
การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกกำลังกลายเป็นปัจจัยสำคัญในการดำเนินธุรกิจ ไม่ใช่เพียงเพื่อรับมือกับปัญหาสิ่งแวดล้อม แต่ยังเกี่ยวข้องกับความสามารถในการแข่งขัน การรักษาฐานลูกค้า และการเข้าถึงแหล่งเงินทุน โดยเฉพาะธุรกิจที่อยู่ในห่วงโซ่อุปทานของบริษัทขนาดใหญ่ ซึ่งต้องเตรียมพร้อมรับข้อกำหนดด้านการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากคู่ค้าทั้งในและต่างประเทศ
อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนผ่านสู่ธุรกิจคาร์บอนต่ำไม่ใช่เรื่องง่าย โดยเฉพาะสำหรับผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ที่อาจยังขาดทั้งเครื่องมือในการจัดเก็บข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ความเชี่ยวชาญในการกำหนดเป้าหมายลดคาร์บอน และเงินทุนสำหรับปรับปรุงกระบวนการดำเนินธุรกิจ
ล่าสุด ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ร่วมกับธนาคารยูโอบี ประเทศไทย ประกาศความร่วมมือเชื่อมโยงแพลตฟอร์ม SETCarbon เข้ากับโครงการ UOB Thailand SAGE (Sustainability-linked Advisory, Grants and Enablers) เพื่อช่วยให้ธุรกิจสามารถนำข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมาใช้ประโยชน์ได้มากกว่าการจัดทำรายงาน ทั้งการวางแผนลดคาร์บอน การติดตามผล และการเข้าถึงการสนับสนุนทางการเงินสำหรับการเปลี่ยนผ่านสู่ธุรกิจคาร์บอนต่ำ
ความร่วมมือครั้งนี้ยังมุ่งลดภาระของผู้ประกอบการในการจัดทำข้อมูลหลายชุดให้แก่หน่วยงานกำกับดูแล คู่ค้า และสถาบันการเงิน โดยเปิดโอกาสให้ธุรกิจใช้ข้อมูลก๊าซเรือนกระจกชุดเดียวกันเพื่อประกอบการดำเนินงานในหลายด้านได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
SETCarbon เป็นแพลตฟอร์มที่ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยพัฒนาขึ้นเพื่อสนับสนุนให้องค์กรสามารถจัดทำและบริหารจัดการข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามมาตรฐานขององค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) หรือ อบก. รวมถึงมาตรฐานอื่น ๆ ที่เป็นสากล
ปัจจุบันแพลตฟอร์มดังกล่าวมีองค์กรใช้งานแล้วกว่า 650 แห่ง ครอบคลุมทั้งบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ และองค์กรนอกตลาดหลักทรัพย์ฯ สะท้อนให้เห็นว่าการจัดเก็บข้อมูลคาร์บอนกำลังมีความสำคัญต่อธุรกิจในวงกว้างมากขึ้น
แพลตฟอร์มนี้ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงรวบรวมตัวเลขการปล่อยก๊าซเรือนกระจก แต่ยังช่วยให้องค์กรสามารถวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อระบุแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง หรือ Hotspot ซึ่งเป็นจุดสำคัญที่ธุรกิจควรให้ความสำคัญในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
เมื่อทราบว่ากิจกรรมใดปล่อยคาร์บอนมากที่สุด ธุรกิจก็สามารถนำข้อมูลมาประกอบการกำหนดเป้าหมาย วางแผนลดการปล่อย และติดตามความคืบหน้าของการดำเนินงานได้อย่างเป็นระบบ แทนที่จะกำหนดมาตรการลดคาร์บอนโดยไม่มีข้อมูลรองรับ
นอกจากนี้ ข้อมูลจาก SETCarbon ยังสามารถนำไปใช้ประกอบการประเมินความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศ การจัดทำรายงานต่อคู่ค้า ตลอดจนการพิจารณาสนับสนุนทางการเงินของสถาบันการเงิน
นายบุญบงการ สุวรรณศรี รองผู้จัดการ หัวหน้าสายงานกลยุทธ์องค์กรและการเงิน ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ระบุว่า การจัดทำข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกไม่ควรเป็นเพียงภาระด้านการรายงาน แต่ควรเป็นข้อมูลที่ธุรกิจสามารถนำไปใช้วางแผนและตัดสินใจได้จริง
