ตอนนี้ฮอร์มุซเป็นของใคร? ทรัมป์อ้างเป็นของสหรัฐฯ อิหร่านคุมไม่ได้แล้ว?
นับตั้งแต่สงครามอิหร่านเริ่มต้นขึ้นเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2569 ราคาน้ำมันโลกก็ทะยานขึ้นอย่างต่อเนื่อง สาเหตุเพราะว่า จุดที่เกิดความขัดแย้งคือช่องแคบฮอร์มุซ เส้นทางยุทธศาสตร์ในการขนส่งน้ำมันของโลกใบนี้ และเมื่อเกิดความขัดแย้ง เส้นทางเดินเรือหยุดชะงัก ราคาพลังงานโลกก็กระทบไปอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
แต่นอกจากประเด็นความขัดแย้งต่าง ๆ ที่สหรัฐฯ และอิหร่านเจรจาไม่จบไม่สิ้นเพื่อหาทางออก การต่อสู้เพื่อแย่งชิงช่องแคบฮอร์มุซก็เกิดขึ้นนับจากนั้น โดยอิหร่านได้ประกาศโจมตีเรือลำใดก็ตามที่แล่นผ่าน จนทำให้เรือน้ำมันไม่กล้าใช้เส้นทางนี้ ต้องเปลี่ยนไปใช้เส้นทางอื่นแทน อย่างไรก็ตาม สหรัฐฯ ก็ไม่ยอม มีการส่งกองกำลังเข้ามาใกล้ และอ้างว่า ตนเองได้เปรียบ ถ้อยแถลงที่ขัดแย้งกันตลอดเวลาทำให้เกิดความสับสนและข้อสงสัยอย่างมาก
แต่ในขณะนี้ หลักฐานที่มีอยู่ค่อนข้างชัดเจนว่า สหรัฐฯ ซึ่งส่งกองทัพเรือลาดตระเวนในช่องแคบกำลังรุกคืบ ขณะที่อิหร่านกำลังสูญเสียอำนาจควบคุมเส้นทางเดินเรือสำคัญแห่งนี้ไปมาก Spotlight รวบรวมประเด็นนี้มาให้ว่า สถานการณ์จริงเป็นเช่นไรกันแน่? ใครคือประเทศที่มีอำนาจควบคุมช่องแคบดังกล่าวในเวลานี้
เรือเปลี่ยนไปใช้เส้นทางฝั่งโอมานแทน อิหร่านคุมไม่ได้แล้ว?
ข้อมูลจาก Kpler บริษัทที่ติดตามการเดินเรือผ่านสัญญาณทรานสปอนเดอร์และข้อมูลดาวเทียม ระบุว่า ในช่วง 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา เรือมากกว่า 80% ที่เดินทางผ่านช่องแคบฮอร์มุซเลือกใช้เส้นทางฝั่งโอมาน ซึ่งเป็นช่องทางเดินเรือที่ได้รับอนุญาตจากสหประชาชาติ แต่เป็นเส้นทางที่อิหร่านคัดค้านอย่างรุนแรง
อิหร่านประกาศว่า ช่องแคบแห่งนี้อยู่ภายใต้การควบคุมของตน และได้โจมตีเรือหลายสิบลำที่พยายามเดินเรือผ่านเส้นทางเลียบชายฝั่งทางตอนเหนือของโอมาน แต่แม้จะมีความเสี่ยง เรือส่วนใหญ่ในช่วงที่ผ่านมาเลือกเพิกเฉยต่อคำสั่งของอิหร่าน และเดินทางผ่านช่องแคบ โดยได้รับคำมั่นว่าจะมีการคุ้มกันจากกองทัพเรือสหรัฐฯ
โฮมายูน ฟาลัคชาฮี หัวหน้าฝ่ายวิเคราะห์น้ำมันดิบของ Kpler กล่าวว่า ดูเหมือนว่าอิหร่านกำลังสูญเสียการควบคุมช่องแคบฮอร์มุซไปบางส่วนอย่างต่อเนื่อง
สถานการณ์นี้แตกต่างอย่างมากจากเมื่อหนึ่งเดือนก่อน เพราะในเวลานั้น Kpler แทบไม่พบเรือสินค้าใช้เส้นทางฝั่งโอมานเลย
การลดลงอย่างมากของปริมาณเรือที่ใช้เส้นทางซึ่งอิหร่านต้องการควบคุม ยังทำให้อิหร่านไม่สามารถเรียกเก็บค่าผ่านทางจากเรือที่เดินทางผ่านช่องแคบได้ เหมือนที่เคยทำในช่วงฤดูใบไม้ผลิ
