4 ความเข้าใจผิดอันตราย ที่อาจทำแผนเกษียณสะดุด

Article Stories by SET Zooom in ชวนสำรวจ 4 สมมติฐานที่หลายคนใส่ไว้ในแผนเกษียณโดยไม่ทันได้ตั้งคำถาม ทั้งการหวังผลตอบแทนสูง การเชื่อว่าเงินเฟ้อจะต่ำตลอด การคิดว่าจะทำงานได้ยาว ๆ และการรอมรดกจากพ่อแม่

Morningstar แนะนำหลักคิดสั้น ๆ สำหรับการวางแผนเกษียณว่า “หวังให้ดีที่สุด แต่เตรียมรับสิ่งที่แย่ที่สุด” เหตุผลคือ กว่าจะรู้ตัวว่าแผนมีปัญหา มักเป็นช่วงใกล้เกษียณหรือเกษียณไปแล้ว ตอนนั้นทางแก้มักเหลือเพียงสองทาง คือใช้เงินให้น้อยลง หรือทำงานให้นานขึ้น

ข้อที่ 1 คิดว่าตลาดจะให้ผลตอบแทนดีเสมอ

ตัวเลขผลตอบแทนที่ใส่ลงในการคำนวณเงินเกษียณ มีผลต่อผลลัพธ์มากกว่าที่หลายคนคิด ยิ่งใส่ตัวเลขสูง แผนก็ยิ่งดูเป็นไปได้ง่าย ไม่ต้องเลื่อนเกษียณหรือลดค่าใช้จ่าย แต่นั่นอาจเป็นการสร้างความมั่นใจที่ไม่มีอยู่จริง

ดัชนี S&P 500 ของสหรัฐฯ ให้ผลตอบแทนเฉลี่ยระดับสองหลักต่อปีมาตั้งแต่ปี 1926 ก็จริง แต่ค่าเฉลี่ยระยะยาวซ่อนช่วงเวลาที่เจ็บปวดไว้ เช่น “ทศวรรษที่สูญหาย” ช่วง 10 ปีที่สิ้นสุดในปี 2009 ซึ่งดัชนีให้ผลตอบแทนติดลบเฉลี่ยต่อปี สาเหตุสำคัญคือราคาหุ้นแพงมากตั้งแต่ต้นทางในปี 2000

ปัจจุบันหุ้นสหรัฐฯ ยังไม่ถึงขั้นน่ากังวล แต่ก็ไม่ถูก ดัชนี Shiller P/E ซึ่งเทียบราคาหุ้นกับกำไรเฉลี่ย 10 ปีเพื่อตัดผลของวัฏจักรเศรษฐกิจ อยู่ที่ราว 41 เท่า สูงกว่าค่ากลางระยะยาวที่ราว 16 เท่าอยู่มาก แม้มาตรวัดมูลค่ายุติธรรมของ Morningstar จะชี้ว่าหุ้นที่ติดตามอยู่ซื้อขายต่ำกว่ามูลค่ายุติธรรมเล็กน้อย ส่วนตราสารหนี้มีแนวโน้มดีขึ้นตามอัตราผลตอบแทนที่สูงขึ้น แต่เมื่อหักเงินเฟ้อแล้วก็ยังไม่โดดเด่น

หุ้นไทยก็เป็นตัวอย่างที่ชัดเจน โดยสิ้นปี 2560 ดัชนี SET Index ปิดที่ 1,753.71 จุด แต่อีก 8 ปีต่อมา สิ้นปี 2568 เหลือ 1,259.67 จุด ลดลงราว 28% และแม้คิดแบบดัชนีผลตอบแทนรวม หรือ TRI ซึ่งนับเงินปันผลด้วย ก็ยังติดลบราว 7% ในช่วงเดียวกัน

ส่วนปีนี้ ตลาดหุ้นไทยฟื้นตัวแรง ข้อมูลล่าสุด SET Index เพิ่มขึ้น 19.24% มาอยู่ที่ 1,502.09 จุด และ TRI เพิ่มขึ้น 24.48% แต่ดัชนีหุ้นไทยก็ยังต่ำกว่าระดับสิ้นปี 2560 สะท้อนว่าแม้ตลาดจะฟื้นได้ นักลงทุนก็อาจต้องรอนานหลายปี

