
ทำเนียบขาวเปิดเผยว่า โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ประกาศข้อตกลงทางการค้าและการลงทุนเชิงยุทธศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับบริษัทสหรัฐฯ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มูลค่ารวมกว่า 17,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หลังเดินทางเยือนฟิลิปปินส์เป็นเวลา 2 วัน เพื่อเข้าร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียน
แถลงการณ์ที่เผยแพร่เมื่อช่วงค่ำวันพุธระบุว่า ข้อตกลงดังกล่าวครอบคลุมหลายภาคส่วน ตั้งแต่การบินพาณิชย์ พลังงานและกลาโหม ไปจนถึงการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ (AI) และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล โดยดีลมูลค่าสูงที่สุดที่มีการเปิดเผยรายละเอียดคือการขายเครื่องบิน Boeing 787 ให้แก่สายการบิน Philippine Airlines มูลค่า 12,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
อย่างไรก็ดี ดีลที่ประกาศในครั้งนี้มีระดับความคืบหน้าแตกต่างกัน ตั้งแต่ข้อตกลงซื้อขายที่ได้ข้อสรุปแล้ว ไปจนถึงโครงการที่ยังอยู่ระหว่างการเจรจาหรือวางแผนดำเนินการในอนาคต รวมถึงแผนการจัดซื้อยุทโธปกรณ์จากสหรัฐฯ ของไทย
เอกสารสรุปผลการเยือนฟิลิปปินส์ (Fact Sheet) ของทำเนียบขาว ลงวันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่า ไทยแสดงความตั้งใจจะใช้วงเงินสูงสุด 123 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อจัดหาระบบ HIMARS ที่ผลิตในสหรัฐฯ หรือคิดเป็นเงินประมาณ 4,180 ล้านบาท เมื่อคำนวณจากอัตราแลกเปลี่ยนอ้างอิงของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ณ วันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 ที่ 33.982 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ
ทำเนียบขาวระบุว่า หากสามารถบรรลุข้อตกลงได้ การจัดซื้อดังกล่าวจะเป็นดีลลักษณะนี้ครั้งแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีป พร้อมประเมินว่าจะช่วยรองรับการจ้างงานในสหรัฐฯ 400 ตำแหน่ง และสนับสนุนอุตสาหกรรมกลาโหมของสหรัฐฯ
อย่างไรก็ดี วงเงิน 123 ล้านดอลลาร์สหรัฐเป็นวงเงินสูงสุดที่ไทยแสดงความตั้งใจจะใช้ ไม่ใช่มูลค่าสัญญาซื้อขายที่ได้รับการยืนยันแล้ว เนื่องจากเอกสารฉบับดังกล่าวระบุถึงความตั้งใจในการจัดหา แต่ไม่ได้ยืนยันว่ามีการลงนามในสัญญาหรือมีข้อสรุปเกี่ยวกับวงเงินที่จะใช้จ่ายจริง
การประกาศแผนจัดหา HIMARS เกิดขึ้นหนึ่งวันหลังจากที่นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ลงนามในแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทน (Agreement on Reciprocal Trade: ART) ที่กรุงมะนิลา เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 เพื่อยืนยันว่าการเจรจาความตกลงดังกล่าวได้ข้อสรุปในสาระสำคัญแล้ว
อย่างไรก็ตาม ทำเนียบขาวระบุถึงแผนจัดหา HIMARS แยกต่างหากจากความตกลงทางการค้า และไม่ได้ระบุว่าการจัดซื้อดังกล่าวเป็นเงื่อนไขภายใต้ ART
ในด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ทำเนียบขาวกล่าวถึงไทยในฐานะพันธมิตรตามสนธิสัญญาของสหรัฐฯ โดยแถลงการณ์ว่าด้วยความเป็นพันธมิตรและหุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์ระหว่างไทยและสหรัฐฯ เมื่อปี 2565 ระบุว่า ความเป็นพันธมิตรนี้มีรากฐานจากสนธิสัญญามะนิลาในปี 2497 (1954) ขณะที่ไทยได้รับสถานะพันธมิตรหลักนอกนาโต (Major Non-NATO Ally) ตามประกาศของประธานาธิบดีสหรัฐฯ ลงวันที่ 30 ธันวาคม 2546 (2003)
