อิหร่านยอมคุยทรัมป์ เลี่ยงปะทะทางทหาร ขณะวิกฤตเศรษฐกิจอิหร่านดิ่งเหว
โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา เปิดเผยว่า ทางการอิหร่านกำลังอยู่ระหว่างการเจรจากับสหรัฐฯ พร้อมส่งสัญญาณถึงความเป็นไปได้ในการบรรลุข้อตกลงเพื่อหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้าด้วยอาวุธและการโจมตีทางทหาร โดยทรัมป์ระบุกับสำนักข่าว Fox News ว่า "พวกเขากำลังคุยกับเรา และเราจะดูว่าเราจะสามารถทำบางอย่างได้ไหม มิฉะนั้นเราก็จะได้เห็นกันว่าจะเกิดอะไรขึ้น... เรามีกองเรือขนาดใหญ่ที่กำลังมุ่งหน้าไปที่นั่น พวกเขากำลังเจรจากันอยู่"
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
ในส่วนของท่าทีทางทหาร ประธานาธิบดีทรัมป์ย้ำว่า สหรัฐฯ ไม่ได้แจ้งรายละเอียดแผนการโจมตีที่อาจเกิดขึ้นให้กลุ่มประเทศพันธมิตรในภูมิภาคทราบ เนื่องจากเหตุผลด้านความปลอดภัยอย่างเข้มงวด โดยเขากล่าวว่า "เราบอกแผนการให้พวกเขารู้ไม่ได้ ถ้าผมบอกไป มันก็แทบจะแย่พอ ๆ กับการบอกแผนการให้คุณรู้ หรือจริง ๆ แล้วมันอาจจะแย่กว่านั้น"
ความเคลื่อนไหวดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจากที่รัฐบาลวอชิงตันตัดสินใจส่งกองเรือรบ นำโดยเรือบรรทุกเครื่องบิน ยูเอสเอส อับราฮัม ลินคอล์น เข้าประจำการนอกชายฝั่งอิหร่าน เพื่อตอบโต้กรณีที่ทางการอิหร่านใช้มาตรการปราบปรามกลุ่มผู้ประท้วงต่อต้านรัฐบาลอย่างรุนแรงจนนำไปสู่ความสูญเสียถึงแก่ชีวิต
ขณะเดียวกัน นานาชาติพยายามเข้ามามีบทบาทในการไกล่เกลี่ย โดยเชค โมฮัมเหม็ด บิน อับดุลราห์มาน อัล ทานี นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีต่างประเทศของกาตาร์ ได้เดินทางเยือนอิหร่านเพื่อหารือกับ นายอาลี ลาริจานี หัวหน้าสภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุดของอิหร่าน เพื่อหาทางลดระดับความตึงเครียด ซึ่งกาตาร์ยืนยันความพร้อมในการสนับสนุนทุกความพยายามที่จะสร้างความสงบสุขในภูมิภาค
จุดยืนของอิหร่านและการเจรจาภายใต้เงื่อนไข
แม้กองเรือสหรัฐฯ จะสร้างความกังวลเรื่องการปะทะโดยตรง แต่อิหร่านยังคงแสดงท่าทีที่แข็งกร้าวควบคู่ไปกับการเปิดช่องเจรจา โดยเตือนว่า หากถูกโจมตี จะตอบโต้ด้วยขีปนาวุธต่อฐานทัพ เรือรบ และพันธมิตรของสหรัฐฯ โดยเฉพาะอิสราเอล
อย่างไรก็ตาม ทรัมป์เชื่อว่า อิหร่านจะเลือกทำข้อตกลงเรื่องโครงการนิวเคลียร์และขีปนาวุธมากกว่าการเผชิญหน้าทางทหาร ซึ่งฝั่งเตหะรานระบุว่า พร้อมจะคุยเรื่องนิวเคลียร์ หากไม่มีเรื่องขีปนาวุธและขีดความสามารถด้านการป้องกันประเทศมาเป็นเงื่อนไข
นายอาลี ลาริจานี ยืนยันว่า การจัดเตรียมโครงสร้างเพื่อการเจรจากำลังมีความคืบหน้า ซึ่งเกิดขึ้นหลังจากที่เขาได้เข้าพบประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ณ กรุงมอสโก ด้านประธานาธิบดี มาซูด เปเซชเคียน ของอิหร่าน ได้ต่อสายตรงถึงผู้นำอียิปต์ โดยเน้นย้ำว่า อิหร่านไม่เคยแสวงหาสงคราม เพราะสงครามจะไม่ส่งผลดีต่อใครเลย ไม่ว่าจะเป็นอิหร่าน สหรัฐฯ หรือเสถียรภาพของภูมิภาค
