โลกป่วน ไทยต้องสร้าง Resilience ปรับธุรกิจ เชื่อมอาเซียน ดึงการลงทุน

โลกกำลังเผชิญความผันผวนปั่นป่วนในหลายมิติ ทั้งความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ สงครามการค้า ความเสี่ยงด้านพลังงานและวัตถุดิบ ภัยคุกคามทางไซเบอร์ และการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นไม่เพียงสร้างความเสียหายเฉพาะหน้า แต่ยังส่งผลต่อความเชื่อมั่น การลงทุน และความสามารถในการแข่งขันของภาคธุรกิจในระยะยาว

ภายใต้โลกที่มีความไม่แน่นอนสูง ธุรกิจต้องสร้าง resilience ทำให้องค์กรมีความยืดหยุ่นเพื่อรับมือกับวิกฤต สามารถฟื้นตัว ปรับตัว และกลับมาแข็งแกร่งกว่าเดิมได้ ขณะเดียวกันประเทศไทยต้องใช้จังหวะที่ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีความได้เปรียบด้านเสถียรภาพ ดึงดูดการลงทุนและเทคโนโลยีใหม่ พร้อมยกระดับความสามารถในการแข่งขันของผู้ประกอบการในประเทศ

โจทย์ดังกล่าวเป็นหัวใจของเวที CEO Panel หัวข้อ “Building Business Resilience for a Stronger Thailand” ในงาน TSCN Business Partner Conference 2026 ซึ่งจัดขึ้นเป็นส่วนหนึ่งในมหกรรม Sustainability Expo 2026 (SX2026) เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ โดยมี ธรรมศักดิ์ เศรษฐอุดม กรรมการผู้จัดการใหญ่ เอสซีจี (SCG) และปณต สิริวัฒนภักดี ประธานเจ้าหน้าที่บริหารกลุ่ม บริษัท เฟรเซอร์ส พร็อพเพอร์ตี้ ลิมิเต็ด ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น

ทั้งสองผู้นำจากองค์กรร่วมก่อตั้งเครือข่ายธุรกิจห่วงโซ่อุปทานแห่งประเทศไทย (TSCN) มองตรงกันว่า ช่วง 2-3 ปีข้างหน้าจะเป็นช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญของภาคธุรกิจไทย ทั้งจากแรงกดดันด้านต้นทุน การแข่งขันจากสินค้าส่วนเกินกำลังการผลิตในต่างประเทศ และการเปลี่ยนแปลงของห่วงโซ่อุปทานโลก แต่ในอีกด้านหนึ่งก็เป็นช่วงเวลาที่ประเทศไทยมีโอกาสดึงดูดการลงทุนและยกระดับบทบาทในภูมิภาค หากภาคธุรกิจสามารถปรับตัวได้ทัน และทุกภาคส่วนร่วมกันสร้างความแข็งแกร่งให้เศรษฐกิจไทย

สร้าง Resilience รับมือวิกฤต รักษาความเชื่อมั่นธุรกิจ

ธรรมศักดิ์ เศรษฐอุดม กรรมการผู้จัดการใหญ่ SCG มองว่า ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ การโจมตีทางไซเบอร์ หรือเหตุการณ์ที่ทำให้ระบบสาธารณูปโภคและเทคโนโลยีหยุดชะงัก ทำให้เห็นชัดว่าการเตรียมความพร้อมขององค์กรเป็นสิ่งจำเป็น หากธุรกิจไม่มีแผนรับมือที่ดี ความเสียหายจะไม่ได้มีเพียงการสูญเสียรายได้หรือการหยุดชะงักของการดำเนินงานขณะเกิดเหตุการณ์ แต่ยังกระทบความเชื่อถือจากลูกค้าและซัปพลายเออร์ จนอาจจะนำไปสู่การสูญเสียความน่าเชื่อถือในระยะยาว ซึ่งมีมูลค่ามากกว่าความเสียหายเฉพาะหน้า