แนวทางรับมือ คือตั้งสมมติฐานผลตอบแทนให้ต่ำลง อย่างน้อยสำหรับ 10 ปีข้างหน้า และระมัดระวังเรื่องอัตราการถอนเงิน งานวิจัยของ Morningstar พบว่า หากลงทุนแบบผสมหุ้นกับตราสารหนี้อย่างสมดุล และต้องการให้เงินอยู่ได้ 30 ปี ปีแรกควรถอนไม่เกินราว 3.9% ของเงินเกษียณทั้งหมด

ตัวอย่างเช่น ผู้ที่มีเงินเกษียณ 5 ล้านบาท ปีแรกจะถอนใช้ได้ราว 195,000 บาท หรือเฉลี่ยเดือนละ 16,250 บาท อย่างไรก็ตาม ตัวเลขนี้อิงสมมติฐานตลาดและเงินเฟ้อของสหรัฐฯ คนไทยจึงควรใช้เป็นแนวทางอ้างอิง ไม่ใช่สูตรตายตัว และหากยืดหยุ่นลดการใช้จ่ายในปีที่ตลาดไม่ดีได้ ก็อาจเริ่มถอนได้มากกว่านี้

ข้อที่ 2 เชื่อว่าเงินเฟ้อจะต่ำตลอดไป

ตลอดสองทศวรรษก่อนโควิด เงินเฟ้อในสหรัฐฯ แทบไม่เคยเป็นปัญหา หลายคนจึงคุ้นกับตัวเลขต่ำ แต่หลังโควิด ราคาสินค้าขยับขึ้นชัดเจน เมื่อเงินเฟ้อสูงกว่าที่คาด ผู้เกษียณต้องถอนเงินมากขึ้นเพียงเพื่อรักษาคุณภาพชีวิตเดิม เงินเกษียณจึงหมดเร็วกว่าแผน

Morningstar แนะนำให้ใช้ตัวเลขเงินเฟ้อระยะยาว ไม่ใช่ตัวเลขต่ำเพียงช่วงสั้น โดยเริ่มที่ปีละ 3% แล้วปรับให้ตรงกับค่าใช้จ่ายจริงของตัวเอง จุดที่คนไทยควรให้น้ำหนักคือค่ารักษาพยาบาล เพราะเป็นสัดส่วนที่ใหญ่ขึ้นในงบของวัยเกษียณ และสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ระบุว่าเงินเฟ้อทางการแพทย์ของไทยปี 2568 สูงถึง 10.8% สูงกว่าเงินเฟ้อทั่วไปหลายเท่า

ด้านการลงทุน ควรมีสินทรัพย์ที่ช่วยรักษาอำนาจซื้อ เช่น

• หุ้น ซึ่งในอดีตมีโอกาสให้ผลตอบแทนชนะเงินเฟ้อมากกว่าสินทรัพย์อื่น แต่มีความผันผวนสูง
• พันธบัตรที่ปรับตามเงินเฟ้อ ซึ่งเงินต้นหรือดอกเบี้ยปรับตามดัชนีราคา
• สินค้าโภคภัณฑ์และหุ้นกลุ่มโลหะมีค่า ซึ่งมักได้ประโยชน์เมื่อราคาสินค้าเร่งตัว แต่ราคาผันผวนได้มากเช่นกัน

คนไทยจำนวนมากคุ้นเคยกับเงินฝากและตราสารหนี้ดอกเบี้ยคงที่ ข้อควรระวังคือ หากดอกเบี้ยที่ได้ต่ำกว่าเงินเฟ้อ เงินที่ดูเหมือนไม่ลดลง แท้จริงกำลังซื้อของได้น้อยลงทุกปี จึงควรเทียบดอกเบี้ยกับเงินเฟ้ออยู่เสมอ

ข้อที่ 3 คิดว่าจะทำงานต่อได้ตามที่ตั้งใจ

การทำงานนานขึ้นเป็นหนึ่งในวิธีที่ได้ผลมากที่สุด ทั้งได้ออมเพิ่ม ได้ชะลอการถอนเงินเกษียณ และสำหรับผู้ประกันตนในระบบประกันสังคม ระยะเวลาส่งเงินสมทบที่ยาวขึ้นยังมีผลต่อเงินบำนาญชราภาพด้วย