อย่างไรก็ดี อามีร์ ฮาตามี ผู้บัญชาการกองทัพอิหร่าน ยังคงประกาศความพร้อมรบเต็มอัตราศึก โดยเตือนว่า ความผิดพลาดใด ๆ ของศัตรูจะส่งผลต่อความมั่นคงของ "ระบอบไซออนิสต์" และตัวศัตรูเอง พร้อมยืนยันว่าความเชี่ยวชาญด้านนิวเคลียร์ของอิหร่านเป็นสิ่งที่ไม่สามารถถูกทำลายได้
วิกฤตเศรษฐกิจระดับดิ่งเหว: ชนวนเหตุการประท้วงและแรงกดดันระดับโลก
สถานการณ์ความตึงเครียดทางการทหารกำลังซ้ำเติมวิกฤตเศรษฐกิจภายในอิหร่านที่ย่ำแย่ที่สุดในรอบหลายทศวรรษ ค่าเงินเรียล (Rial) เผชิญภาวะดิ่งเหวอย่างรุนแรง ส่งผลให้อัตราเงินเฟ้อพุ่งสูงกว่า 40% โดยเฉพาะราคาอาหารพื้นฐานที่พุ่งสูงถึง 72% จนประชาชนไม่สามารถแบกรับภาระได้ การยกเลิกอัตราแลกเปลี่ยนพิเศษสำหรับสินค้าจำเป็นในงบประมาณปี 2568-2569 ยิ่งกลายเป็นฟืนไฟที่จุดชนวนการประท้วงใหญ่ใน 31 จังหวัดทั่วประเทศ ซึ่งเริ่มจากการนัดหยุดงานของพ่อค้าในตลาดแกรนด์บาซาร์ ก่อนจะขยายตัวเป็นการเคลื่อนไหวขับไล่รัฐบาล
ในมิติเศรษฐกิจระหว่างประเทศ ความเสี่ยงจากการปิด "ช่องแคบฮอร์มุซ" ซึ่งเป็นจุดขนส่งน้ำมันสำคัญ 25% ของโลก ได้ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบเบรนต์ (Brent) และเวสต์เทกซัส (WTI) ทะยานขึ้นสูงสุดในรอบหลายเดือน โดยนักวิเคราะห์ประเมินว่า หากเกิดการปะทะกันโดยตรง ราคาน้ำมันอาจพุ่งสูงเกิน 80-90 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล นอกจากนี้ ราคาทองคำโลกยังพุ่งทำสถิติ All Time High จากความต้องการสินทรัพย์ปลอดภัย
ขณะเดียวกัน มาตรการคว่ำบาตรที่เข้มข้นขึ้นจากทั้งสหรัฐฯ และสหภาพยุโรป ได้ตัดขาดอิหร่านออกจากระบบการเงินโลก และสร้างความเสียหายต่อรายได้หลักจากการส่งออกน้ำมัน ซึ่งเป็นรายได้สำคัญถึง 1 ใน 4 ของ GDP ประเทศ แรงกดดันมหาศาลทั้งจากปัญหาเงินเฟ้อภายในและการถูกโดดเดี่ยวทางการเงินจากภายนอก จึงกลายเป็น "อาวุธทางเศรษฐกิจ" สำคัญที่บีบให้รัฐบาลเตหะรานต้องกลับสู่โต๊ะเจรจาเพื่อรักษาเสถียรภาพของประเทศ
วิกฤตภายในและการประท้วงนองเลือด
ในระหว่างที่ความตึงเครียดพุ่งสูง ทางการอิหร่านพยายามปฏิเสธเหตุการณ์ความไม่สงบภายในว่าเป็นอุบัติเหตุ เช่น เหตุระเบิดในเมืองท่าบันดาร์อับบาสที่อ้างว่าเกิดจากแก๊สรั่ว ขณะที่กองบัญชาการกลางสหรัฐฯ (CENTCOM) เตือนอิหร่านเรื่องการซ้อมรบด้วยกระสุนจริงในช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งถูกรัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านตอบโต้ว่าสหรัฐฯ พยายามบงการการฝึกซ้อมในดินแดนของอิหร่านเอง
สำหรับสถานการณ์การประท้วงนองเลือด ตัวเลขความสูญเสียยังคงมีความขัดแย้งกันอย่างมีนัยสำคัญ โดยทางการระบุว่า มีผู้เสียชีวิต 3,117 ราย แต่หน่วยงานสิทธิมนุษยชน (HRANA) ในสหรัฐฯ และนักวิชาการต่างประเทศยืนยันยอดผู้เสียชีวิตที่อาจสูงถึง 6,563 ราย ซึ่งรวมถึงเด็กกว่า 124 ราย ทำให้ประธานาธิบดีเปเซชเคียนต้องออกมากำชับให้รัฐบาลเร่งแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจและ "รับใช้ประชาชน" เพื่อระงับความโกรธแค้นของมวลชนก่อนที่สถานการณ์จะบานปลายเกินควบคุม