HIMARS ย่อมาจาก High Mobility Artillery Rocket System หรือระบบปืนใหญ่จรวดเคลื่อนที่สูง เป็นระบบอาวุธภาคพื้นดินของสหรัฐฯ ที่จัดอยู่ในกลุ่มปืนใหญ่จรวด (Rocket Artillery) โดยมีชุดยิงจรวดติดตั้งอยู่บนรถบรรทุก คำว่า High Mobility หรือความคล่องตัวสูงในชื่อ จึงสะท้อนลักษณะของระบบยิงที่สามารถเคลื่อนย้ายไปพร้อมกับยานพาหนะได้
กล่าวให้เข้าใจง่าย HIMARS เป็นชื่อเรียกตัวระบบยิงจรวด ซึ่งรวมชุดยิงเข้ากับยานพาหนะ ไม่ใช่ชื่อเรียกตัวจรวด ดังนั้น เมื่อกล่าวถึงการจัดหาระบบ HIMARS จึงหมายถึงการจัดหาระบบปืนใหญ่จรวดประเภทนี้ ไม่ได้หมายถึงจรวดชนิดใดชนิดหนึ่งโดยเฉพาะ
ข้อมูลจากกองทัพบกสหรัฐฯ ระบุว่า HIMARS เริ่มเข้าประจำการตั้งแต่ปี 2548 (2005) หรือกว่า 20 ปีมาแล้ว จึงไม่ใช่ระบบอาวุธที่เพิ่งถูกพัฒนาขึ้นในช่วงสงครามรัสเซีย-ยูเครน
ชื่อ HIMARS ยังปรากฏในข่าวการให้ความช่วยเหลือทางทหารระหว่างประเทศ โดยเมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2565 โจ ไบเดน ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ในขณะนั้น ได้ออกแถลงการณ์ประกาศความช่วยเหลือด้านความมั่นคงเพิ่มเติมแก่ยูเครน หลังรัสเซียบุกยูเครน ซึ่งระบุระบบ HIMARS เป็นหนึ่งในยุทโธปกรณ์ที่รัฐบาลสหรัฐฯ จะให้ความช่วยเหลือ
บริษัท Boeing และ GE Aerospace ได้ข้อสรุปข้อตกลงการขายเครื่องบิน Boeing 787 จำนวน 20 ลำ ให้แก่สายการบิน Philippine Airlines มูลค่ารวม 12,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ นับเป็นดีลมูลค่าสูงที่สุดในบรรดาข้อตกลงที่ทำเนียบขาวเปิดเผยรายละเอียดในการเยือนครั้งนี้
นอกเหนือจากการบินพาณิชย์ สหรัฐฯ และฟิลิปปินส์ยังเตรียมเดินหน้าความร่วมมือด้านกลาโหมและโครงสร้างพื้นฐาน ประกอบด้วย
ด้านพลังงาน ทำเนียบขาวเปิดเผยความคืบหน้าของโครงการและข้อตกลงเกี่ยวกับถ่านหินในอินโดนีเซียและมาเลเซีย โดยมีทั้งโครงการที่อยู่ระหว่างการเจรจาและสัญญาจัดหาถ่านหินที่ลงนามแล้ว
สำหรับอินโดนีเซีย บริษัท Latitude Energy และ Danantara กองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติของอินโดนีเซีย อยู่ระหว่างเจรจาโครงการด้านถ่านหินมูลค่า 2,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยโครงการดังกล่าวจะใช้เทคโนโลยีจากสหรัฐฯ
ส่วนในมาเลเซีย บริษัท Navajo Transitional Energy Company ได้ลงนามในสัญญาระยะเวลา 3 ปี มูลค่า 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อจัดหาถ่านหินให้แก่หน่วยธุรกิจในเครือ Tenaga Nasional Berhad ผู้ให้บริการไฟฟ้าแห่งชาติของมาเลเซีย
นอกเหนือจากข้อตกลงด้านการค้าและพลังงาน สหรัฐฯ ยังให้คำมั่นว่าจะสนับสนุนโครงการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในมาเลเซียและบรูไน
ในส่วนของบรูไน บริษัท Unified National Networks มีแผนมอบสัญญาโครงการศูนย์ข้อมูล (Data Center) ให้แก่ Vertiv บริษัทสหรัฐฯ โดยคาดว่าจะมีการจัดซื้อสินค้าและบริการจากผู้ขายในสหรัฐฯ คิดเป็นมูลค่าเกือบ 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ขณะที่ในมาเลเซีย กลุ่มบริษัทสหรัฐฯ จะให้ความช่วยเหลือรัฐบาลมาเลเซียในการพัฒนาระบบคลาวด์สำหรับ AI ที่อยู่ภายใต้การควบคุมของประเทศเอง (Sovereign AI Cloud) โดยรัฐบาลสหรัฐฯ เสนอเงินสนับสนุนโครงการดังกล่าวมูลค่า 50 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ตามแถลงการณ์อีกฉบับหนึ่งของหน่วยงานกำกับดูแลด้านการสื่อสารของมาเลเซีย
อ้างอิง: Reuters, The White House (Fact Sheet), ธนาคารแห่งประเทศไทย, The White House (Joint Statement), กระทรวงการต่างประเทศ, Federal Register, U.S. Army, GovInfo, Bernama