เอกนิติชิงโอกาสโลกแบ่งขั้วดึงทุนใหม่ยกระดับไทย ลุ้นเศรษฐกิจทะยานรอบสอง

การแบ่งขั้วของเศรษฐกิจโลกกำลังเปิดโอกาสให้ไทยรับการย้ายฐานการลงทุน แต่โจทย์สำคัญไม่ได้จบที่จำนวนเงินที่ไหลเข้าประเทศ หากอยู่ที่การเปลี่ยนเงินลงทุนเหล่านั้นให้เป็นทักษะของคนไทย โอกาสของผู้ประกอบการ และความสามารถของห่วงโซ่อุปทานที่จะเติบโตต่อไปได้

ดร. เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง กล่าวในปาฐกถาพิเศษ “พลิกโจทย์ใหญ่เศรษฐกิจไทย สร้างความสามารถใหม่ สู่การเติบโตอย่างยั่งยืน” ภายในงาน TSCN Business Partner Conference 2026 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของงาน SUSTAINABILITY EXPO 2026 (SX2026) ว่า ไทยมีโอกาสสร้างการเปลี่ยนผ่านทางเศรษฐกิจอีกครั้ง หรือ “Second Take Off” หากสามารถเชื่อมกระแสการลงทุนเข้ากับการพัฒนาคนและธุรกิจในประเทศ

แนวทางที่ ดร. เอกนิตินำเสนอวางอยู่บนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ภายใต้แนวคิด “Sufficiency for Sustainability” ควบคู่กับการสร้างความสามารถในการรับมือความเปลี่ยนแปลงผ่านการลงมือทำ หรือ “Building Resilience in Action” ตั้งแต่การคัดเลือกการลงทุน การใช้ AI ยกระดับการทำงาน การรักษาวินัยการคลัง ไปจนถึงการจัดการความเสี่ยงด้านภูมิอากาศและพลังงาน โดยอาศัยความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนเป็นกลไกขับเคลื่อน

4 โจทย์ใหญ่ที่กำหนดทิศทางเศรษฐกิจไทย

ดร. เอกนิติอธิบายว่า การกำหนดทิศทางเศรษฐกิจไทยต้องเริ่มจากการทำความเข้าใจความเปลี่ยนแปลงของโลก ซึ่ง ดร. เอกนิติได้นำเสนอไว้ในการประชุมสภาผู้ว่าการ IMF และธนาคารโลกที่ไทยเป็นเจ้าภาพเมื่อเดือนก่อน

หนึ่งในเวทีที่ทีมกระทรวงการคลังจัดขึ้นคือการหารือภายใต้หัวข้อ “Building Resilience in a Fragmented World” หรือการสร้างความสามารถในการรับมือความผันผวนท่ามกลางโลกที่แบ่งขั้ว โดย ดร. เอกนิติร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองกับอาเจย์ บังกา ประธานกลุ่มธนาคารโลก (World Bank Group) คริสตาลินา กิออร์กิเอวา กรรมการผู้จัดการกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และรัฐมนตรีคลังฟินแลนด์ เพื่อสะท้อนว่าเศรษฐกิจไทยและเศรษฐกิจโลกกำลังเผชิญโจทย์ใด และควรเตรียมพร้อมอย่างไร