แม้ว่าการหมดอายุของบันทึกความเข้าใจ หรือ MOU ระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านในสัปดาห์นี้ จะเปิดทางในทางทฤษฎีให้อิหร่านกลับมาเรียกเก็บค่าผ่านทางได้อีกครั้ง แต่จากข้อมูลของ Kpler พบว่า ดูเหมือนว่าอิหร่านยังไม่สามารถทำเช่นนั้นได้
แดน พิกเคอริง ผู้ก่อตั้งและประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการลงทุนของ Pickering Energy Partners กล่าวว่า ผู้ประกอบการในตะวันออกกลางส่วนใหญ่ไม่ต้องการจ่ายค่าผ่านทางให้กับอิหร่าน และที่ผ่านมาแทบไม่มีใครจ่าย ดังนั้น เส้นทางฝั่งโอมานจึงเป็นทางเลือกที่สมเหตุสมผลที่สุด
แอนดี ลิโปว์ ประธานบริษัท Lipow Oil Associates ระบุว่า คูเวต ซาอุดีอาระเบีย และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ได้เช่าเรือบรรทุกน้ำมันดิบขนาดใหญ่มาก หรือ VLCC ซึ่งเป็นเรือบรรทุกน้ำมันที่มีขนาดใหญ่ที่สุด เพื่อขนส่งน้ำมันออกจากอ่าวเปอร์เซียผ่านช่องแคบฮอร์มุซ จากนั้นจึงถ่ายน้ำมันไปยังเรือของลูกค้านอกพื้นที่อันตรายในอ่าวโอมาน
เพื่อหลีกเลี่ยงการโจมตีของอิหร่าน เรือเหล่านี้ได้ปิดระบบทรานสปอนเดอร์ ซึ่งบางครั้งปิดเป็นเวลาหลายสัปดาห์ ทำให้เรือกลุ่มนี้กลายเป็นสิ่งที่เรียกว่า “การเดินเรือมืด” (dark traffic) และอาจหลุดจากระบบติดตามข้อมูลของบริษัทอย่าง Kpler ไปด้วย
แม้บางลำจะยังสามารถตรวจจับได้ผ่านดาวเทียม แต่การติดตามเรือในลักษณะนี้ทำได้ยากกว่าการติดตามด้วยระบบแบบดั้งเดิม
อย่างไรก็ตาม สหรัฐฯ ซึ่งมีกำลังทหารจำนวนมากประจำอยู่ในพื้นที่ทางทะเล สามารถติดตามเรือทุกลำที่แล่นผ่านช่องแคบได้ และรายงานว่า ปริมาณการขนส่งน้ำมันสูงกว่าตัวเลขประมาณการแบบเดิมอย่างมีนัยสำคัญ
คริส ไรท์ รัฐมนตรีพลังงานสหรัฐฯ เปิดเผยเมื่อสัปดาห์ที่แล้วว่า ปริมาณน้ำมันที่ขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ รวมกับน้ำมันที่ถูกเปลี่ยนเส้นทางอ้อมช่องแคบ มีปริมาณรวมประมาณ 15 ล้านบาร์เรลต่อวันในช่วงหนึ่งสัปดาห์
ตัวเลขดังกล่าวถือว่าใกล้เคียงกับระดับเฉลี่ย 20 ล้านบาร์เรลต่อวันก่อนเกิดสงคราม มากกว่าที่หลายฝ่ายเคยประเมินไว้ก่อนหน้านี้
ทรัมป์ชี้สหรัฐฯ ควบคุมฮอร์มุซได้แล้ว
สถานการณ์ดังกล่าวทำให้ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศเมื่อวันจันทร์ที่ 17 สิงหาคมที่ผ่านมาว่า สหรัฐฯ ควบคุมช่องแคบฮอร์มุซได้อย่างสมบูรณ์ และว่า สหรัฐฯ กำลังเจรจาลับกับ กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามของอิหร่าน (IRGC) แต่ทางเตหะรานรีบออกมาปฏิเสธคำกล่าวอ้างดังกล่าว