กรรมการผู้จัดการใหญ่ SCG แนะว่า สิ่งที่ภาคธุรกิจต้องทำคือ ออกแบบแผนรับมือความเสี่ยงและซักซ้อมให้พร้อมใช้งานจริง ไม่ใช่มีเพียงแผนอยู่บนกระดาษ โดยยกตัวอย่างเหตุการณ์ระบบ Microsoft ขัดข้องทั่วโลกเมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ซึ่งส่งผลกระทบต่อหลายระบบของ SCG แต่ SCG ยังสามารถเปลี่ยนไปใช้ระบบสำรองบางส่วน เพื่อให้การดำเนินงานเดินหน้าต่อได้

ธรรมศักดิ์กล่าวว่า เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการเตรียมระบบสำรองและการซักซ้อมแผนรับมือความเสี่ยงล่วงหน้า เนื่องจาก SCG เคยเตรียมการและซักซ้อมแผนรับมือไว้ก่อนแล้ว จึงช่วยลดความเสียหายได้ หากไม่เคยซักซ้อมมาก่อน ผลกระทบจะรุนแรงกว่านี้

ธรรมศักดิ์บอกอีกว่า การลงทุนเพื่อเตรียมความพร้อมรับมือความเสี่ยงอาจยังไม่เห็นผลตอบแทนในทันที และไม่อาจรู้ได้ว่าจะได้รับผลตอบแทนเมื่อใด แต่เมื่อเกิดวิกฤตขึ้น มันจะให้ผลตอบแทนกลับมาทันทีโดยการลดความเสียหาย

ด้านปณต สิริวัฒนภักดี ประธานเจ้าหน้าที่บริหารกลุ่ม บริษัท เฟรเซอร์ส พร็อพเพอร์ตี้ ลิมิเต็ด มองว่า องค์กรต้องทบทวนแผนความต่อเนื่องทางธุรกิจ (business continuity plan: BCP) ให้ครอบคลุมทั้งระบบเทคโนโลยีและกระบวนการทำงาน เพื่อให้สามารถดำเนินธุรกิจต่อไปได้เมื่อเกิดเหตุขัดข้อง

สำหรับธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ อาคารใหม่ ๆ มักนำเทคโนโลยีที่ทันสมัยเข้ามาใช้เพื่อเพิ่มความสะดวกและลดการพึ่งพาการทำงานแบบใช้แรงงานคน จึงจำเป็นต้องมีแผนสำรองกรณีระบบหรือเทคโนโลยีขัดข้อง รวมถึงทดสอบแผนให้พร้อมใช้งานจริง เช่น การเตรียมช่องทางสื่อสารสำรอง และการปรับกระบวนการประสานงานให้สามารถดำเนินต่อได้โดยไม่ต้องพึ่งพาระบบเครือข่ายทั้งหมด หากระบบดิจิทัลไม่สามารถใช้งานได้ อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายถึงการย้อนกลับไปใช้วิธีการทำงานแบบเดิม แต่เป็นการเตรียมทางเลือกให้ธุรกิจยังดำเนินต่อได้เมื่อเทคโนโลยีเกิดปัญหา

ปณตกล่าวว่า การสร้าง resilience ต้องทำให้องค์กรมีความคล่องตัวมากขึ้น ทั้งการพิจารณาว่ากิจกรรมใดควรรวมศูนย์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และกิจกรรมใดควรกระจายอำนาจเพื่อให้สามารถดำเนินงานต่อได้เมื่อเกิดเหตุขัดข้อง

ปณตกล่าวว่า ประเด็นนี้เชื่อมโยงกับโจทย์ของ TSCN ในการสร้างระบบนิเวศทางธุรกิจที่สมาชิกสามารถดูแลและสนับสนุนกันได้ เพราะหากบริษัทขนาดใหญ่มีระบบรับมือที่แข็งแกร่ง แต่ซัปพลายเออร์รายเล็กยังไม่มีความพร้อม ความเปราะบางในห่วงโซ่อุปทานก็ยังคงอยู่

กระจายแหล่งวัตถุดิบ ลดความเสี่ยง

อีกโจทย์สำคัญ คือ การปรับโครงสร้างธุรกิจให้สามารถแข่งขันได้ภายใต้ต้นทุนที่มีแนวโน้มสูงขึ้นและความเสี่ยงจากการพึ่งพาแหล่งวัตถุดิบเพียงไม่กี่แห่ง โดยเฉพาะในช่วงที่ห่วงโซ่อุปทานโลกกำลังเปลี่ยนแปลงจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์