จากเวทีดังกล่าว ดร. เอกนิติสรุปความท้าทายสำคัญออกเป็น 4 ด้าน

1. โลกแบ่งขั้ว ทำให้ความมั่นคงของซัพพลายเชนสำคัญขึ้น เดิมการย้ายฐานการผลิตมักพิจารณาว่าพื้นที่ใดมีต้นทุนต่ำและประสิทธิภาพสูง แต่ปัจจุบันผู้ลงทุนให้ความสำคัญกับความมั่นคงและความปลอดภัยของฐานการผลิตมากขึ้น เพื่อให้ห่วงโซ่อุปทานดำเนินต่อไปได้ท่ามกลางความขัดแย้งและความผันผวน สำหรับผู้ประกอบการในเครือข่ายซัพพลายเชน ความเปลี่ยนแปลงนี้มีผลโดยตรงต่อทิศทางการย้ายฐานการผลิตและการลงทุน
2. AI เปลี่ยนทั้งธุรกิจ กระบวนการผลิต และทักษะแรงงาน เทคโนโลยีเข้ามาเปลี่ยนทั้งวิธีทำธุรกิจ วิธีผลิต และรูปแบบการทำงาน ช่วยให้งานบางส่วนง่ายขึ้น แต่ก็อาจทำให้ใช้คนน้อยลง ขณะเดียวกัน ความสามารถของผู้ที่ใช้ AI เป็นกับผู้ที่ยังใช้ไม่เป็นจะแตกต่างกันมาก โจทย์จึงอยู่ที่การใช้ AI ช่วยให้คนทำงานได้ดีขึ้น พร้อมพัฒนาทักษะให้ทันการเปลี่ยนแปลง
3. ความเปราะบางทางการเงินเพิ่มความสำคัญของวินัยการคลัง ปัญหาการขาดดุลงบประมาณและหนี้สาธารณะในประเทศต่าง ๆ สะท้อนว่าความเชื่อมั่นต่อฐานะการคลังมีผลต่อต้นทุนการกู้ยืม การรักษาเสถียรภาพจึงเป็นส่วนหนึ่งของการเตรียมประเทศให้พร้อมรับความผันผวนของการเงินโลก
4. ภูมิอากาศและพลังงานเป็นโจทย์ที่ต้องแก้ควบคู่กัน ความเสี่ยงจากสภาพอากาศกระทบความต่อเนื่องของกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ขณะที่ความขัดแย้งและราคาพลังงานฟอสซิลสร้างแรงกดดันอีกด้าน การพัฒนาพลังงานสะอาดจึงเป็นแนวทางที่ตอบได้ทั้งโจทย์พลังงานและสิ่งแวดล้อม

สำหรับไทย ความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้นำมาทั้งความเสี่ยงที่ต้องบริหารและโอกาสที่ต้องต่อยอด โดยเฉพาะการลงทุนที่ย้ายเข้ามาเพราะผู้ประกอบการต้องการฐานการผลิตที่มั่นคง แต่การจะได้รับประโยชน์ในระยะยาวจำเป็นต้องมีแนวทางพัฒนาที่ชัดเจนรองรับ

ใช้เศรษฐกิจพอเพียงเป็นกรอบพัฒนา เริ่มจากคนและลำดับขั้น

ดร. เอกนิติกล่าวว่า แนวคิดการนำความยั่งยืนและหลักการพัฒนาของไทยไปนำเสนอในเวที IMF และธนาคารโลกเริ่มก่อตัวขึ้นตั้งแต่งาน TSCN ปีก่อน ซึ่งเป็นช่วงเริ่มต้นที่ ดร. เอกนิติเข้ารับตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง การปาฐกถาครั้งนี้จึงเป็นทั้งการต่อยอดจากเวที TSCN และการถ่ายทอดสิ่งที่ไทยนำไปดำเนินการแล้วในการประชุมระดับโลก

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังระบุว่า ความสำเร็จของการเป็นเจ้าภาพเกิดจากความร่วมมือของหลายภาคส่วน โดยเล่าถึงคำเปรียบเทียบของคริสตาลินาว่า หากการประชุมครั้งนี้เป็น “โอลิมปิกการเงินของโลก” ไทยก็ได้รับ “เหรียญทอง” อย่างไรก็ตาม เป้าหมายที่ไทยวางไว้ยังรวมถึงการนำหลักคิดของประเทศเข้าไปมีบทบาทในเวทีโลกด้วย

ในฐานะเจ้าภาพ ไทยจึงกำหนดแนวคิด “Entering New Horizons, Empowering People, Building Resilience” เพื่อสื่อสารเรื่องการเปิดขอบฟ้าใหม่ การเสริมศักยภาพผู้คน และการสร้างความสามารถในการรับมือความเปลี่ยนแปลง ผ่านทั้งเนื้อหาบนเวทีและสิ่งที่ผู้เข้าร่วมประชุมได้สัมผัสภายในงาน

