
จากธุรกิจขนส่งสินค้าสู่การขนส่งผู้คน “กุลพรภัสร์ วงศ์มาจารภิญญา” ซีอีโอ ไทย สมายล์ บัส เดิมพันกับรถเมล์ไฟฟ้า พร้อมภารกิจที่ท้าทายยิ่งกว่าเทคโนโลยี นั่นคือการเปลี่ยนวิธีคิดของคนทำงาน เพื่อสร้างระบบขนส่งสาธารณะที่ปลอดภัย เท่าเทียม และยั่งยืนสำหรับคนไทย
หากรถเมล์หนึ่งคันสามารถเปลี่ยนชีวิตผู้คนได้มากกว่าการพาไปถึงจุดหมาย แล้วทำไมเราจึงไม่ใช้รถเมล์เป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนเมือง?
นี่คือแนวคิดเบื้องหลังการขับเคลื่อน ไทย สมายล์ บัส (Thai Smile Bus) ภายใต้การนำของ กุลพรภัสร์ วงศ์มาจารภิญญา หรือ “พี่กิ๊ก” ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร (CEO) บริษัท ไทย สมายล์ บัส จำกัด ผู้มองว่าระบบขนส่งสาธารณะไม่ใช่เพียงธุรกิจให้บริการเดินทาง แต่เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่เชื่อมโยงคุณภาพชีวิต เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมเข้าด้วยกัน
จากประสบการณ์ในธุรกิจโลจิสติกส์ที่เคยขนส่งสินค้าผ่านตู้คอนเทนเนอร์ เธอตัดสินใจก้าวเข้าสู่ธุรกิจขนส่งผู้โดยสาร ด้วยความตั้งใจที่จะยกระดับรถเมล์ไทยให้มีมาตรฐานการบริการที่ดีขึ้น หลังเห็นความแตกต่างระหว่างระบบขนส่งสาธารณะของไทยกับต่างประเทศ
แต่การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ไม่ได้เริ่มจากการซื้อรถเมล์ใหม่เท่านั้น หากเริ่มจากคำถามว่า จะทำอย่างไรให้ธุรกิจเติบโตไปพร้อมกับการสร้างคุณค่าให้สังคม โดยไม่ทิ้งภาระด้านสิ่งแวดล้อมไว้ให้คนรุ่นหลัง
ในช่วงที่รถโดยสารไฟฟ้ายังเป็นเทคโนโลยีใหม่และมีต้นทุนสูง ไทยสมายล์บัสเลือกลงทุนในรถ EV แทนการใช้รถโดยสารเครื่องยนต์สันดาปแบบเดิม แม้จะเผชิญคำถามถึงความคุ้มค่าทางธุรกิจ
คุณกุลพรภัสร์ มองว่า การลงทุนต้องคำนึงถึงต้นทุนตลอดอายุการใช้งาน ไม่ใช่เพียงเงินลงทุนวันแรก เพราะแม้รถ EV จะมีราคาสูงกว่า แต่สามารถช่วยลดต้นทุนด้านพลังงานในระยะยาวได้
ปัจจุบันไทยสมายล์บัสมีรถโดยสารประมาณ 2,250 คัน โดยบริษัทประเมินว่ารถ EV หนึ่งคันช่วยลดการปล่อยคาร์บอนได้เทียบเท่าการปลูกต้นไม้ประมาณ 80 ต้นต่อปี ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนแนวคิด “ปลูกต้นไม้ในใจคนกรุง” ที่ต้องการให้การเดินทางในชีวิตประจำวันเป็นส่วนหนึ่งของการลดมลพิษและสร้างเมืองที่น่าอยู่
อย่างไรก็ตามสำหรับ คุณกุลพรภัสร์ ความยั่งยืนไม่ได้หมายถึงการเปลี่ยนพลังงานเพียงอย่างเดียว เพราะรถเมล์ที่ทันสมัยจะไม่มีความหมาย หากผู้ให้บริการยังขาดจิตสำนึกและความรับผิดชอบต่อผู้โดยสาร
หนึ่งในแนวคิดที่น่าสนใจของไทยสมายล์บัส คือการเปลี่ยนภาพลักษณ์ของบุคลากร จากพนักงานขับรถเมล์เป็น “กัปตันเมล์” และพนักงานเก็บค่าโดยสารเป็น “บัสโฮสต์” เพื่อสร้างความภาคภูมิใจในอาชีพและยกระดับมาตรฐานการบริการ
บริษัทให้ความสำคัญกับการอบรมผ่านแนวคิด Inner Development Goals (IDG) หรือการพัฒนาจากภายใน เพื่อให้พนักงานเข้าใจว่าหน้าที่ของตนไม่ได้จบลงที่การขับรถให้ถึงปลายทาง แต่หมายถึงความรับผิดชอบต่อชีวิตของผู้โดยสารทุกคน