ธรรมศักดิ์ยกตัวอย่างผลกระทบจากสถานการณ์ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งก่อนเกิดเหตุ ธุรกิจพลาสติกและปิโตรเคมีของ SCG พึ่งพาวัตถุดิบตั้งต้น (feedstock) จากฮอร์มุซประมาณ 50% ซึ่งเป็นสัดส่วนใกล้เคียงกันกับภาพรวมของอุตสาหกรรมในเอเชีย เมื่อเส้นทางขนส่งได้รับผลกระทบ ส่งผลให้ SCG ต้องปิดโรงงานบางส่วน เนื่องจากวัตถุดิบที่เคยจัดหาได้หายไปเกือบครึ่งหนึ่ง

เหตุการณ์นี้ทำให้ SCG ต้องปรับแผนกระจายแหล่งจัดหาวัตถุดิบ โดยตั้งเป้าลดการพึ่งพาวัตถุดิบจากช่องแคบฮอร์มุซให้เหลือประมาณ 20% ในระยะยาว เพื่อให้ธุรกิจยังสามารถดำเนินงานต่อได้ แม้แหล่งจัดหาส่วนหนึ่งจะหยุดชะงัก

การหาแหล่งวัตถุดิบใหม่ SCG พิจารณาเลือกแหล่งที่ต้องตอบโจทย์ 4 ด้าน ได้แก่ ราคาแข่งขันได้ ความมั่นคงของแหล่งจัดหา คุณภาพ และความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อให้การกระจายความเสี่ยงไม่กลายเป็นการเพิ่มต้นทุนจนสูญเสียความสามารถในการแข่งขัน

ตัวอย่างหนึ่งคือการเร่งจัดหา feedstock จากสหรัฐฯ โดยเฉพาะอีเทน ซึ่งมีราคาที่สามารถแข่งขันได้และมีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่ำกว่า โดย SCG ได้ลงนามข้อตกลงและกำลังเร่งดำเนินโครงการ

ธรรมศักดิ์มองว่า การออกแบบการกระจายแหล่งจัดหาอย่างเหมาะสมจะช่วยลดความเสี่ยง เพิ่มความมั่นคง และทำให้ต้นทุนแข่งขันได้ดีขึ้น ขณะเดียวกันยังสามารถเชื่อมโยงกับเป้าหมายความยั่งยืนของธุรกิจได้ด้วย

เร่งเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน รับการแข่งขันที่รุนแรงขึ้น

นอกจากความมั่นคงแล้ว ธรรมศักดิ์ชี้ว่า ประสิทธิภาพการใช้พลังงานและการลดความสูญเสียในกระบวนการผลิต เป็นโจทย์ที่อุตสาหกรรมต้องเร่งดำเนินการในช่วง 2-3 ปีข้างหน้า ซึ่งช่วงเปลี่ยนผ่านที่สำคัญของธุรกิจในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

เนื่องจากจีนยังมีปัญหากำลังการผลิตส่วนเกิน (overcapacity) ในหลายอุตสาหกรรม ทำให้สินค้าจำเป็นต้องหาตลาดใหม่ โดยเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นตลาดเป้าหมายที่อยู่ใกล้ ส่งผลให้การแข่งขันด้านราคามีแนวโน้มรุนแรงขึ้น ผู้ประกอบการไทยจึงต้องเร่งปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิต ลดต้นทุนพลังงาน ลดความสูญเสีย และพัฒนาสินค้าให้ตรงกับความต้องการของลูกค้า เพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขัน ไม่เช่นนั้นอาจสูญเสียตลาดให้กับคู่แข่งที่มีต้นทุนต่ำกว่า