หนึ่งในพื้นที่สื่อสารแนวคิดดังกล่าวคือ Royal Pavilion ซึ่งปรับจากแนวทางเดิมที่เน้นศาลาไทยและการนวดไทย มาเป็นการนำเสนอหลักการทรงงานและหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ภายใต้ชื่อ “Royal Legacy: Empowering People, Building Resilience” โดยทีมกระทรวงการคลังร่วมกับมูลนิธิชัยพัฒนานำเสนอพระราชกรณียกิจของรัชกาลที่ 9 และการสืบสาน รักษา และต่อยอดโดยรัชกาลที่ 10

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังอธิบายว่า การประชุมจัดขึ้นระหว่างวันที่ 12-18 ตุลาคม ซึ่งครอบคลุมวันที่ 13 ตุลาคม อันเป็นวันคล้ายวันสวรรคตของรัชกาลที่ 9 จึงเป็นโอกาสในการเทิดพระเกียรติและถ่ายทอดหลักคิดการพัฒนาให้ผู้เข้าร่วมจากทั่วโลกได้เข้าใจ ทีมงานใช้เวลาประมาณ 6-7 เดือนในการปรับแนวทางและเตรียมการ โดยต้องการให้ผู้เข้าร่วมซึมซับแนวคิดผ่านประสบการณ์ภายในงาน

สาระที่นำเสนอประกอบด้วยหลักการสำคัญ 5 เรื่อง ได้แก่

1. มองปัญหาใหญ่ แต่เริ่มแก้จากจุดเล็ก ๆ ทำความเข้าใจปัญหาในภาพรวม แล้วเลือกลงมือในจุดที่สามารถแก้ไขและช่วยบรรเทาปัญหาได้
2. เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา ยึดคนเป็นเป้าหมาย และพิจารณาบริบทของพื้นที่ หรือ People-Centric and Area-Based Development โดยต้องเข้าใจผู้คน เข้าถึงปัญหา แล้วจึงดำเนินการพัฒนา
3. พัฒนาตามลำดับขั้นที่เหมาะสม หรือ Right Sequencing สร้างความพร้อมและต่อยอดความสามารถเป็นขั้นตอน โดยไม่ยัดเยียดแนวทางพัฒนา แต่เชื่อมสิ่งที่จะทำเข้ากับศักยภาพของคนและพื้นที่
4. ใช้ธรรมชาติช่วยธรรมชาติ หรือ Nature-Based Solutions อาศัยแนวทางที่ใช้ธรรมชาติในการแก้ปัญหา โดย ดร. เอกนิติยกโครงการแกล้งดินเป็นหนึ่งในตัวอย่าง
5. ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกำกับการตัดสินใจ ผ่าน “3 ห่วง 2 เงื่อนไข” ได้แก่ ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิคุ้มกัน ควบคู่กับเงื่อนไขด้านความรู้และคุณธรรม

ในมุมของ ดร. เอกนิติ ความพอประมาณหมายถึงการพิจารณาความสมดุลระหว่างเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ส่วนความมีเหตุผลคือการเลือกแนวทางที่เหมาะสมและสร้างประโยชน์ให้ประเทศ ขณะที่ภูมิคุ้มกันคือการเตรียมพร้อมบริหารความเสี่ยงเมื่อสถานการณ์เปลี่ยนไป

สำหรับการมีส่วนร่วมของชุมชน ดร. เอกนิติยกตัวอย่างการจัดประชุม IMF และธนาคารโลก ซึ่งนำผ้าไทยจาก 37 ชุมชนทั่วประเทศมาใช้ตกแต่งในพื้นที่ประชุมกว่า 500 ห้องและห้องสัมมนาใหญ่ เพื่อเปิดโอกาสให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วม และให้ผู้เข้าร่วมประชุมได้สัมผัสความเป็นไทยผ่านสิ่งที่พบเห็นในงาน

เป้าหมายของ Royal Pavilion คือการให้ผู้นำด้านการคลังและธนาคารกลางจากทั่วโลกเกือบ 400 คนได้ซึมซับหลักการทรงงานและนำไปใช้ โดย ดร. เอกนิติเล่าว่า ในการปิดประชุม คริสตาลินาได้อัญเชิญพระราชดำรัสของรัชกาลที่ 9 เพื่อย้ำกับผู้เข้าร่วมว่า ผลลัพธ์ที่ดีต้องอาศัยการบ่มเพาะ สั่งสม และพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

