จากแร็ปเปอร์สู่นายกรัฐมนตรีเนปาล รัฐบาลชุดใหม่ไปต่ออย่างไรบนกองขี้เถ้า

วันที่ 7 มีนาคม 2026 ทันทีที่คณะกรรมการการเลือกตั้งประกาศผลคะแนนจากเขตเลือกตั้ง Jhapa-5 โลกการเมืองของเนปาลก็เปลี่ยนไปตลอดกาล เมื่อ "ยักษ์ใหญ่" ที่ดูเหมือนไม่มีใครล้มได้อย่าง เคพี ชาร์มา โอลี อดีตนายกรัฐมนตรี 4 สมัยและประธานพรรคคอมมิวนิสต์ต้องเผชิญกับความปราชัยที่น่าอัปยศที่สุดในชีวิตทางการเมืองเกือบ 40 ปีของเขา

บาเลนดรา ชาห์ หรือที่รู้จักกันในนาม "บาเลน" ตัวแทนจากพรรคพรรคราษฎริยะ สวตันตระ หรือ RSP ไม่ได้เพียงแค่ชนะในเขตที่เป็นฐานเสียงดั้งเดิมของโอลีเท่านั้น แต่เขาสร้างประวัติศาสตร์ใหม่ด้วยการคว้าคะแนนเสียงถึง 68,348 คะแนน ซึ่งถือเป็นจำนวนคะแนนที่สูงที่สุดเท่าที่เคยมีการบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์การเลือกตั้งของเนปาล ทิ้งห่างโอลีที่ได้เพียง 18,734 คะแนน ไปเกือบ 50,000 แต้ม

ชัยชนะครั้งนี้ส่งให้พรรค RSP ของเขามุ่งหน้าสู่การครองเสียงข้างมากถึง 2 ใน 3 ของรัฐสภา ประมาณ 186 ที่นั่งจาก 275 ที่นั่ง ซึ่งเป็นตัวเลขที่นักวิเคราะห์มองว่า แทบจะเป็นไปไม่ได้ภายใต้ระบบการเลือกตั้งแบบสัดส่วนของเนปาล แต่กระแส "สั่นกระดิ่ง" (Bell Wave) กลับพาพรรคคนหน้าใหม่เข้าสู่สภาเป็นกอบเป็นกำ

ตัวตนของบาเลนดรา ชาห์ คือส่วนผสมที่แปลกใหม่ในการเมืองเนปาล เขาคืออดีตแร็ปเปอร์ผู้ใช้บทเพลงวิพากษ์ชนชั้นนำ ควบคู่ไปกับการเป็นวิศวกรโครงสร้างที่มีภาพลักษณ์นักจัดการมือโปร การก้าวจากนายกเทศมนตรีกาฐมาณฑุสู่ตำแหน่งว่าที่นายกรัฐมนตรีที่อายุน้อยที่สุดในประวัติศาสตร์ จึงไม่ใช่เพียงเรื่องของกระแสนิยม แต่คือการตอบโจทย์ประชาชนที่ต้องการ "นักบริหาร" มากกว่า "นักการเมือง" ท่ามกลางวิกฤตศรัทธาที่ทิ้งรอยร้าวไว้ให้ขั้วอำนาจเก่าต้องเผชิญในบทถัดไป

บาเลนดรา ชาห์ คือใคร?

บาเลนดรา ชาห์ หรือที่รู้จักกันทั่วไปในชื่อ "บาเลน" เป็นอดีตนักร้องเพลงแร็ป ผู้ซึ่งดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีกรุงกาฐมาณฑุ เมืองหลวงของประเทศ จนกระทั่งถึงเดือนมกราคมที่ผ่านมา

บทเพลงของเขาถูกนำมาใช้โดดเด่นอย่างมากในการรณรงค์หาเสียง และมีเนื้อหาที่วิพากษ์วิจารณ์กลุ่มชนชั้นนำทางการเมืองของเนปาลอย่างรุนแรง ชายวัย 35 ปีผู้นี้ ดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีในช่วงเวลาที่การประท้วงของกลุ่ม Gen Z แพร่กระจายไปทั่วเมืองหลวง จนนำไปสู่การโค่นล้มรัฐบาล และปูทางให้เกิดการเลือกตั้งในครั้งนี้ขึ้น