ทั้งนี้ ธรรมศักดิ์มองว่า การกำหนดกรอบเวลาปรับตัวไว้ที่ 2-3 ปีเป็นเรื่องสำคัญและเหมาะสม เพราะหากขยายกรอบเวลาออกไปถึง 5 ปี จะถือว่าช้าเกินไปจนไม่สามารถแข่งขันได้ นอกจากนี้ ยังเตือนว่าผู้ประกอบการไม่ควรมองข้ามต้นทุนทางการเงิน เนื่องจากปัจจุบันประเทศไทยมีต้นทุนดอกเบี้ยต่ำกว่าหลายประเทศทั่วโลก ซึ่งถือเป็นข้อได้เปรียบของภาคธุรกิจ แต่ไม่อาจคาดหวังได้ว่าจะรักษาความได้เปรียบนี้ไว้ได้ตลอดไป การเร่งลงทุนเพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพตั้งแต่วันนี้จึงอาจมีต้นทุนต่ำกว่าการรอไปดำเนินการในอีก 2-3 ปีข้างหน้า

ด้านปณตมองว่า ความท้าทายของภาคธุรกิจในช่วง 2 ปีข้างหน้าจะยิ่งเข้มข้นขึ้น ทำให้ความสามารถในการปรับตัวและสร้างความยืดหยุ่นมีความสำคัญมากกว่าการมุ่งเพิ่มประสิทธิภาพในระยะสั้น โดยธุรกิจและอุตสาหกรรมยังมีต้นทุนบางส่วนที่สามารถลดลงได้ หากผู้ประกอบการร่วมกันทบทวนและพัฒนากระบวนการทำงาน เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในโลกที่การแข่งขันไร้พรมแดน

ปณตกล่าวว่า ประเทศไทยมีลักษณะเฉพาะที่เศรษฐกิจเติบโตไปพร้อมกับผู้ประกอบการรายเล็กและรายกลาง (SME) ดังนั้น การสร้างความสามารถในการแข่งขันจึงต้องมองในระดับอุตสาหกรรม โดยให้ความสำคัญกับการสร้างความน่าเชื่อถือและความเชื่อมั่นให้กับตลาด ควบคู่กับการวางโครงสร้างต้นทุนที่ยั่งยืน เพื่อให้ธุรกิจไทยสามารถแข่งขันกับผู้ประกอบการจากประเทศอื่นได้

จากประสบการณ์การบริหารสินทรัพย์มูลค่า 1.2 ล้านล้านบาท ครอบคลุมธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ใน 3 ทวีป 20 ประเทศ ปณตมองว่า การสร้างความยืดหยุ่นและความยั่งยืนให้กับองค์กรจำเป็นต้องปรับโครงสร้างธุรกิจให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป โดยเฉพาะในช่วงที่ต้นทุนทางการเงินของโลกมีแนวโน้มอยู่ในระดับสูงเป็นเวลานาน ธุรกิจจึงต้องวางกรอบการลงทุนอย่างรอบคอบ และกล้าหดตัวในส่วนที่เป็นจุดอ่อนหรือมีความเสี่ยง พร้อมขยายตัวในส่วนที่เป็นจุดแข็ง เพื่อให้ธุรกิจมีความแข็งแกร่งและสามารถรับมือกับความท้าทายในระยะยาวได้

ใช้จังหวะ FDI ไหลเข้ายกระดับไทยเป็นศูนย์กลางซัปพลายเชนอาเซียน

แม้ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์จะสร้างความเสี่ยงให้กับเศรษฐกิจโลก แต่ในอีกด้านหนึ่งก็ทำให้เกิดการเคลื่อนย้ายเงินลงทุนและปรับตำแหน่งฐานการผลิตใหม่ ซึ่งเป็นโอกาสของประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ธรรมศักดิ์มองว่า ภูมิภาคนี้มีความได้เปรียบด้านเสถียรภาพเมื่อเทียบกับหลายพื้นที่ที่กำลังเผชิญความขัดแย้ง ทำให้เงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) มีแนวโน้มเข้ามาในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ด้วยมากขึ้น และประเทศไทยมีโอกาสดึงดูดเงินลงทุนมากขึ้น เมื่อบางประเทศในภูมิภาคเผชิญปัญหาภายใน