อย่างไรก็ตาม การที่อิหร่านยังคงโจมตีเรือ และปริมาณการขนส่งน้ำมันยังคงต่ำกว่าระดับก่อนเกิดสงครามอย่างมาก บ่งชี้ว่า สหรัฐฯ ยังไม่ได้ควบคุมช่องแคบฮอร์มุซได้อย่างเต็มที่ แต่ในขณะเดียวกัน อิหร่านก็ไม่ได้ควบคุมช่องแคบแห่งนี้อย่างสมบูรณ์เช่นกัน
แดน พิกเคอริง กล่าวว่า ถ้าเป้าหมายของอิหร่านคือการเป็นผู้ควบคุม ตัวเขาเองมองว่า พวกเขาไม่เคยควบคุมช่องแคบแห่งนี้ได้อย่างสมบูรณ์ตั้งแต่แรก แต่เป้าหมายของอิหร่านน่าจะเป็นการยับยั้งฝ่ายตรงข้าม เพื่อทำให้ตนเองได้รับการยอมรับว่าเป็นฝ่ายที่ควบคุมสถานการณ์อยู่มากกว่า
แต่หากเรือบรรทุกน้ำมันสามารถขนส่งน้ำมันผ่านช่องแคบได้ในปริมาณมากอย่างที่สหรัฐฯ รายงานจริง นั่นก็หมายความว่า ศักยภาพในการยับยั้งและการควบคุมช่องแคบฮอร์มุซของอิหร่านลดลง เมื่อเทียบกับเมื่อหนึ่งหรือสองเดือนก่อน
สถานการณ์ยังซับซ้อนมากขึ้น เมื่อโอมานและอิหร่านกำลังเจรจากันเพื่อฟื้นฟูเสรีภาพในการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ โดยไม่มีสหรัฐฯ เข้ามาเกี่ยวข้อง ซึ่งสร้างความไม่พอใจให้กับทรัมป์อย่างมาก
หนึ่งวันทรัมป์เปลี่ยนท่าที ย้ำไม่ได้เจรจากับอิหร่าน
แต่ถัดมาเพียงหนึ่งวัน ทรัมป์กลับยืนยันว่า สหรัฐฯ ไม่ได้กำลังเจรจากับอิหร่าน และไม่ได้กำหนดการเจรจาใด ๆ ไว้ แต่ขณะเดียวกัน เขายังคงยืนกรานว่า ช่องแคบฮอร์มุซยังคงเปิดให้เดินเรือได้
ผู้นำสหรัฐฯ ระบุในโพสต์บนโซเชียลมีเดียเมื่อวันอังคารว่า แม้การปิดล้อมทางทะเลต่อท่าเรือของอิหร่านยังคงมีผลอย่างเต็มรูปแบบ แต่การเดินเรือประเภทอื่น ๆ ยังคงสามารถผ่านช่องแคบได้อย่างเสรี นอกจากนี้ เขายังโพสต์แผนที่ที่แสดงช่องทางเดินเรือยุทธศาสตร์แห่งนี้ในลักษณะเป็นดินแดนของสหรัฐฯ
ขณะเดียวกัน ผู้ไกล่เกลี่ยยังคงพยายามฟื้นการเจรจาระหว่างสองฝ่าย โดยกาตาร์ ระบุเมื่อวันอังคารว่า ผู้ไกล่เกลี่ยกำลังรอข้อตกลงระหว่างอิหร่านกับโอมานที่คาดว่าจะเกิดขึ้น ก่อนที่จะผลักดันให้สหรัฐฯ และอิหร่านกลับมาเจรจากันอีกครั้ง
เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ รายหนึ่งให้สัมภาษณ์กับ Al Jazeera ว่า “การเจรจาในเชิงบวก” กับอิหร่านยังคงดำเนินอยู่ แต่ขณะนี้ทรัมป์ได้ตัดสินใจรอ และสั่งให้ทีมเจรจาของสหรัฐฯ ชะลอการดำเนินการ จนกว่าเตหะรานจะ “พร้อมที่จะบรรลุข้อตกลง”
เจ้าหน้าที่รายนี้ยืนยันว่า ไม่มีความขัดแย้งกันภายในรัฐบาลสหรัฐฯ ในเรื่องจุดยืนต่อการเจรจากับอิหร่าน
https://edition.cnn.com/2026/08/18/business/iran-strait-of-hormuz-oil
