส่งออกจากจีนจะได้รับสิทธิโดยอัตโนมัติ ผู้ประกอบการต้องผ่านเงื่อนไขสำคัญหลายประการ

• ต้องผ่านกฎถิ่นกำเนิดสินค้า สินค้าต้องมีถิ่นกำเนิดจีนตามหลักเกณฑ์ ACFTA ไม่ใช่เพียงนำเข้าหรือส่งต่อจากจีน โดยกฎทั่วไปกำหนดสัดส่วนมูลค่าในภูมิภาคไม่น้อยกว่าร้อยละ 40 ขณะที่สินค้าบางประเภทใช้กฎเฉพาะรายสินค้า 
• ต้องมีหนังสือรับรอง Form E ผู้นำเข้าต้องแสดงหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า หากไม่มีเอกสารในวันที่นำของออก อาจต้องชำระอากรในอัตราปกติไปก่อน ส่วนสินค้าที่มีมูลค่า FOB ไม่เกิน 200 ดอลลาร์ สามารถใช้เอกสารรับรองจากผู้ส่งออกแทน Form E ได้ตามเงื่อนไข
• สินค้าเกษตรบางชนิดได้ 0% เฉพาะในโควตา เช่น มันฝรั่ง หอมหัวใหญ่ กระเทียม หอมหัวใหญ่แห้ง และกระเทียมแห้ง ผู้นำเข้าต้องมีทั้ง Form E และหนังสือรับรองสิทธิโควตาจากกรมการค้าต่างประเทศ หากอยู่นอกโควตาหรือเอกสารไม่ครบ อัตราภาษีอาจสูงกว่าศูนย์มาก
• ยังต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม แม้อากรขาเข้าจะเป็น 0% แต่ผู้นำเข้ายังต้องชำระ VAT ร้อยละ 7 ซึ่งคำนวณจากราคา CIF รวมอากรขาเข้า สินค้าบางชนิดอาจมีภาษีสรรพสามิตหรือค่าธรรมเนียมอื่นเพิ่มเติม 
• ยังต้องผ่านมาตรฐานสินค้า สินค้าบางประเภทอาจต้องได้รับอนุญาตจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม หรือหน่วยงานกำกับดูแลอื่นก่อนนำเข้าหรือจำหน่าย

พัสดุราคาต่ำกว่า 1,500 บาท ไม่ปลอดภาษีโดยอัตโนมัติอีกต่อไป

อีกประเด็นที่ต้องแยกจากสิทธิ FTA คือการนำเข้าสินค้าราคาต่ำผ่านแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 ไทยยกเลิกการยกเว้นอากรสำหรับสินค้ามูลค่าไม่เกิน 1,500 บาท และเก็บอากรสำหรับสินค้านำเข้าตั้งแต่มูลค่า 1 บาทขึ้นไป 

ผลตอบรับสูงกว่าที่คาดมาก เฉพาะเดือนมกราคม 2569 เดือนเดียวจัดเก็บได้กว่า 470 ล้านบาทจากพัสดุกว่า 25 ล้านชิ้น ทำให้กรมศุลกากรประเมินว่าทั้งปีงบประมาณ 2569 อาจสูงถึง 12,000 ล้านบาท เทียบกับเป้าเดิม 3,000 ล้านบาท และอยู่ระหว่างเตรียมเสนอกระทรวงการคลังทบทวนเป็นการเก็บอัตราเดียวสำหรับสินค้ากลุ่มนี้

ในทางกฎหมาย สินค้าที่มีถิ่นกำเนิดจีนและเข้าเงื่อนไข ACFTA ยังขอใช้อัตรา 0% หรืออัตราพิเศษตามพิกัดได้ แต่ในทางปฏิบัติพัสดุที่สั่งผ่านแพลตฟอร์มแทบไม่มี Form E หรือเอกสารรับรองถิ่นกำเนิดจากผู้ส่งออกสำหรับของราคาไม่เกิน 200 ดอลลาร์แนบมาด้วย จึงถูกประเมินตามพิกัดปกติ โดยกรมศุลกากรระบุว่าเสื้อผ้าและรองเท้าอยู่ที่ราว 30% กระเป๋า 20% และสินค้าประเภทอื่นราว 10-20% ตามวัสดุและลักษณะสินค้า

ถึงไม่มีภาษีนำเข้า แต่ยังมีอากรตอบโต้การทุ่มตลาด

แม้พิกัด ACFTA จะกำหนดอัตราเพียงร้อยละ 0-5 แต่สินค้าบางรายการอาจถูกเรียกเก็บอากรตอบโต้การทุ่มตลาด มาตรการปกป้อง มาตรการตอบโต้การอุดหนุน หรือมาตรการตอบโต้การหลบเลี่ยงเพิ่มเติม โดยเฉพาะเหล็ก เคมีภัณฑ์ และสินค้าที่มีการร้องเรียนว่ามีการนำเข้าเพิ่มขึ้นผิดปกติ