ชาห์ ซึ่งเพิ่งเข้าร่วมกับ RSP เมื่อช่วงปลายปีที่แล้ว สามารถคว้าชัยชนะในเขตเลือกตั้งจาปา เขต 5 โดยเอาชนะ เคพี ชาร์มา โอลี อดีตนายกรัฐมนตรีผู้ซึ่งถูกบีบให้ลาออกในช่วงที่การประท้วงทวีความรุนแรงสูงสุดเมื่อปีที่ผ่านมา 

เขามักจะหลบเลี่ยงสื่อมวลชนและไม่ยอมตอบคำถามใด ๆ โดยในสัปดาห์ที่ผ่านมา พวกเราได้พยายามติดต่อขอพูดคุยกับเขาถึงสองครั้ง แต่ทั้งสองครั้งเขากลับเดินฝ่ากลุ่มผู้สื่อข่าวและกล้องวิดีโอไปอย่างรวดเร็ว

เหล่านักวิจารณ์โต้แย้งว่า กลยุทธ์เช่นนี้ช่วยให้เขาหลีกเลี่ยงการถูกตรวจสอบจากสาธารณชนเกี่ยวกับประวัติการทำงานที่ผ่านมาของเขาได้ โดยในสมัยที่ดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรี เขาถูกวิพากษ์วิจารณ์จากกลุ่มสิทธิมนุษยชนเกี่ยวกับการใช้กำลังตำรวจจัดการกับผู้ค้าแผงลอยริมถนนอย่างรุนแรง ในขณะที่เขาพยายามจะจัดระเบียบถนนในเมืองหลวงให้สะอาดเรียบร้อยและกวาดล้างธุรกิจที่ไม่มีใบอนุญาต 

อวสานไดโนเสาร์ นักการเมืองรุ่นเก่าถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

ชัยชนะของบาเลน ชาห์ ไม่ได้เป็นเพียงการแจ้งเกิดของดาวรุ่งทางการเมืองเท่านั้น แต่มันคือการพิพากษาครั้งสุดท้ายที่ประชาชนชาวเนปาลมีต่อ "กลุ่มนักการเมืองอาวุโส" ที่ผูกขาดอำนาจมาตลอดหลายทศวรรษ 

สิ่งที่ไม่มีใครคาดคิดคือขอบเขตของความพ่ายแพ้ที่ลามไปทั่วพรรคการเมืองเก่าแก่ พรรค CPN-UML และ Nepali Congress ซึ่งเคยเป็นเสาหลักของการเมืองเนปาล ต้องเผชิญกับภาวะผู้นำล้มละลายในคูหาเลือกตั้ง

ปราดีป กยาวาลี จากพรรค CPN-UML ซึ่งเป็นพรรคของอดีตนายกรัฐมนตรี เคพี ชาร์มา โอลี ระบุว่าผลการเลือกตั้งที่ออกมานั้น "เหนือความคาดหมาย" หลังจากที่ บาเลน ชาห์ สามารถเอาชนะอดีตนายกรัฐมนตรีได้ในเขตจาปา เขต 5 ซึ่งเป็นฐานเสียงดั้งเดิมของเขา

"ในเวลานี้ เราเพียงแต่ปรารถนาให้ระบอบประชาธิปไตยมีความเข้มแข็งขึ้น และจะไม่มีการลดราวาศอกในเรื่องผลประโยชน์ของชาติ รวมถึงจะไม่มีการตัดสินใจใด ๆ ที่เกิดขึ้นจากแรงผลักดันชั่ววูบ ในช่วงเวลาที่สถานการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์กำลังมีความละเอียดอ่อน" กยาวาลีกล่าว

ทางด้านอัคนี สัปโกตา ผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์เนปาล กล่าวว่า ผลการเลือกตั้งในเบื้องต้นนั้นเป็นเรื่องที่ "น่าขบคิด" โดย "ประจันดา" ผู้นำอาวุโสของพรรคและอดีตนายกรัฐมนตรีอีกท่านหนึ่ง เป็นหนึ่งในสมาชิกกลุ่มการเมืองรุ่นเก่าเพียงไม่กี่คนที่สามารถต้านทานกระแสของ บาเลน ชาห์ ไว้ได้ โดยเขาสามารถเอาชนะผู้สมัครจากพรรค RSP ในเขตเลือกตั้งของเขา

ขณะที่ วิศวะ ปรากาศ ชาร์มา รองหัวหน้าพรรคเนปาลี คองเกรส กล่าวว่า "เราต้องก้าวต่อไปด้วยการยอมรับผลการเลือกตั้งที่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งชาวเนปาลได้มอบให้กับเรา" ทั้งนี้ กากัน ธาปา ตัวเก็งนายกรัฐมนตรีของพรรคเนปาลี คองเกรส ก็พ่ายแพ้ให้กับผู้สมัครจากพรรค RSP เช่นเดียวกับโอลี