ธรรมศักดิ์มองว่านี่เป็นจังหวะที่ประเทศไทยต้องรีบคว้าโอกาส เพราะแม้ปัจจุบันจะมีความได้เปรียบในการดึงดูดนักลงทุนในแบบ “หล่อเลือกได้” แต่ประเทศอื่นก็สามารถกลับมาแข่งขันได้เช่นกัน ไทยจึงต้องเร่งเชื่อมโยงให้เกิดการถ่ายทอดเทคโนโลยี การขยายฐานการผลิต และการสร้างซัปพลายเชนในประเทศ

ที่สำคัญ ไม่ควรมองโอกาสนี้จำกัดอยู่เฉพาะประเทศไทยแบบเดี่ยว ๆ แต่ต้องมองบทบาทของไทยในฐานะศูนย์กลางของอาเซียน โดยใช้จุดแข็งของแต่ละประเทศมาเสริมกัน เพื่อเชื่อมโยงเข้าสู่ห่วงโซ่มูลค่าระดับโลก ตัวอย่างเช่น อินโดนีเซียมีแหล่งพลังงานที่สามารถแข่งขันด้านราคา เวียดนามมีเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยการส่งออก ส่วนไทยมีโอกาสพัฒนาเป็นศูนย์กลางด้านนวัตกรรม หากสามารถเชื่อมโยงความสามารถของแต่ละประเทศเข้าด้วยกัน ก็จะช่วยสร้างความแข็งแกร่งให้กับซัปพลายเชนในภูมิภาค

ธรรมศักดิ์เสนอว่า TSCN ควรมีบทบาทเป็นกระดูกสันหลัง (backbone) ของซัปพลายเชนอาเซียน โดยใช้ประโยชน์จากเครือข่ายสมาชิกและการที่อาเซียนเป็นเขตการค้าเสรี เป็นตัวกลางในการประสานความร่วมมือ แลกเปลี่ยนข้อมูล และสร้างความไว้วางใจระหว่างสมาชิก เพื่อให้ผู้ประกอบการไทยสามารถขยายความร่วมมือไปยังประเทศเพื่อนบ้านได้มากขึ้น

แนวคิดสำคัญคือ การเปลี่ยนมุมมองจากการมองประเทศอื่นเป็นคู่แข่ง มาเป็นพันธมิตรที่สามารถเสริมจุดแข็งซึ่งกันและกัน หากสามารถเชื่อมโยงธุรกิจเข้าด้วยกัน ก็จะช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของทั้งภูมิภาค

นอกจากนั้น ธรรมศักดิ์บอกว่า การดึงดูด FDI ต้องไปไกลกว่าการนำเงินลงทุนเข้ามา แต่ต้องทำให้เกิดการถ่ายทอดเทคโนโลยี การเชื่อมต่อซัพพลายเชน และการเคลื่อนย้ายทักษะแรงงาน เพื่อให้ผู้ประกอบการและบุคลากรไทยได้รับประโยชน์จากการลงทุนรอบใหม่อย่างแท้จริง

ด้านปณตเห็นด้วยว่า ประเทศไทยมีโอกาสจากการเปลี่ยนแปลงของห่วงโซ่อุปทานโลก แต่ต้องเตรียมความพร้อมทั้งด้านต้นทุน คุณภาพ และความน่าเชื่อถือ โดยเฉพาะการยกระดับมาตรฐานให้เป็นคุณภาพแบบท้องถิ่นที่มีความสามารถในการแข่งขันระดับโลก

เร่งสร้างความพร้อม ตั้งแต่นโยบายอุตสาหกรรมถึงทุนมนุษย์

การคว้าโอกาสจากการลงทุนรอบใหม่ที่จะเป็น New S-curve ไม่ได้ขึ้นอยู่กับภาคเอกชนเพียงฝ่ายเดียว แต่ยังต้องอาศัยความพร้อมด้านนโยบาย โครงสร้างพื้นฐาน และบุคลากรของประเทศ ซึ่งเป็นปัจจัยที่ใช้เวลาในการพัฒนาและต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง

ปณตมองว่า แม้ภาคเอกชนจะสามารถปรับตัวและตัดสินใจเปลี่ยนแปลงได้รวดเร็ว แต่การลงทุนระยะยาวจำเป็นต้องอาศัยทิศทางนโยบายที่ชัดเจน โดยเฉพาะการพัฒนาอุตสาหกรรมใหม่และการเตรียมบุคลากรให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด

