ประท้วงอิหร่านคุมไม่อยู่ เริ่มใช้กระสุนจริง ขณะน้ำมันพืชแพงขึ้น 3 เท่า
ประท้วงอิหร่านคุมไม่อยู่แล้ว!
ท่ามกลางวิกฤตเศรษฐกิจอิหร่านที่เลวร้ายลงอย่างรวดเร็ว ทำให้ชาวอิหร่านลุกฮือประท้วงต่อความล้มเหลวของรัฐบาลต่อเนื่องเป็นสัปดาห์ที่สองแล้ว และการประท้วงดังกล่าวมีแนวโน้มว่าจะยกระดับรุนแรงขึ้น ภาพวิดีโอของกลุ่มผู้ชุมชนปะทะกับเจ้าหน้าที่แพร่สะพัดในอินเทอร์เน็ต แสดงให้เห็นการประท้วงครั้งใหญ่ในคืนวันอังคารที่ 6 มกราคม 2026 ตามเวลาท้องถิ่น ในเมืองอับดานัน ในจังหวัดอิลาม
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
วิดีโอสะเทือนขวัญหลายคลิป เผยให้เห็นผู้คนถูกระดมยิงด้วยกระสุนจริงและล้มลงกับพื้นขณะพยายามหนีจากประตูทางเข้า ผู้ว่าการท้องถิ่นกล่าวว่า เหตุการณ์ยิงกันนี้กำลังอยู่ภายใต้การสอบสวน สื่อท้องถิ่นของรัฐยืนยันว่า มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 3 ราย และเจ้าหน้าที่ตำรวจ 1 รายในเหตุการณ์การปะทะกันด้วยอาวุธ ระหว่างการแห่ขบวนศพของผู้ประท้วงรายหนึ่ง
ท่ามกลางการวางกำลังเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงติดอาวุธที่เพิ่มมากขึ้น ในขณะที่ความพยายามของรัฐบาลในการควบคุมสถานการณ์ทางเศรษฐกิจที่กำลังคลี่คลายนั้นล้มเหลวไม่เป็นท่า ภาพวิดีโอเผยให้เห็นผู้คนหลายพันคน ตั้งแต่เด็กที่มากับผู้ปกครองไปจนถึงผู้สูงอายุ ออกมาเดินขบวนและตะโกนคำขวัญบนท้องถนนในเมืองเล็ก ๆ แห่งนี้ ในขณะที่มีเฮลิคอปเตอร์บินวนอยู่เหนือศีรษะ ดูเหมือนว่ากลุ่มผู้ประท้วงจะมีจำนวนมากกว่าเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงที่ถูกส่งมาควบคุมสถานการณ์อย่างมาก
ในเมืองอิลาม ซึ่งเป็นเมืองหลวงของจังหวัด วิดีโอแสดงให้เห็นกองกำลังความมั่นคงบุกเข้าไปในโรงพยาบาลอิหม่ามโคมัยนี เพื่อค้นหาและจับกุมผู้ประท้วง ซึ่งเป็นสิ่งที่กลุ่มสิทธิมนุษยชน แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ระบุว่า ละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศ และแสดงให้เห็นอีกครั้งว่า ทางการอิหร่านพร้อมจะทำทุกวิถีทางเพื่อปราบปรามผู้เห็นต่าง
ทั้งนี้ โรงพยาบาลอิหม่ามโคมัยนีถูกเพ่งเล็งจากเจ้าหน้าที่เป็นพิเศษ เนื่องจากผู้ได้รับบาดเจ็บจากการปะทะถูกส่งตัวมารักษาที่โรงพยาบาลแห่งนี้ หลังพวกเขารวมตัวประท้วงที่ทางเข้าฐานทัพทหาร ในเขตมาเลกชาฮี ซึ่งทำให้มีผู้เสียชีวิตหลายราย
ผู้นำอิหร่านลั่นจะไม่ปรานี เสียชีวิตแล้ว 36 ราย
ในกรุงเตหะราน เมืองหลวงของอิหร่าน วิดีโอจำนวนมากแสดงให้เห็นกลุ่มพ่อค้าและเจ้าของธุรกิจที่ตลาดแกรนด์บาซาร์ ซึ่งพากันปิดร้านและปะทะกับกองกำลังความมั่นคงในชุดปราบจลาจลที่ใช้กระบองและแก๊สน้ำตา ในคลิปมีเสียงผู้คนตะโกนคำว่า "เสรีภาพ" และตะโกนด่าเจ้าหน้าที่ตำรวจว่า "ไร้เกียรติ"
ชายคนหนึ่งตะโกนขึ้นท่ามกลางเสียงเชียร์และเสียงตบมือจากฝูงชนขณะถูกกดดันจากกองกำลังความมั่นคงว่า “จะประหารผมก็ได้ถ้าคุณต้องการ ผมไม่ใช่ผู้ก่อจลาจล”
ก่อนหน้านี้ ผู้นำสูงสุดอิหร่าน อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี แสดงปฏิกิริยาครั้งแรกต่อการประท้วงในสัปดาห์นี้ ด้วยการออกมากล่าวว่า ผู้ก่อจลาจลจะต้องถูกจัดการให้เข้าที่เข้าทาง ในขณะเดียวกัน หัวหน้าผู้พิพากษา โกลัมโฮเซน โมเซนี-เอเจอี กล่าวว่า "เราจะไม่แสดงความปรานีต่อผู้ก่อจลาจลในครั้งนี้"