ตลาดหลักทรัพย์ฯ จึงพัฒนา SETCarbon เพื่อช่วยให้ธุรกิจ โดยเฉพาะ SME สามารถบริหารจัดการข้อมูลอย่างเป็นระบบ พร้อมเชื่อมโยงข้อมูลดังกล่าวเข้ากับการจัดทำแผนลดคาร์บอนและการเข้าถึงแหล่งเงินทุน ซึ่งจะช่วยให้ธุรกิจลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้อย่างเป็นรูปธรรมมากขึ้น
อีกหนึ่งส่วนสำคัญของความร่วมมือครั้งนี้ คือการเชื่อมข้อมูลจาก SETCarbon เข้ากับโครงการ UOB Thailand SAGE ซึ่งธนาคารยูโอบี ประเทศไทย พัฒนาขึ้นเพื่อช่วยให้ธุรกิจเข้าถึงสินเชื่อที่เชื่อมโยงกับผลการดำเนินงานด้านความยั่งยืน หรือ Sustainability-Linked Financing ได้สะดวกและเป็นรูปธรรมมากขึ้น
โครงการดังกล่าวนี้ครอบคลุมการสนับสนุนธุรกิจตั้งแต่การกำหนดเป้าหมายด้านความยั่งยืน (Sustainability Performance Targets: SPTs) ไปจนถึงการวัดผลและติดตามความคืบหน้า โดยธุรกิจสามารถเลือกเป้าหมายที่กำหนดไว้ล่วงหน้า ซึ่งช่วยลดความซับซ้อนของกระบวนการกำหนดตัวชี้วัดและติดตามผล
โดยเฉพาะสำหรับ SME ที่อาจไม่มีทีมงานเฉพาะด้านการจัดการคาร์บอน การมีเครื่องมือจัดเก็บข้อมูลและแนวทางกำหนดเป้าหมายที่ชัดเจนจะช่วยให้สามารถเริ่มต้นวางแผนลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ง่ายขึ้น
นอกเหนือจากการสนับสนุนด้านข้อมูลและการเงิน โครงการ UOB Thailand SAGE ยังเปิดโอกาสให้ธุรกิจเข้าถึงบริการสนับสนุนด้านต่าง ๆ ทั้งบริการให้คำปรึกษา การรับรองมาตรฐานจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การประเมินด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล (ESG) รวมถึงเครือข่ายที่ปรึกษาด้านความยั่งยืน ผู้ให้บริการตรวจสอบและรับรอง และเครื่องมือดิจิทัล
สำหรับลูกค้าที่เข้าร่วมโครงการและใช้ SETCarbon จะได้รับสิทธิ์ยกเว้นค่าบริการพิเศษสำหรับการใช้งานระบบ ขณะเดียวกัน ธุรกิจที่สามารถบรรลุเป้าหมายด้านการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก หรือ SPT ตามเงื่อนไขที่กำหนด ยังมีสิทธิ์ได้รับเงินสนับสนุนทางการเงินเพิ่มเติมจากธนาคาร
นางวีระอนงค์ จิระนคร ภู่ตระกูล กรรมการผู้จัดการ Deputy CEO และ Wholesale Banking ธนาคารยูโอบี ประเทศไทย ระบุว่า หลายธุรกิจตระหนักถึงความจำเป็นในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก แต่ความท้าทายสำคัญคือการเปลี่ยนเป้าหมายให้เป็นแผนดำเนินงานและการลงทุนที่วัดผลได้
ข้อมูลที่น่าเชื่อถือจึงมีบทบาทสำคัญ เพราะไม่เพียงช่วยให้ธุรกิจเห็นว่าควรเริ่มต้นจากจุดใด แต่ยังช่วยติดตามความคืบหน้าและประเมินผลของการลงทุนได้ชัดเจนมากขึ้น
การเชื่อมโยงข้อมูลจาก SETCarbon เข้ากับการสนับสนุนทางการเงินของธนาคาร จึงเป็นอีกหนึ่งแนวทางที่ช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถนำข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกไปใช้ประกอบการวางแผนลดคาร์บอน ควบคู่กับการรับคำปรึกษาและพิจารณาทางเลือกด้านการเงินที่เหมาะสมกับธุรกิจ
ความร่วมมือระหว่างตลาดหลักทรัพย์ฯ และ UOB ยังเกิดขึ้นท่ามกลางแนวโน้มที่บริษัทขนาดใหญ่ทั้งในและต่างประเทศให้ความสำคัญกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทางอ้อมตลอดห่วงโซ่คุณค่า หรือ Scope 3 มากขึ้น
การปล่อยก๊าซเรือนกระจกในกลุ่มนี้ครอบคลุมกิจกรรมที่ไม่ได้เกิดจากการดำเนินงานโดยตรงของบริษัท เช่น การผลิตวัตถุดิบโดยซัพพลายเออร์ การขนส่งสินค้า และกิจกรรมอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับห่วงโซ่อุปทาน