ปณตกล่าวว่า ปัจจุบันภาครัฐมีความร่วมมือกับบริษัทในอุตสาหกรรมใหม่ที่เข้ามาลงทุนในประเทศไทย เพื่อพัฒนาทุนมนุษย์และเตรียมบุคลากรรองรับความต้องการของอุตสาหกรรม เช่น ความร่วมมือกับบริษัท Infineon ในการพัฒนาบุคลากรสำหรับอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ อย่างไรก็ตาม ยังมีช่องว่างระหว่างการกำหนดนโยบายกับการนำไปปฏิบัติจริง แม้จะมีการวางแนวทางไว้แล้ว แต่การพัฒนาหลักสูตรและการเตรียมบุคลากรยังดำเนินการได้ไม่รวดเร็วพอที่จะรองรับอุตสาหกรรมใหม่

อีกประเด็นที่ปณตเสนอคือ อยากให้การออกนโยบายของรัฐมองธุรกิจอสังหาริมทรัพย์เป็นส่วนหนึ่งของการสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยมองอสังหาริมทรัพย์เป็นเครื่องมือในการดึงดูดบุคลากร เทคโนโลยี และความรู้จากต่างประเทศ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมที่ต้องอาศัยบุคลากรที่มีความสามารถและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการทำงานและการใช้ชีวิต อย่างฮ่องกงและสิงคโปร์เป็นตัวอย่างของการใช้อสังหาริมทรัพย์เพื่อดึงดูดบุคลากรจากต่างประเทศเข้ามาสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ

ต้องใช้ AI เพิ่มประสิทธิภาพควบคู่พัฒนาคน

อีกแรงเปลี่ยนแปลงสำคัญที่ภาคธุรกิจต้องเร่งปรับตัว คือ เทคโนโลยี โดยเฉพาะ AI และหุ่นยนต์ ซึ่งไม่ใช่เพียงเครื่องมือช่วยลดภาระงาน แต่สามารถเข้ามาปรับกระบวนการทำงานและเพิ่มประสิทธิภาพการแข่งขันได้ตั้งแต่ระดับสำนักงานไปจนถึงโรงงานผลิต

ธรรมศักดิ์เปิดเผยว่า การนำ AI มาใช้ใน SCG ช่วยสร้างผลประหยัดได้มากกว่า 700 ล้านบาทในช่วง 6 เดือนแรกของปีนี้ และเมื่อรวมผลการดำเนินงานถึงไตรมาส 3 สามารถประหยัดได้ประมาณ 900 ล้านบาท โดยยังไม่มีการลดจำนวนพนักงาน

สำหรับการนำเทคโนโลยี AI มาใช้ ธรรมศักดิ์มองว่าไม่ควรใช้ AI แค่ตอบอีเมลหรือสรุปเอกสาร แต่ต้องนำมาใช้ปรับปรุงกระบวนการทำงาน ลดความสูญเสีย และเพิ่มผลผลิต ขณะเดียวกัน หากนำหุ่นยนต์มาใช้ในภาคการผลิตควบคู่กัน ก็มีโอกาสเพิ่มประสิทธิภาพได้ประมาณ 15-40%

ธรรมศักดิ์แนะว่าสิ่งที่ผู้ประกอบการควรเริ่มทำคือ สำรวจกระบวนการทำงานทั้งในสำนักงาน โรงงาน และในซัปพลายเชน เพื่อค้นหาจุดที่มีความสูญเสียหรือใช้ทรัพยากรไม่มีประสิทธิภาพ แล้วพิจารณาว่าจะนำ AI หรือหุ่นยนต์เข้าไปช่วยปรับปรุงส่วนใดได้บ้าง

ธรรมศักดิ์มองว่า เทคโนโลยี AI เป็นโอกาสสำคัญของ SME เพราะสามารถช่วยลดช่องว่างระหว่างบริษัทขนาดใหญ่กับบริษัทขนาดเล็ก ช่วยให้การผลิตขนาดเล็กมีประสิทธิภาพและต้นทุนใกล้เคียงกับไลน์การผลิตขนาดใหญ่