ฐานข้อมูลของกรมการค้าต่างประเทศแสดงว่า ไทยมีทั้งมาตรการที่บังคับใช้อยู่และการไต่สวนสินค้าจากจีนหลายรายการ เช่น เหล็กลวดคาร์บอนสูง ซึ่งถูกเก็บอากรตอบโต้การทุ่มตลาดตามประกาศเมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2569 กรดซิทริก ตามประกาศวันที่ 19 ธันวาคม 2568 และเหล็กแผ่นรีดร้อนและรีดเย็นอีกหลายพิกัด 

ที่สำคัญคือคดีตอบโต้การหลบเลี่ยงมาตรการซึ่งปัจจุบันเป็นหมวดที่ใช้กับสินค้าจีนมากที่สุด ครอบคลุมทั้งเหล็กแผ่นรีดร้อนเจืออัลลอย เหล็กแผ่นรีดเย็น และเหล็กลวดคาร์บอนสูง

ตัวอย่างที่ชัดที่สุดคือเหล็กแผ่นรีดร้อนในกลุ่มพิกัด 7208.39 และ 7208.40 ซึ่งได้อัตรา ACFTA เพียงร้อยละ 1-5 แต่ขณะเดียวกันก็อยู่ภายใต้มาตรการตอบโต้การทุ่มตลาดที่บังคับใช้อยู่ และอยู่ระหว่างการไต่สวนการหลบเลี่ยงมาตรการ จึงไม่ควรนำอัตรา FTA ไปตีความว่าเป็นต้นทุนภาษีสุดท้าย โดยไม่ตรวจสอบอากรตอบโต้ทางการค้า มาตรฐานสินค้า โควตา และเงื่อนไขการนำเข้าอื่นร่วมด้วย

ACFTA เป็นดาบสองคม สินค้าจีนช่วยลดต้นทุน แต่บีบผู้ผลิตไทย

ภาพรวมสะท้อนว่า ACFTA เปิดทางให้จีนเข้ามาเป็นทั้งผู้ขายสินค้าบริโภค ผู้จำหน่ายเครื่องจักร และต้นน้ำของห่วงโซ่อุปทานไทย ภาษีศูนย์ช่วยให้ผู้บริโภคซื้อสินค้าในราคาต่ำและช่วยผู้ประกอบการลดต้นทุน แต่ในอีกด้านหนึ่งก็เพิ่มแรงกดดันต่อผู้ผลิตไทยในตลาดเสื้อผ้า เฟอร์นิเจอร์ เครื่องใช้ไฟฟ้า พลาสติก เหล็ก และสินค้าเกษตร

ส่วน ACFTA 3.0 ซึ่งลงนามเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2568 ปัจจุบันอาเซียน 7 ประเทศรวมทั้งไทยดำเนินกระบวนการภายในประเทศเสร็จสิ้นแล้ว เหลือรอฝ่ายจีนดำเนินการให้แล้วเสร็จ ซึ่งจะทำให้พิธีสารมีผลใช้บังคับภายใน 60 วัน โดยอาเซียนและจีนเห็นพ้องให้มีผลบังคับภายในปี 2569 เพื่อประกาศความสำเร็จในการประชุมสุดยอดอาเซียน-จีนเดือนพฤศจิกายน 2569 

ขณะเดียวกันยังมีงานค้างภายใต้ความตกลงเดิม เช่น การปรับโอนตารางการลดภาษีให้เป็นพิกัดฉบับ HS 2022 และการพัฒนาระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลถิ่นกำเนิดสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ EODES ดังนั้นการนำเข้าในปัจจุบันยังต้องอ้างอิงตารางภาษี ACFTA เดิมและตรวจสอบพิกัดเป็นรายสินค้า

ความท้าทายในระยะต่อไปจึงเป็นไทยจะใช้เครื่องจักรและวัตถุดิบราคาต่ำยกระดับการผลิตได้มากเพียงใด พร้อมกับบังคับใช้มาตรฐานสินค้า กฎถิ่นกำเนิด และมาตรการเยียวยาทางการค้าให้ทันต่อแรงกดดันจากสินค้านำเข้าหรือไม่ เพราะเมื่อภาษีศุลกากรลดลง ความได้เปรียบในการแข่งขันจะขึ้นอยู่กับขนาดการผลิต เทคโนโลยี โลจิสติกส์ และความเร็วของนโยบายมากขึ้น

อ้างอิง: กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ, กระทรวงพาณิชย์, กระทรวงการคลังและกรมศุลกากร, กรมการค้าต่างประเทศ, สำนักเลขาธิการอาเซียน, กรมศุลกากร, กรมศุลกากร 2, กรมการค้าต่างประเทศ 2, กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