สงครามคาร์เทลเม็กซิโก เขย่า World Cup 2026: ความรุนแรงกัดกิน GDP 18%

รัฐมนตรีความมั่นคงของเม็กซิโกเปิดเผยว่า เม็กซิโกได้ระดมกำลังทหารหลายพันนายเพื่อเสริมสร้างความปลอดภัย ภายหลังการวิสามัญราชายาเสพติด “เอล เมนโช” หัวหน้าแก๊งคาร์เทลผู้ทรงอิทธิพลอันดับ 1 ของเม็กซิโก ทำให้เครือข่ายค้ายาคลั่ง ก่อจลาจลหลายจุดในเม็กซิโก

ริคาร์โด เตรบียา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ระบุว่า ได้มีการส่งทหารเพิ่มอีก 2,500 นายไปยังพื้นที่ภาคตะวันตกของเม็กซิโกเมื่อวานนี้ (23 ก.พ. 68) โดยรัฐบาลเปิดเผยว่า มีการวางกำลังพลไปแล้วทั้งหมดประมาณ 9,500 นาย นับตั้งแต่เกิดเหตุวิสามัญหัวหน้ากลุ่มคาร์เทลรุ่นใหม่แห่งฮาลิสโก (CJNG) ซึ่งนับเป็นหนึ่งในองค์กรอาชญากรรมที่น่าเกรงขามที่สุดในเม็กซิโก และผู้นำของกลุ่มนี้คือ ชายที่ทางการต้องการตัวมากที่สุดในประเทศ

นับตั้งแต่เนเมซิโอ โอเซเกรา เซร์บันเตส หรือที่รู้จักกันดีในชื่อ "เอล เมนโช" เสียชีวิตระหว่างการปฏิบัติการไล่ล่าของหน่วยรบพิเศษของเม็กซิโกในรัฐฮาลิสโก และทหารสหรัฐฯ แต่ความไม่สงบยังคงเกิดขึ้นต่อเนื่อง จากความโกรธแค้นของแก๊งคาร์เทลและเครือข่าย ทำให้เกิดเหตุจลาจลในพื้นที่ราว 20 รัฐของเม็กซิโก

รัฐมนตรีความมั่นคงระบุว่า มีเจ้าหน้าที่กองกำลังพิทักษ์ชาติ (National Guard) ของเม็กซิโกอย่างน้อย 25 นายเสียชีวิตในรัฐฮาลิสโก นับตั้งแต่ความรุนแรงปะทุขึ้น

วิกฤตความรุนแรงครั้งนี้กำลังกลายเป็นบททดสอบสำคัญของเม็กซิโก ในฐานะเจ้าภาพร่วม World Cup 2026 หากรัฐบาลไม่สามารถเรียกความเชื่อมั่นกลับมาได้ เม็กซิโกอาจต้องแลกด้วยความสูญเสียทางเศรษฐกิจมหาศาลจากเม็ดเงินท่องเที่ยวและอสังหาริมทรัพย์ที่คาดว่าจะสะพัดนับหมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ

ปราบแก๊งคาร์เทล กระทบอย่างไรต่อฟุตบอลโลก?

BBC Sport  รายงานว่า การเป็นเจ้าภาพร่วมฟุตบอลโลกของ FIFA World Cup ในช่วงฤดูร้อนปีนี้ของเม็กซิโก อาจได้รับความเสียหายจากการปะทุขึ้นของความรุนแรงจากแก๊งค้ายาเสพติดที่เริ่มต้นขึ้นตั้งแต่วันอาทิตย์ที่ผ่านมา

เมืองกัวดาลาฮารา ซึ่งเป็นเมืองหลวงของรัฐฮาลิสโกและเป็นที่อยู่อาศัยของประชากรกว่าล้านคน มีกำหนดการที่จะเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันฟุตบอลโลก 4 นัดในฤดูร้อนปีนี้ นอกจากนี้ยังมีกำหนดการแข่งขันอีก 5 นัดในเม็กซิโกซิตี้ และอีก 4 นัดในเมืองมอนเตร์เรย์

ฮาเวียร์ เอสคาเรียตซา ผู้ช่วยศาสตราจารย์ด้านกฎหมายอาญาจากมหาวิทยาลัยน็อตติงแฮม กล่าวว่า "เมื่อรัฐบาลเม็กซิโกกดดันกลุ่มคาร์เทล ก็ย่อมได้รับการโต้กลับ ความน่ากลัวก็คือ มันอาจจะเป็นเรื่องยากมากที่จะจัดการกับสถานการณ์ความมั่นคงที่บานปลายจนเกินจะควบคุม" ทั้งนี้ สภาวะสูญญากาศทางอำนาจที่เกิดจากการสังหาร 'เอล เมนโช' อาจนำไปสู่ช่วงเวลาแห่งความไม่มั่นคงและความขัดแย้งที่รุนแรงขึ้น เนื่องจากบรรดาผู้ท้าชิงอำนาจต่างพยายามแย่งชิงตำแหน่งแทนที่เขา