ด้านปณตมองว่า การนำ AI มาใช้ในองค์กรไม่ควรเป็นเพียงการซื้อเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มผลิตภาพหรือยอดขาย แต่ต้องนำมาใช้ทบทวนกระบวนการทำงานทั้งองค์กร เพื่อให้เห็นต้นทุนที่ซ้ำซ้อน ความสูญเสีย และข้อจำกัดที่ทำให้การทำงานขาดความคล่องตัว

สำหรับเฟรเซอร์สให้ความสำคัญกับการนำ AI มาปรับกระบวนการทำงานและลดการทำงานแบบแยกส่วน เพื่อให้โครงสร้างองค์กรมีความคล่องตัวมากขึ้น รองรับการเปลี่ยนแปลงของตลาดและต้นทุนที่เกิดขึ้นรวดเร็ว

อย่างไรก็ตาม ทั้งสองผู้บริหารเห็นตรงกันว่า การปรับตัวด้านเทคโนโลยีต้องดำเนินควบคู่กับการพัฒนาคน เพราะความยั่งยืนของธุรกิจยังขึ้นอยู่กับบุคลากร ไม่ใช่เทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว

ปณตมองว่า การ reskill และปรับบทบาทของพนักงานให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงเป็นเรื่องสำคัญ โดยต้องเปิดโอกาสให้คนทุกช่วงวัยเข้าถึงและเรียนรู้เทคโนโลยีได้ ไม่จำกัดเฉพาะคนรุ่นใหม่ที่คุ้นเคยกับเครื่องมือดิจิทัล แต่สำหรับผู้ที่ไม่สามารถปรับตัวและเรียนรู้การใช้เทคโนโลยีได้จริง ๆ องค์กรจึงต้องพิจารณาบทบาทอื่นที่เหมาะสมให้

ทั้งนี้ ประเทศไทยยังมีโอกาสในอุตสาหกรรมที่ต้องอาศัยการบริการและทักษะของมนุษย์ เช่น ธุรกิจ longevity และ wellness รวมถึงอุตสาหกรรมบริการและอาหาร ซึ่งเป็นสาขาที่คนไทยมีโอกาสเข้าไปทำงานและสร้างมูลค่าเพิ่มได้ จึงเป็นบทบาทที่เหมาะสำหรับคนที่อาจไม่สามารถปรับตัวไปกับเทคโนโลยีได้

TSCN ยกระดับ SME สร้างพลังให้เศรษฐกิจไทย

สำหรับผู้ประกอบการ SME ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของเศรษฐกิจไทย การสร้าง resilience ต้องเริ่มจากการเร่งปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง ทั้งการใช้ประโยชน์จากโอกาสการลงทุน การรับมือกับสินค้านำเข้าที่มีการแข่งขันสูง การลดต้นทุน และการนำเทคโนโลยีมาเพิ่มประสิทธิภาพ

ธรรมศักดิ์มองว่า SME ควรมองว่าสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์เป็นโอกาสที่ไทยจะดึงดูดธุรกิจและเงินลงทุนเข้ามาเชื่อมโยงกับซัปพลายเชนของไทย แม้จะต้องเผชิญแรงกดดันจากสินค้าที่ไหลเข้ามาแข่งขัน แต่หากผู้ประกอบการสามารถปรับตัวและเพิ่มประสิทธิภาพได้ ก็จะมีโอกาสขยายตลาดและสร้างความสามารถในการแข่งขันมากขึ้น

ธรรมศักดิ์แนะอีกว่า การนำ AI และหุ่นยนต์มาใช้ เป็นเรื่องเร่งด่วนที่ไม่ควรรอ เพราะจะช่วยลดช่องว่างด้านประสิทธิภาพระหว่างบริษัทขนาดใหญ่กับบริษัทขนาดเล็กได้ โดยควรเริ่มเรียนรู้จากองค์กรที่มีประสบการณ์ ทดลองใช้เทคโนโลยี และนำแนวทางที่พิสูจน์แล้วมาปรับใช้ เพื่อลดต้นทุนและความผิดพลาดจากการลองผิดลองถูก และอีกความเสี่ยงที่ต้องเตรียมพร้อมคือ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งเป็นปัญหามีแนวโน้มรุนแรงขึ้น