สำหรับไทย ดร. เอกนิติย้ำว่าหลักคิดเหล่านี้ต้องนำไปใช้กับการตัดสินใจเชิงนโยบายและการดำเนินงานจริง โดยเฉพาะในโลกที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว ความรู้จึงต้องพัฒนาให้ทันสถานการณ์ และต้องมีคุณธรรมกำกับควบคู่กันไป

Second Take Off ต้องต่อยอดเงินลงทุนสู่ทักษะและซัพพลายเชนไทย

โอกาสที่เห็นชัดจากโลกแบ่งขั้วคือการย้ายฐานการลงทุนเข้ามายังไทย ดร. เอกนิติยกข้อมูลจาก BOI ว่า เงินลงทุนจริงในไตรมาสที่ 3 อยู่ที่ 260,000 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 28% ขณะที่ช่วง 9 เดือนที่ผ่านมามีเงินลงทุนจริงประมาณ 800,000 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 27% โดยย้ำว่าตัวเลขดังกล่าวเป็นการลงทุนที่เกิดขึ้นจริง ไม่ใช่มูลค่าคำขอ

ดร. เอกนิติเปรียบเทียบสถานการณ์ปัจจุบันกับยุค “First Take Off” ของไทยในช่วงปี 1980 ซึ่งความขัดแย้งระหว่างสหรัฐ ยุโรป และญี่ปุ่น ทำให้เกิดการย้ายฐานการผลิตเพื่อหาพื้นที่ที่มั่นคง โดยญี่ปุ่นเผชิญแรงกดดันจากสหรัฐและยุโรป จึงย้ายการลงทุนเข้ามาในไทยซึ่งมีโครงสร้างพื้นฐานรองรับ และเปิดทางให้ประเทศพัฒนาจากภาคเกษตรไปสู่อุตสาหกรรม

การเติบโตของอุตสาหกรรมยานยนต์และปิโตรเคมีเป็นตัวอย่างของการเปลี่ยนผ่านดังกล่าว โดย ดร. เอกนิติยกจังหวัดระยอง ซึ่งเคยมีฐานเศรษฐกิจเกษตรและรายได้ต่อหัวต่ำ ก่อนพัฒนาเป็นจังหวัดที่มีรายได้ต่อหัวสูงที่สุดของประเทศ ควบคู่กับการพัฒนาทักษะและความรู้ทางเทคนิคของแรงงาน

สำหรับ “Second Take Off” รูปแบบอุตสาหกรรมอาจเปลี่ยนไป แต่โอกาสจากการย้ายฐานมีลักษณะคล้ายกัน นั่นคือผู้ลงทุนกำลังมองหาฐานการผลิตที่มั่นคงท่ามกลางความขัดแย้งของโลก สิ่งที่ไทยต้องทำจึงเป็นการดึงดูดการลงทุน พร้อมกำหนดให้การลงทุนเหล่านั้นเชื่อมต่อกับผู้ประกอบการไทย ใช้ห่วงโซ่อุปทานในประเทศ และพัฒนาทักษะคนไทยไปด้วย

ดร. เอกนิติมองว่า จังหวะที่ผู้ลงทุนต้องการเข้ามาเป็นโอกาสให้ไทยเลือกและกำหนดเงื่อนไขการพัฒนาได้ การรับการลงทุนจึงต้องมีขั้นตอนต่อเนื่องจากการดึงทุนเข้ามา ไปสู่การต่อยอดเทคโนโลยี การสร้างทักษะ และการเชื่อมธุรกิจไทยเข้ากับอุตสาหกรรมใหม่ ซึ่งเป็นการนำหลัก Right Sequencing มาปฏิบัติ

ดร. เอกนิติระบุว่า การเดินทางไปญี่ปุ่นร่วมกับประธานสภาอุตสาหกรรมและภาคเอกชนในสัปดาห์ถัดไปจะใช้แนวทางนี้ในการหารือ โดยต้องการให้การลงทุนช่วยต่อยอดผู้ผลิตและเอสเอ็มอีไทย รวมถึงสร้างโอกาสให้ผู้ประกอบการในห่วงโซ่อุปทานระดับต่าง ๆ ทั้ง Tier 1 และ Tier 2 เข้ามามีส่วนร่วมในอุตสาหกรรมยานยนต์สมัยใหม่