เมื่อบริษัทขนาดใหญ่ต้องประเมินและจัดการการปล่อยก๊าซเรือนกระจกใน Scope 3 ผู้ประกอบการที่เป็นคู่ค้าหรือซัพพลายเออร์จึงอาจต้องจัดเตรียมข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของตนเอง เพื่อให้ลูกค้าสามารถนำข้อมูลไปใช้ประกอบการประเมินการปล่อยคาร์บอนตลอดห่วงโซ่คุณค่าได้
ประเด็นนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อ SME ไทยที่อยู่ในห่วงโซ่อุปทานของบริษัทขนาดใหญ่ เพราะการมีข้อมูลคาร์บอนที่เป็นระบบและตรวจสอบได้จะช่วยให้ธุรกิจสามารถตอบสนองความต้องการของคู่ค้า และนำข้อมูลมาประกอบการพัฒนากระบวนการดำเนินงานของตนเองได้
อย่างไรก็ตาม การจัดทำข้อมูลคาร์บอนเพียงอย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอ หากธุรกิจไม่มีเงินทุนสำหรับปรับเปลี่ยนเครื่องจักร พัฒนาประสิทธิภาพการใช้พลังงาน หรือปรับปรุงกระบวนการผลิตให้ปล่อยก๊าซเรือนกระจกน้อยลง
การเชื่อมโยงข้อมูลคาร์บอนเข้ากับโครงการสนับสนุนทางการเงินจึงช่วยตอบโจทย์ทั้งสองด้าน โดยธุรกิจสามารถใช้ข้อมูลเพื่อระบุจุดที่ควรลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก พร้อมนำข้อมูลดังกล่าวไปประกอบการวางแผนลงทุนและพิจารณาทางเลือกด้านการเงิน
นอกจากนี้ ตลาดหลักทรัพย์ฯ และ UOB ยังมีแผนร่วมกันจัดกิจกรรมให้ความรู้ เพื่อสนับสนุนให้ธุรกิจ โดยเฉพาะ SME สามารถใช้ข้อมูลในการตัดสินใจทางธุรกิจและวางแผนลงทุนได้อย่างเหมาะสม รวมถึงพิจารณาขยายการสนับสนุนไปยังธุรกิจในห่วงโซ่อุปทานต่อไป
ที่ผ่านมา การจัดทำข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมักถูกมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของการรายงานด้านสิ่งแวดล้อมหรือการปฏิบัติตามข้อกำหนดของคู่ค้า แต่ความร่วมมือระหว่างตลาดหลักทรัพย์ฯ และ UOB กำลังสะท้อนให้เห็นว่าข้อมูลเหล่านี้สามารถนำมาต่อยอดเพื่อสร้างประโยชน์ทางธุรกิจได้มากขึ้น
เมื่อธุรกิจสามารถวัดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้อย่างเป็นระบบ ก็จะมีข้อมูลรองรับการกำหนดเป้าหมายและจัดลำดับความสำคัญของการลงทุน ขณะที่สถาบันการเงินสามารถนำข้อมูลดังกล่าวมาใช้ประกอบการพิจารณาการสนับสนุนเงินทุนที่เชื่อมโยงกับเป้าหมายด้านความยั่งยืน
สำหรับผู้ประกอบการ SME การมีเครื่องมือจัดการข้อมูลที่ได้มาตรฐานควบคู่กับบริการให้คำปรึกษาและการสนับสนุนทางการเงิน อาจช่วยลดข้อจำกัดในการเริ่มต้นเปลี่ยนผ่านสู่ธุรกิจคาร์บอนต่ำ โดยไม่จำเป็นต้องรับภาระในการพัฒนาระบบข้อมูลและกระบวนการจัดการทั้งหมดด้วยตนเอง
ความร่วมมือครั้งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงการเชื่อมต่อระหว่างแพลตฟอร์มข้อมูลกับบริการทางการเงินเท่านั้น แต่ยังเป็นความพยายามทำให้การวัดและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเชื่อมโยงกับการดำเนินธุรกิจได้จริง ตั้งแต่การจัดเก็บข้อมูล การกำหนดเป้าหมาย การติดตามผล ไปจนถึงการพิจารณาเงินทุนสำหรับการลงทุน
ท้ายที่สุด การเปลี่ยนผ่านสู่ธุรกิจคาร์บอนต่ำจะเกิดขึ้นได้อย่างเป็นรูปธรรม ไม่ใช่เพียงเพราะธุรกิจสามารถวัดได้ว่าตนเองปล่อยคาร์บอนเท่าไร แต่ต้องสามารถนำข้อมูลนั้นไปใช้ตัดสินใจว่าจะลดการปล่อยจากจุดใด ลงทุนอย่างไร และติดตามผลลัพธ์ได้มากน้อยเพียงใด
สำหรับธุรกิจไทย โดยเฉพาะ SME ที่กำลังเผชิญแรงกดดันจากข้อกำหนดของคู่ค้าและความจำเป็นในการปรับตัว ความสามารถในการเปลี่ยนข้อมูลคาร์บอนให้เป็นแผนดำเนินงานและเข้าถึงแหล่งเงินทุนจึงอาจกลายเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญของการแข่งขันในอนาคต
อ้างอิง: ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย