ชาวฮินดูและผู้ที่บูชาพระพิฆเนศกำลังเฉลิมฉลอง ‘คเณศจตุรถี’ (Ganesh Chaturthi) เทศกาลสำคัญทางศาสนาฮินดูที่จัดขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองวันประสูติของพระพิฆเนศ ในปี 2025 นี้ เทศกาลจะตรงกับวันที่ 26 สิงหาคม และจะสิ้นสุดในวันที่ 6 กันยายน ซึ่งทุก ๆ ปี จะมีการจัดงานอย่างยิ่งใหญ่ในประเทศอินเดีย ทั้งขบวนแห่เทวรูปสุดอลังการ หรือแม้แต่บ้านแต่ละหลังก็จะมีการทำพิธีอย่างต่อเนื่องตลอดหลายวันด้วยเช่นกัน
ในปีนี้ กระทรวงการคลังของอินเดียประกาศว่า ข้าราชการ ลูกจ้างภาคอุตสาหกรรม และผู้รับบำนาญของรัฐบาลกลาง ในรัฐมหาราษฏระและรัฐเกรละ จะได้รับเงินเดือน ค่าจ้าง และเงินบำนาญสำหรับเดือนสิงหาคม 2568 ล่วงหน้าก่อนเทศกาลคเณศจตุรถีและเทศกาลโอนัม เทศกาลทางศาสนาที่จัดขึ้นในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน
ในรัฐมหาราษฏระ ข้าราชการและพนักงานจะได้รับเงินเดือนตั้งแต่วันอังคารที่ 26 สิงหาคม 2568 ส่วนในรัฐเกรละ จะจ่ายในวันจันทร์ที่ 25 สิงหาคม 2568 ตามบันทึกข้อตกลงที่ออกโดยอธิบดีกรมบัญชี (CGA) ภายใต้กรมการใช้จ่ายของอินเดีย
การจ่ายเงินล่วงหน้าครั้งนี้จะครอบคลุมถึงพนักงานจากหน่วยงานต่างๆ เช่น กลาโหม ไปรษณีย์ โทรคมนาคม และสำนักงานรัฐบาลกลางอื่น ๆ ในทั้งสองรัฐ รวมถึงพนักงานภาคอุตสาหกรรมที่ทำงานให้รัฐบาลกลางก็จะได้รับค่าจ้างในวันดังกล่าวเช่นกัน ขณะที่ผู้รับบำนาญ จะได้รับเงินผ่านธนาคารและสำนักงานการจ่ายเงินและบัญชี
กระทรวงการคลังชี้แจงว่า เงินเดือน ค่าจ้าง และเงินบำนาญที่จ่ายล่วงหน้าจะถูกนำไปหักลบกับเงินเดือนเต็มเดือนสำหรับเดือนสิงหาคม 2568 โดยการหักลบส่วนต่างนี้จะดำเนินการทั้งหมดโดยไม่มีข้อยกเว้น
ทางกระทรวงฯ ได้สั่งการให้สำนักงานรัฐบาลกลางทั้งหมดในรัฐมหาราษฏระและรัฐเกรละดำเนินการจ่ายเงินล่วงหน้าโดยเร็ว และได้ขอให้ธนาคารกลางแห่งอินเดีย (Reserve Bank of India) แจ้งให้ทุกสาขาในสองรัฐนี้ทราบ เพื่อให้แน่ใจว่าการดำเนินการจะเป็นไปอย่างทันท่วงที มาตรการเหล่านี้มีจุดประสงค์เพื่อช่วยให้ข้าราชการและผู้รับบำนาญสามารถจัดการค่าใช้จ่ายและวางแผนสำหรับช่วงเทศกาลคเณศจตุรถีและโอนัมได้อย่างสะดวกสบาย
ในประเทศไทย มีผู้ที่ศรัทธากราบไหว้พระพิฆเนศอยู่ไม่น้อย แม้ว่าผู้ศรัทธาส่วนใหญ่จะนับถือศาสนาพุทธก็ตาม สมาคมไทย-อินเดียและองค์กรทางศาสนาฮินดูต่าง ๆ ได้จัดงานคเณศจตุรถีมาเป็นเวลาต่อเนื่องหลายปีแล้ว แต่ในปีนี้ มหาวิทยาลัยศิลปากร ซึ่งเป็นสถาบันการศึกษาได้จัดงาน ‘งานคเณศจตุรถี ณ วังท่าพระ ครั้งที่ 1’ เป็นปีแรก และได้ผนวกรวมพิธีกรรมทางศาสนาร่วมกับเสวนาทางวิชาการได้อย่างลงตัว