ดร. เอสคาเรียตซา กล่าวเสริมว่า แท้จริงแล้ว กลุ่มคาร์เทลมีผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจในการทำให้แน่ใจว่าฟุตบอลโลกจะดำเนินไปอย่างสงบสุข พวกเขาจ่ายเงินสินบนให้เหล่านักการเมืองและกองกำลังตำรวจท้องถิ่น แต่พวกเขาก็ยังกว้านซื้อร้านอาหารและเป็นเจ้าของโรงแรมด้วย พวกเขาเป็นส่วนหนึ่งของระบบเศรษฐกิจ มันเป็นประโยชน์ต่อพวกเขา หากชาวอังกฤษ ชาวอเมริกัน และคนอื่น ๆ เดินทางมาที่เม็กซิโก ใช้จ่ายเงิน และมีความสุขที่นี่

ต้นทุนของความรุนแรง: 18% ของ GDP

Mexico Peace Index 2025 และการคาดการณ์ต้นปี 2026 รายงานว่า ผลกระทบทางเศรษฐกิจจากความรุนแรงในเม็กซิโกมีมูลค่ามหาศาล มูลค่าความสูญเสียคิดเป็นเงินสูงถึง 4.5 ล้านล้านเปโซ หรือประมาณ 2.45 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เทียบเท่ากับ 18% ของ GDP ประเทศ

ความรุนแรงทำให้ชาวเม็กซิกันแต่ละคนมีต้นทุนแฝงประมาณ 33,905 เปโซต่อปี ซึ่งสูงกว่าค่าแรงขั้นต่ำเฉลี่ยต่อเดือนเสียอีก เงินจำนวนนี้ควรจะถูกนำไปลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานหรือการศึกษา แต่กลับต้องเสียไปกับระบบความมั่นคงและการเยียวยาความสูญเสีย

เม็กซิโกคาดหวังเม็ดเงินหมุนเวียนเฉพาะในช่วงทัวร์นาเมนต์กว่า 1.1 หมื่นล้านดอลลาร์ หรือราว 4 แสนล้านบาท จากแฟนบอลกว่า 5.5 ล้านคนที่จะหลั่งไหลเข้ามา ซึ่งเม็กซิโกตั้งเป้าให้ฟุตบอลโลกครั้งนี้เป็น "สปริงบอร์ด" ทางเศรษฐกิจ แต่ความรุนแรงกำลังทำให้ตัวเลขเหล่านี้สั่นคลอน

ทันทีที่มีข่าวการวิสามัญ "เอล เมนโช" และการจลาจล หุ้นในกลุ่มสายการบิน เช่น Volaris และผู้บริหารสนามบิน GAP และ ASUR ตกลงทันทีมากกว่า 4% สะท้อนถึงความเชื่อมั่นของนักลงทุนที่เปราะบาง นอกจากนี้ รัฐฮาลิสโก ซึ่งเป็นฐานที่มั่นของ CJNG ไม่ได้เป็นแค่เมืองท่องเที่ยว แต่ยังเป็นศูนย์กลางการผลิต อิเล็กทรอนิกส์และเซมิคอนดักเตอร์ หากความรุนแรงยืดเยื้อ จะกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานระดับโลกทันที

ความเสี่ยงสำหรับนักท่องเที่ยว

แก๊ง CJNG ถูกประเมินว่า มีมูลค่าทรัพย์สินมากกว่า 1 หมื่นล้านปอนด์ และมีสมาชิกหลายหมื่นคน กลุ่มนี้ต้องรับผิดชอบต่อเหตุการณ์สังหารหมู่ การลักพาตัว และการสังหารนักการเมืองหลายครั้งนับตั้งแต่ก่อตั้งในปี 2009

แต่ถึงอย่างนั้น แกนนำบางคนของแก๊งคาร์เทลยังคงได้รับความนิยมในระดับหนึ่ง ภายในชุมชนท้องถิ่นของเม็กซิโก เนื่องจากพวกเขาเป็นผู้สนับสนุนเงินทุนสำหรับโครงสร้างพื้นฐานและสิ่งอำนวยความสะดวกในท้องถิ่น รูปแบบคล้ายบ้านใหญ่ แก๊งมาเฟีย หรือผู้นำท้องถิ่นอย่างไม่เป็นทางการ

ดร. เอสคาเรียตซา กล่าวว่า "การตอบโต้โดยกลุ่ม CJNG นั้น ในแง่หนึ่งถือเป็นสิ่งที่กฎกติกาของเกมบังคับให้ต้องทำ หากผู้นำของแก๊งถูกจับหรือถูกสังหาร แก๊งคาร์เทลก็จะต้องตอบโต้ มิฉะนั้นจะดูอ่อนแอ พวกเขาไม่ได้โง่ พวกเขารู้ดีว่าโซเชียลมีเดียจะถ่ายภาพและขยายภาพวิดีโอเหล่านี้ให้พวกเขา และพวกเขาได้ทำให้แน่ใจว่าการตอบโต้นี้ดูเหมือนเกิดขึ้นในระดับชาติ"