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังยกมาตรการภาษีสรรพสามิตรถยนต์ที่ไม่ได้ผลิตในประเทศ ซึ่งได้นำเสนอคณะรัฐมนตรีในสัปดาห์ก่อนหน้า โดยระบุอัตรา 35% และอธิบายว่า เป้าหมายของการปรับขึ้นภาษีไม่ได้อยู่ที่การหารายได้เป็นหลัก แต่ต้องการให้เกิดการผลิตและการจ้างงานในไทย

เหตุผลที่ ดร. เอกนิติยกขึ้นมาคือ หากผู้ประกอบการใช้ประโยชน์จากภาษีต่ำเพื่อนำรถเข้ามาขาย โดยไม่ตั้งฐานการผลิตและไม่จ้างงานในไทย ประเทศก็จะไม่ได้รับประโยชน์จากการผลิตและการจ้างงาน หลังประกาศมาตรการ ดร. เอกนิติระบุว่ามีค่ายรถหลายรายติดต่อเข้ามา ซึ่งไทยจะใช้โอกาสนี้หารือเรื่องการใช้ชิ้นส่วนและซัพพลายเชนในประเทศ พร้อมกำหนดเงื่อนไขด้านการพัฒนาทักษะคนไทยด้วย

ในอุตสาหกรรมใหม่ เช่น เซมิคอนดักเตอร์ ดร. เอกนิติมองว่าการที่ไทยยังมีความสามารถไม่มากในวันนี้ไม่ได้ปิดโอกาสการพัฒนา เช่นเดียวกับช่วงที่ไทยยังผลิตรถยนต์ไม่เป็น แต่สามารถเรียนรู้และสร้างทักษะขึ้นได้ผ่านการลงทุน สิ่งสำคัญคือการกำหนดลำดับขั้นให้การรับทุนและเทคโนโลยีเชื่อมต่อกับการพัฒนาคน

ขณะเดียวกัน การต่อยอดโอกาสต้องมาพร้อมการแข่งขันที่เป็นธรรม ดร. เอกนิติกล่าวถึงการปรับขึ้นภาษีในส่วนของอีคอมเมิร์ซ เพื่อช่วยให้เอสเอ็มอีไทยแข่งขันได้เป็นธรรมขึ้น ท่ามกลางเทคโนโลยีที่ทำให้ผู้บริโภคสั่งซื้อสินค้าได้โดยตรงและเพิ่มแรงกดดันต่อผู้ผลิตรายเล็ก

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังยกตัวอย่างผู้ผลิตเคสโทรศัพท์มือถือไทย ซึ่งเผชิญการแข่งขันจากรูปแบบการสั่งซื้อที่เปลี่ยนไป โดยอธิบายว่าการปรับภาษีเป็นหนึ่งในมาตรการที่ใช้ดูแลให้เอสเอ็มอีไทยมีโอกาสแข่งขัน ภายใต้ความเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและการค้า

ดาต้าเซ็นเตอร์: วางมาตรฐานก่อนเร่งลงทุน และแข่งขันกันสร้างประโยชน์ให้ไทย

การกำกับการลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์เป็นอีกตัวอย่างที่ ดร. เอกนิติระบุว่าได้นำหลักเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ หลังได้รับมอบหมายให้ดูแลเรื่องนี้ โดยโจทย์คือการตอบความกังวลของประชาชน ควบคู่กับการทำให้นักลงทุนมั่นใจว่าการลงทุนที่ผ่านเงื่อนไขจะเดินหน้าได้รวดเร็ว

แนวทางที่ ดร. เอกนิติอธิบายจึงวางลำดับตั้งแต่การกำหนดมาตรฐาน การอำนวยความสะดวก ไปจนถึงการพิจารณาผลประโยชน์ที่ประเทศจะได้รับ