ธรรมศักดิ์ย้ำว่า ผู้ประกอบการควรประเมินความเสี่ยงและเตรียมแผนปรับตัวล่วงหน้า ด้วยการตั้งคำถามว่า หากเกิดเหตุการณ์ไม่คาดคิดขึ้น ธุรกิจจะได้รับผลกระทบอย่างไร และต้องดำเนินการอย่างไรเพื่อให้สามารถทำงานต่อได้ เพราะการลงทุนเพื่อป้องกันและเตรียมพร้อมล่วงหน้ามีต้นทุนต่ำกว่าการรอให้เกิดความเสียหายแล้วจึงแก้ไข

นอกจากนี้ ธรรมศักดิ์แนะว่า การสร้างความร่วมมือและเปิดรับความคิดเห็นจากคนในองค์กร มีความสำคัญมาก โดยมองว่าผู้บริหารไม่สามารถคิดหาไอเดียได้เพียงลำพัง เพราะไม่อาจมองเห็นปัญหาได้ครบทุกจุด การกระจายอำนาจและเปิดโอกาสให้พนักงานหน้างานมีส่วนร่วมเสนอแนวคิด จะช่วยให้ได้แนวทางแก้ไขที่ตรงกับปัญหาจริง และสามารถเลือกสนับสนุนแนวคิดที่มีศักยภาพให้เกิดขึ้นได้รวดเร็ว

ด้านปณตมองว่า SME เป็นกลไกสำคัญของเศรษฐกิจไทย โดยประเทศไทยมีผู้ประกอบการ SME มากกว่า 3 ล้านราย และมีสัดส่วนเกือบ 35% ของ GDP สะท้อนให้เห็นถึงบทบาทสำคัญของผู้ประกอบการกลุ่มนี้ต่อการขับเคลื่อนเศรษฐกิจประเทศ

ปณตเปรียบ SME เป็นกองทัพมดที่มีความแข็งแรงและเคลื่อนไหวได้รวดเร็ว แต่โจทย์สำคัญคือจะทำให้ผู้ประกอบการเหล่านี้ประสานความร่วมมือและเคลื่อนไหวไปในทิศทางเดียวกันได้อย่างไร เพื่อสร้างพลังร่วมกันและเตรียมพร้อมรับโอกาสทางธุรกิจที่กำลังเกิดขึ้น

ปณตกล่าวว่า ปัจจุบัน SME ไทยจำนวนไม่น้อยที่มีความโดดเด่นได้เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของซัปพลายเชนระดับภูมิภาคและระดับโลกอยู่แล้ว เนื่องจากบริษัทข้ามชาติให้ความสำคัญกับการสรรหาผู้ผลิตที่มีคุณภาพ โจทย์ต่อไปของ TSCN คือการยกระดับคุณภาพและความสามารถของ SME ทุกรายให้พร้อมรับการแข่งขันไปด้วยกัน และร่วมกันสร้างเศรษฐกิจไทยให้เติบโตอย่างยั่งยืน

สำหรับ TSCN ซึ่งมีสมาชิกมากกว่า 30,000 ราย ปณตมองว่าต้องทำหน้าที่เป็นกลไกในการยกระดับคุณภาพของสมาชิกทุกกลุ่ม โดยสร้างผลต่อเนื่อง (ripple effect) จากองค์กรขนาดใหญ่ที่ส่งต่อประโยชน์ไปยังองค์กรขนาดกลางและขนาดเล็ก ขณะเดียวกัน SME ก็เป็นส่วนสำคัญที่ช่วยเติมเต็มซัปพลายเชนและทำให้ธุรกิจในภาพรวมแข็งแกร่งขึ้น

ปณตมองว่า หากสามารถทำให้ความร่วมมือดังกล่าวเกิดขึ้นจริง จะสร้างผลต่อเนื่องเป็นวงกว้าง ทำให้การยกระดับขององค์กรหนึ่งส่งผลดีต่อองค์กรอื่น และนำไปสู่ระบบนิเวศทางธุรกิจที่ทุกฝ่ายได้ประโยชน์ร่วมกัน (win-win ecosystem)