เนปาลได้รัฐบาลชุดใหม่ แต่ไม่มีอาคารทำงาน

แม้ว่าผลการเลือกตั้งอย่างเป็นทางการทั้งหมดจะได้รับการประกาศภายในวันพรุ่งนี้ (10 มีนาคม 2026) แต่คำถามพื้นฐานประการหนึ่งที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรชุดใหม่ทั้ง 265 คนต้องเผชิญก็คือ พวกเขาจะใช้สถานที่ใดในการประชุมและปฏิบัติงาน?

อาคารรัฐสภาแห่งใหม่ในศูนย์กลางอำนาจอย่างสิงหะ ดูร์บาร์ (Singha Durbar) ซึ่งควรจะเป็นสถานที่ประกาศศักดาของคนรุ่นใหม่ แต่มันกลับยังคงเป็นไซต์ก่อสร้างที่สร้างไม่เสร็จตามกำหนดการ อาคารรัฐสภาเดิมถูกเผาวอดในช่วงการประท้วง "Day of Rage" เมื่อเดือนกันยายนปีที่แล้ว ซึ่งเป็นภาพจำของความโกรธแค้นที่ Gen Z มีต่อชนชั้นปกครอง

ตามรายงานจากหนังสือพิมพ์ Kathmandu Post ระบุว่า กระทรวงการพัฒนาเมืองได้ให้คำมั่นสัญญาว่าตัวอาคารจะพร้อมใช้งานภายในช่วงกลางเดือนมีนาคมนี้ ทั้งที่ตามกำหนดการเดิมนั้น อาคารดังกล่าวควรจะเสร็จสิ้นตั้งแต่เดือนตุลาคมปีที่แล้ว

การที่สมาชิกสภาชุดใหม่ทั้ง 265 คนอาจต้องเข้าสาบานตนและประชุมกันในหอประชุมชั่วคราวหรือเต็นท์สนาม ไม่ได้เป็นเพียงความไม่สะดวกสบาย แต่มันคือเครื่องเตือนใจถึง "มรดกบาป" ของการทุจริตในโครงการก่อสร้างภาครัฐที่บาเลนต้องเร่งชำระสะสาง

รัฐบาลชุดใหม่กับภาระที่ต้องสะสาง

ภารกิจที่เร่งด่วนที่สุดไม่ใช่การสร้างอาคาร แต่คือการ "คืนความยุติธรรม" แรงกดดันมหาศาลกำลังพุ่งเป้าไปที่การเปิดเผยรายงานของคณะกรรมการคาร์กี (Karki Commission) เกี่ยวกับการสังหารหมู่ผู้ประท้วงในวันที่ 8 กันยายนปีที่แล้ว

บาเลน ชาห์ ตกอยู่ในสถานการณ์ที่ยากลำบาก: เขาต้องเลือกระหว่างการ "ลงดาบ" เอาผิดบิ๊กตำรวจและนักการเมืองรุ่นใหญ่ที่สั่งการยิงประชาชน เพื่อรักษาฐานเสียงคนรุ่นใหม่ หรือการ "ประนีประนอม" เพื่อรักษาความสงบในกลไกข้าราชการที่เขายังต้องพึ่งพาในการบริหารประเทศ

ในขณะที่ภายในประเทศยังฝุ่นตลบ ภายนอกประเทศก็กำลังลุกเป็นไฟจากความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอล และอิหร่านชะตากรรมแรงงานส่งออก: เนปาลพึ่งพาเงินส่งกลับ (Remittance) จากแรงงานในเอเชียตะวันตกเป็นหลัก ความปลอดภัยของแรงงานเนปาลนับล้านคนในพื้นที่ขัดแย้งคือโจทย์หินที่รัฐบาลใหม่ต้องจัดการทันที

หากสงครามขยายตัว ราคาน้ำมันและค่าครองชีพที่พุ่งสูงอาจทำให้ "ฮันนีมูนพีเรียด" ของบาเลนสิ้นสุดลงเร็วกว่าที่คิด ชัยชนะแลนด์สไลด์ 2 ใน 3 จะกลายเป็นดาบสองคมทันที หากเขาไม่สามารถแก้ปัญหาปากท้องที่ตามมาจากวิกฤตโลกได้