ปัญหาคือ ชีวิตจริงมักไม่เป็นไปตามแผน บางคนต้องออกจากงานเร็วกว่ากำหนดเพราะปัญหาสุขภาพ ต้องดูแลพ่อแม่หรือคนในครอบครัว ถูกเลิกจ้าง หรืองานหนักเกินกำลัง บางคนอยากทำงานต่อแต่หางานประจำไม่ได้ ต้องกลายเป็นแรงงานนอกระบบที่ไม่มีหลักประกันจากการทำงาน

แนวทางรับมือ คือวางแผนทำงานนานขึ้นได้ แต่อย่าให้เป็นแผนเดียว

• เพิ่มเงินออมตั้งแต่วันนี้ เช่น ผ่านกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ หรือกองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ (RMF) โดยศึกษาเงื่อนไขการถือครองและสิทธิประโยชน์ทางภาษีล่าสุดก่อนลงทุน

• ปรับตัวเลขรายได้ช่วงท้ายของชีวิตการทำงานในแผนให้ต่ำลง เพราะรายได้ในวัยสูงอายุอาจน้อยกว่าช่วงที่รายได้สูงสุด

• เตรียมทางเลือกด้านวิถีชีวิตไว้ เช่น ย้ายไปอยู่บ้านที่เล็กลง หรือลดงบใช้จ่ายหลังเกษียณ

ข้อที่ 4 คิดว่าจะได้รับมรดก

พ่อแม่หลายคนตั้งใจเก็บทรัพย์สินไว้ให้ลูก แต่เมื่อคนอายุยืนขึ้น บวกกับค่ารักษาและค่าดูแลระยะยาวที่สูงขึ้น ทรัพย์สินที่ตั้งใจจะส่งต่ออาจถูกใช้ไปก่อน บ้านหรือที่ดินที่ลูกคาดว่าจะได้ อาจต้องขายหรือนำไปจำนองเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายของพ่อแม่เอง

ความเสี่ยงอยู่ที่ฝั่งลูก ผู้ที่นับมรดกเป็นส่วนหนึ่งของแผนอาจใช้จ่ายมากและออมน้อยเกินไปในช่วงที่มีรายได้สูงสุด กว่าจะรู้ว่าได้น้อยกว่าที่คิดหรือไม่ได้เลย ก็อาจสายเกินกว่าจะออมให้ทัน

แนวทางรับมือ คืออย่าฝากแผนเกษียณไว้กับสิ่งที่ยังไม่แน่นอน หากจะนับมรดกรวมในแผน ควรเปิดใจคุยกับพ่อแม่ให้เร็วที่สุด ในทางกลับกัน หากเห็นว่าพ่อแม่ประหยัดตัวเองเกินไปเพื่อเก็บเงินไว้ให้ลูก ทั้งที่ลูกไม่ได้ต้องการ ก็ควรพูดคุยกันเช่นกัน

สรุป

แผนเกษียณที่ดีไม่ควรตั้งอยู่บนสมมติฐานที่สวยงามเกินจริง ตั้งเป้าผลตอบแทนอย่างระมัดระวัง เผื่อเงินเฟ้อและค่ารักษาพยาบาล เตรียมแผนสำรองหากทำงานต่อไม่ได้ และอย่านับมรดกที่ยังไม่แน่นอนเป็นเงินเกษียณ

ยิ่งทบทวนสมมติฐานเหล่านี้เร็วเท่าไร ทางเลือกในวันเกษียณก็ยิ่งมีมากขึ้นเท่านั้น

ติดตามบทความนี้ในรูปแบบคลิป VDO ได้ใน YouTube SET Zooom in

Link: https://www.youtube.com/watch?v=oEIClLU56fY&list=PLR8OjghkcqchvSTjzaFb0eLkOHIq8Mkfn

กด Subscribe กด กระดิ่งแจ้งเตือน www.youtube.com/@SETZooomin ซูมชัด ๆ มีโอสามตัว