รัฐบาลสหรัฐฯ ได้แนะนำให้ชาวอเมริกันในรัฐฮาลิสโกหลบอยู่แต่ภายในอาคารจนกว่าจะมีประกาศเปลี่ยนแปลง ในขณะที่แคนาดาซึ่งเป็นหนึ่งในประเทศเจ้าภาพร่วมฟุตบอลโลก ได้ยกเลิกเที่ยวบินไปยังสนามบินปวยร์โต วัลลาร์ตา แล้ว และแอปพลิเคชันติดตามเที่ยวบินแสดงให้เห็นว่าเครื่องบินจำนวนมากกำลังบินกลับไปยังจุดหมายปลายทางที่จากมาทั่วโลก

ดร. คารินา การ์เซีย-เรเยส อาจารย์อาวุโสด้านอาชญาวิทยาจาก UWE Bristol กล่าวว่า "ในแง่ของนักท่องเที่ยว ฉันขอเรียกมันว่าเป็นความเสี่ยงระดับปานกลางสำหรับพวกเขา เว้นแต่จะมีการปฏิบัติการทางทหารเพิ่มเติมในสัปดาห์นี้ ฉันคาดหวังว่าเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดจะสามารถจัดการกับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นได้ ดังนั้นโดยภาพรวม ฉันคาดว่านักท่องเที่ยวจะปลอดภัยตราบเท่าที่พวกเขาปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่"

เม็กซิโกระส่ำ ยอมเลื่อนแมชต์สำคัญ

การวางแผนความมั่นคงสำหรับฟุตบอลโลกตกอยู่ภายใต้การตรวจสอบอย่างหนักอยู่ก่อนแล้ว จากการส่งเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองและศุลกากร (ICE) ไปยังเมืองใหญ่ ๆ ของสหรัฐฯ โดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ซึ่งนำไปสู่การสังหารพลเมืองสหรัฐฯ 2 รายโดยเจ้าหน้าที่รัฐบาลกลางในปีนี้ และก่อให้เกิดการประท้วงครั้งใหญ่ต่อเนื่อง

เมื่อเดือนที่แล้ว กลุ่ม Football Supporters Europe ระบุว่า พวกเขารู้สึก "กังวลอย่างยิ่งต่อการขยายตัวของการใช้กำลังทหารในกองกำลังตำรวจของสหรัฐฯ" และในตอนนี้ ทุกสายตากำลังจับจ้องมาที่เม็กซิโก ว่าจะสามารถรับประกันความปลอดภัยของแฟนบอลที่เดินทางมาได้หรือไม่

การแข่งขันฟุตบอล 4 นัด (ในลีกสูงสุด 2 นัด และลีกรอง 2 นัด) ถูกเลื่อนออกไปเมื่อวันอาทิตย์เนื่องจากความรุนแรงดังกล่าว

โมนิกา เซอร์ราโน คาร์เรโต ศาสตราจารย์ด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศจาก El Colegio de Mexico กล่าวว่า "ผู้คนในเม็กซิโกหวังว่านี่จะเป็นการล้างแค้นเพียงครั้งเดียว และเมื่อแก๊งคาร์เทลปรับโครงสร้างองค์กรใหม่ได้แล้ว สิ่งต่าง ๆ จะสงบลง"

เธอกล่าวเสริมว่า "แต่ก็มีความเสี่ยงเช่นกันที่เรื่องนี้จะนำไปสู่ช่วงเวลาใหม่ของความไม่มั่นคง ความไม่แน่นอน และความรุนแรงที่ดำเนินต่อไป ประเภทของอาวุธที่แก๊งคาร์เทลเข้าถึงได้หมายความว่าการปะทะกันในรูปแบบการทหารหลังจากนี้เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ซึ่งรัฐบาลน่าจะรู้อยู่แล้ว ในอดีตเราเคยเห็นมาแล้วว่าแก๊งคาร์เทล มีอาวุธที่สามารถยิงเฮลิคอปเตอร์ให้ตกได้ด้วยซ้ำ"

"ฉันคิดว่ามันส่งผลกระทบต่อมุมมองของผู้คนที่จะเดินทางมาเม็กซิโกไปแล้ว เพราะภาพเหตุการณ์เหล่านี้เป็นข่าวหน้าหนึ่งไปทั่วโลก"

ก่อนหน้านี้ เม็กซิโกตกอยู่ภายใต้แรงกดดันทางการเมืองที่เพิ่มขึ้นให้จัดการกับแก๊งคาร์เทลในปีที่ผ่านมา

จอห์น เบนจามิน อดีตเอกอัครราชทูตอังกฤษประจำเม็กซิโก (ปี 2021-2024) กล่าวว่า "การตอบโต้ครั้งนี้ไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่ แต่มันรุนแรงมากและเกิดขึ้นในระดับที่ใหญ่มาก… ประธานาธิบดีทรัมป์ได้กำหนดให้กลุ่มคาร์เทลเป็นองค์กรก่อการร้าย และเม็กซิโกได้ส่งตัวแกนนำกลุ่มคาร์เทลหลายสิบคนให้แก่สหรัฐฯ แล้ว 'ปัจจัยจากทรัมป์' (The Trump factor) จึงมีความสำคัญมากต่อสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นในขณะนี้"