สถานการณ์มีความตึงเครียดเช่นเดียวกันในถนนและย่านใกล้เคียง ซึ่งการประท้วงเริ่มขึ้นครั้งแรกโดยกลุ่มเจ้าของร้านค้าเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม พื้นที่ช้อปปิ้งหลักอื่นๆ อีกหลายแห่งในเตหะรานมีการนัดหยุดงานและการประท้วงครั้งใหญ่ รวมถึงย่านยาฟตาบาด ที่ผู้ประท้วงตะโกนว่า "ไม่เอาทั้งกาซาและเลบานอน ชีวิตของฉันเพื่ออิหร่าน" ซึ่งรัฐบาลอิหร่านถูกกล่าวหามาตลอดว่า ให้การสนับสนุนกลุ่มติดอาวุธในกาซาและเลบานอน
หน่วยงานตรวจสอบสิทธิมนุษยชนซึ่งมีฐานอยู่ในต่างประเทศและคัดค้านระบอบการปกครองโดยนักบวชในอิหร่าน อ้างว่า มีผู้เสียชีวิตในการประท้วงแล้วอย่างน้อย 36 ราย ในขณะที่รัฐบาลอิหร่านยังไม่มีการประกาศตัวเลขผู้บาดเจ็บและเสียชีวิต
ราคาน้ำมันพืชพุ่งขึ้นสามเท่า
อิหร่านยังคงเป็นหนึ่งในประเทศที่มีอัตราเงินเฟ้อสูงที่สุดในโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อพูดถึงการพุ่งสูงขึ้นอย่างรุนแรงของราคาสินค้าอาหารที่จำเป็น โดยรัฐบาลของประธานาธิบดีสายกลาง มาซูด เปเซชเคียน ระบุว่า กำลังดำเนินแผนการเพื่อให้แน่ใจว่าสถานการณ์ทางเศรษฐกิจจะถูกควบคุมได้ แต่ความเสื่อมถอยทางเศรษฐกิจอิหร่านที่เกิดขึ้นจริง สวนทางกับคำพูดของเขา
ค่าเงินเรียลอิหร่านยังคงร่วงหนัก โดยราคาซื้อขายอยู่ที่ประมาณ 1.47 ล้านเรียลต่อ 1 ดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งถือเป็นระดับต่ำสุดเป็นประวัติการณ์อีกครั้ง แสดงให้เห็นถึงการขาดความเชื่อมั่นของสาธารณชนและนักลงทุน
ราคาน้ำมันพืชเป็นสินค้าที่มีราคาพุ่งสูงขึ้นรุนแรงที่สุดในสัปดาห์นี้ โดยมีราคาสูงขึ้นกว่าสามเท่า และกลายเป็นสิ่งที่ชนชั้นกลางชาวอิหร่านเข้าถึงได้ยากยิ่งขึ้น ซึ่งอำนาจการซื้อของพวกเขาลดน้อยลงตั้งแตปี 2018 เมื่อสหรัฐฯ ถอนตัวจากข้อตกลงนิวเคลียร์ปี 2015 เพียงฝ่ายเดียวและกลับมาคว่ำบาตรอย่างรุนแรง
วิกฤตค่าครองชีพครั้งนี้เกิดขึ้น หลังจากรัฐบาลประกาศแผนงบประมาณใหม่ ที่สั่งให้เลิกใช้อัตราแลกเปลี่ยนพิเศษสำหรับสินค้าจำเป็น ซึ่งแต่เดิมรัฐเคยควักเงินอุดหนุนเพื่อให้ผู้นำเข้าซื้ออาหารมาขายได้ในราคาถูก เมื่อไม่มีเงินอุดหนุนส่วนนี้แล้ว ราคาอาหารจึงดีดตัวสูงขึ้นอย่างรุนแรง
อย่างไรก็ตาม นักเศรษฐศาสตร์บางส่วนเห็นด้วยกับแนวทางนี้ โดยมองว่า เป็นความพยายามที่จะขจัดวงจรทุจริตจากการกินส่วนต่างค่าเงิน เนื่องจากที่ผ่านมา อัตราแลกเปลี่ยนราคาถูกที่รัฐจัดสรรให้นั้น มักถูกกลุ่มทุนและผู้มีอิทธิพลนำไปใช้ในทางที่ผิดเพื่อแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตัว แทนที่จะนำไปช่วยลดค่าครองชีพให้ประชาชนจริง ๆ การตัดวงจรการอุดหนุนที่ล้มเหลวนี้ จึงถือเป็นการดัดหลังกลุ่มผลประโยชน์ที่อาศัยช่องว่างของระบบกินกำไรมาอย่างยาวนาน
การดำเนินการดังกล่าวถูกคาดหมายว่า จะนำไปสู่การเพิ่มขึ้นของราคาในระยะสั้นและเผชิญกับการต่อต้านจากกลุ่มผลประโยชน์ภายในระบอบการปกครองที่ได้รับประโยชน์จากเงินตราที่ราคาถูกมานานหลายปี แต่การพุ่งขึ้นของราคาน้ำมันพืชนั้นเกิดขึ้นกะทันหันมาก ส่งผลให้รัฐบาลต้องประกาศราคาอย่างเป็นทางการของตนเองออกมา อย่างไรก็ตาม ยังคงต้องรอดูว่าตลาดจะปฏิบัติตามหรือไม่
นอกจากนี้ รัฐบาลได้เสนอให้มีการจัดสรรเครดิตออนไลน์ จำนวนรายละ 10 ล้านเรียล หรือ ประมาณ 7 ดอลลาร์สหรัฐฯ โดยใช้เงินก้อนนี้ที่จะได้รับคืนมาจากการยกเลิกการอุดหนุนเงินตรา เพื่อช่วยเหลือประชาชนในการซื้ออาหาร