ศูนย์สันสกฤตศึกษา และภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากรได้จัดเสวนาหัวข้อ “อินเดียหลากชีวิต: สำรวจผู้คนผ่านบันทึกนักเดินทาง” ซึ่งมีหนึ่งในวิทยากรที่น่าสนใจอย่างคุณบอส ณิษา นาสอนใจ นักเดินทาง เจ้าของเพจ ‘หลงอินเดีย’ ได้มาแบ่งปันประสบการณ์ที่เธอเพิ่งจะไปเยือนเมืองเล็ก ๆ อย่าง “ปูเน่” (Pune) ในรัฐมหาราษฏระ และสถานที่ที่ขึ้นว่าเป็นเมืองแห่งพระพิฆเนศ
เธอได้พบเจอกับครอบครัวชาวอินเดียในปูเน่ ซึ่งส่วนใหญ่มีฐานะมั่งคั่ง และสังเกตเห็นว่าครอบครัวเหล่านี้ มีกำลังการใช้จ่ายค่อนข้างสูง ยิ่งธุรกิจของครอบครัวเจริญก้าวหน้ามากเพียงใด พวกเขาก็มีแนวโน้มว่าจะจ่ายกับสินค้าคุณภาพสูงมากขึ้นเท่านั้น และแน่นอนว่า การใช้จ่ายเพื่อประกอบพิธีกรรมทางศาสนาก็เป็นแบบ ‘เต็มที่’ และ ‘สม่ำเสมอ’ ด้วย โดยครอบครัวหนึ่งเล่าให้ฟังว่า บ้านคนรวยส่วนใหญ่ในปูเน่ จะแขวนเครื่องลางดักความโชคร้าย ความอิจฉา คล้ายกับ ‘อีวิล อายส์’ ไว้หน้าบ้าน และจะเปลี่ยนตุ๊กตาตัวนั้นทุกสัปดาห์ เพื่อเปลี่ยนพลังงานใหม่ ๆ
วิธีการใช้จ่ายของครอบครัวข้างต้นนี้สะท้อนพฤติกรรมของชาวอินเดียส่วนใหญ่ ที่เรียกได้ว่าไร้ขีดจำกัดในช่วงเทศกาลจตุรถี สำนักข่าวท้องถิ่นอินเดียรายงานว่า ชาวอินเดียใช้จ่ายโดยเฉลี่ยระหว่าง 5,000 ถึง 10,000 รูปีในช่วงเทศกาลดังกล่าว นอกจากนี้ ความต้องการสินค้ามูลค่าสูง เช่น สมาร์ทโฟน แล็ปท็อป ตู้เย็น และโทรทัศน์ ก็เพิ่มสูงขึ้นเช่นกัน เพื่อตอบสนองความต้องการนี้ สินค้าคงทนขนาดใหญ่จึงมักถูกนำมาลดราคา 70-80% เพื่อดึงดูดลูกค้า
กลุ่มวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ของอินเดีย รายงานว่าธุรกิจเติบโต 35% และร้านขายเทวรูปพระพิฆเนศมีมูลค่าธุรกิจ 5,000 ล้านรูปี เนื่องจากเทวรูปเหล่านั้นจะถูกนำไปลอยน้ำในวันสุดท้ายของเทศกาล ความต้องการซื้อรูปปั้นทุกราคาจึงมีความต้องการสูง ขณะที่อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวก็ได้รับประโยชน์เช่นกัน โดยมีกิจกรรมเพิ่มขึ้นประมาณ 10-15% ขณะที่แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซเติบโต 35-40% โดยรวมแล้ว เทศกาลคเณศจตุรถีส่งผลกระทบเชิงบวกอย่างมากต่อภาคเศรษฐกิจต่าง ๆ ในอินเดีย