เรื่องราวของพนักงานคนหนึ่งสะท้อนแนวคิดนี้ได้อย่างชัดเจน ในอดีตเขายอมรับว่าไม่ชอบจอดรับผู้สูงอายุ เพราะต้องเสียเวลารอขึ้นรถ แต่หลังเข้าร่วมการอบรมและได้ทบทวนเรื่องความกตัญญู เขานึกถึงผู้เป็นแม่ที่ต้องเดินทางไปโรงพยาบาลด้วยรถเมล์เพียงลำพัง วันนั้นทำให้เขาตระหนักว่า ผู้สูงอายุที่ยืนรอรถอยู่ริมถนนก็อาจเป็นคนสำคัญของครอบครัวใครสักคน จากพนักงานที่เคยปฏิเสธผู้สูงอายุ เขาจึงเปลี่ยนมาจอดรับผู้โดยสารทุกคน
นี่คือการเปลี่ยนแปลงที่คุณกุลพรภัสร์เชื่อว่ามีคุณค่ามากกว่าการลงทุนในรถใหม่ เพราะเป็นการเปลี่ยนพฤติกรรมที่ส่งผลต่อผู้คนในทุกวันของการให้บริการ
ไทยสมายล์บัสยังให้ความสำคัญกับการสร้างความมั่นคงในชีวิตพนักงาน ผ่านระบบเงินเดือนและค่าตอบแทนจูงใจที่เชื่อมโยงกับมาตรฐานการทำงาน ทั้งความปลอดภัย มารยาท การตรวจสอบสภาพรถ และการให้บริการอย่างเท่าเทียมควบคู่กับการนำเทคโนโลยี AI มาใช้ตรวจสอบพฤติกรรมเสี่ยง เช่น การใช้โทรศัพท์มือถือหรือสูบบุหรี่ขณะขับรถ
คุณกุลพรภัสร์ เล่าถึงพนักงานที่เคยมีปัญหาทางการเงิน แต่เมื่อมีรายได้มั่นคงและมีวินัยมากขึ้น ก็สามารถส่งลูกเรียนจนจบมหาวิทยาลัยและมีบ้านเป็นของตัวเองได้
สำหรับเธอ ความสำเร็จเหล่านี้คือหลักฐานว่าธุรกิจสามารถสร้างความยั่งยืนให้กับชีวิตของคนทำงาน ไม่ใช่เพียงสร้างผลตอบแทนให้กับองค์กร
ขณะเดียวกัน บริษัทตั้งเป้าหมายลดอุบัติเหตุให้เป็น ศูนย์ (Zero Accident) โดยยอมรับว่ายังมีอุบัติเหตุเล็กน้อยเกิดขึ้น และต้องพัฒนาทั้งบุคลากร ระบบบริหารจัดการ ตลอดจนความร่วมมือจากผู้ใช้ถนนอย่างต่อเนื่อง เพราะความปลอดภัยไม่ใช่เรื่องของผู้ประกอบการเพียงฝ่ายเดียว แต่เป็นความรับผิดชอบร่วมกันของทุกคนในสังคม
วิสัยทัศน์ของไทยสมายล์บัสไม่ได้หยุดอยู่บนท้องถนน แต่กำลังขยายไปสู่การเดินทางทางน้ำผ่าน ไทย สมายล์ โบ๊ท (Thai Smile Boat) เรือโดยสารไฟฟ้าในแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งรองรับผู้โดยสารได้ประมาณ 250 คน และมีอัตราค่าโดยสาร 30 บาท
เป้าหมายระยะยาวที่ คุณกุลพรภัสร์ อยากเห็น คือการเชื่อมต่อระบบขนส่งสาธารณะทั้ง รถ เรือ และราง ให้ประชาชนเดินทางได้อย่างสะดวก ปลอดภัย และลดการพึ่งพารถยนต์ส่วนบุคคล
นี่คือทิศทางที่สะท้อนว่าไทยสมายล์บัสกำลังมองบทบาทของตัวเองไกลกว่าการเป็นผู้ประกอบการรถเมล์ สู่การมีส่วนร่วมพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะสำหรับเมืองในอนาคต
เพราะในวันที่โลกให้ความสำคัญกับการเติบโตอย่างยั่งยืน ความสำเร็จของธุรกิจอาจไม่ได้วัดเพียงจำนวนรถ รายได้ หรือการขยายเส้นทาง แต่รวมถึงคุณภาพชีวิตของพนักงาน ความไว้วางใจของผู้โดยสาร และผลกระทบเชิงบวกที่เกิดขึ้นกับสังคม
สำหรับไทยสมายล์บัส การเปลี่ยนรถเมล์เป็นพลังงานไฟฟ้าอาจเป็นจุดเริ่มต้น แต่การเปลี่ยนวิธีคิดของผู้คนต่างหาก คือพลังสำคัญที่จะขับเคลื่อนอนาคตขององค์กร
เพราะท้ายที่สุดแล้ว เมืองที่ยั่งยืนไม่ได้เกิดจากรถเมล์ที่ทันสมัยเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากระบบขนส่งที่ทำให้ทุกคนมีโอกาสเดินทางอย่างปลอดภัย เท่าเทียม และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นและนั่นคืออนาคตที่ไทยสมายล์บัสต้องการมีส่วนร่วมสร้างให้เกิดขึ้นจริง