ขั้นแรกคือการกำหนดมาตรฐานขั้นต่ำ ให้ครอบคลุมมิติทางเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และความปลอดภัย เพื่อให้ประชาชนมั่นใจว่าการลงทุนจะอยู่ภายใต้มาตรฐานที่ชัดเจน

เมื่อผู้ลงทุนผ่านมาตรฐานแล้ว ขั้นต่อมาคือการอำนวยความสะดวกผ่านบริการแบบจุดเดียวหรือ One Stop Service เพื่อให้ดำเนินการได้รวดเร็วและมีความแน่นอน กล่าวคือ ประชาชนต้องมั่นใจว่ามีมาตรฐานขั้นต่ำรองรับ ขณะที่นักลงทุนต้องมั่นใจว่าหากผ่านมาตรฐานแล้วจะสามารถดำเนินการต่อได้

ดร. เอกนิติเชื่อมโยงแนวทางนี้กับ BOI Fast Pass ซึ่งเป็นกลไกเร่งรัดการลงทุน และมองว่าการอำนวยความสะดวกมีส่วนช่วยให้การลงทุนขยายตัวได้รวดเร็ว

จากนั้นจึงพิจารณาว่าผู้ลงทุนแต่ละรายจะสร้างประโยชน์ให้ไทยอย่างไร ทั้งการพัฒนาคน การจ้างงาน และการดึงห่วงโซ่อุปทานเข้ามาเชื่อมโยง โดยเปิดให้ผู้ลงทุนแข่งขันกันเสนอสิ่งที่จะสร้างประโยชน์แก่ประเทศ ซึ่ง ดร. เอกนิติมองว่าผู้ประกอบการในเครือข่าย TSCN จะมีโอกาสได้รับประโยชน์จากการเชื่อมต่อซัพพลายเชนดังกล่าวด้วย

แนวทางดังกล่าวสะท้อนหลักความพอประมาณและความมีเหตุผลในมุมของ ดร. เอกนิติ คือการเลือกการลงทุนที่เหมาะสมกับประเทศ พิจารณาความสมดุลของผลประโยชน์ และเตรียมจัดการความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น ควบคู่กับการทำให้การลงทุนเดินหน้าได้

Small AI ช่วยคนทำงานดีขึ้น เชื่อมข้อมูลค้าขายกับโอกาสเข้าถึงสินเชื่อ

สำหรับการเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยี ดร. เอกนิติมองว่า โจทย์สำคัญคือทำอย่างไรให้ AI ช่วยยกระดับการทำงานของผู้คน โดยเฉพาะคนไทยอีกจำนวนมากที่ยังไม่ได้ใช้เทคโนโลยีนี้ แม้ AI จะเข้ามาเปลี่ยนวิธีทำธุรกิจและการผลิตแล้วก็ตาม

ระหว่างปาฐกถา ดร. เอกนิติถามผู้เข้าร่วมงานว่าใครใช้ AI แล้วบ้าง และประเมินว่ามีผู้ยกมือมากกว่า 50% แต่ก็ย้ำว่ายังมีคนไทยอีกมากที่ไม่ได้ใช้งาน ขณะที่ความแตกต่างระหว่างผู้ที่ใช้เป็นกับผู้ที่ใช้ไม่เป็นกำลังมีความสำคัญต่อการทำงานมากขึ้น

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังเล่าว่าได้รับเชิญจากอาเจย์ บังกาให้เข้าร่วมเวที “Small AI, Better Jobs” ของธนาคารโลก ซึ่งตั้งโจทย์ว่า ในวันที่ AI สามารถเข้ามาทำงานแทนคนได้มากขึ้น จะใช้เทคโนโลยียกระดับการทำงานของคนได้อย่างไร โดยไม่จำเป็นต้องเริ่มจากระบบขนาดใหญ่หรือมีราคาแพง

ตัวอย่างที่ไทยนำเสนอคือ “นกกระซิบ” หรือ Whispering Birds ซึ่งเป็น AI ในแอปพลิเคชันถุงเงินที่ช่วยให้พ่อค้าแม่ค้าเข้าใจธุรกิจของตนเองมากขึ้น ทั้งการวิเคราะห์ยอดขายและต้นทุน ตลอดจนนำข้อมูลการค้าขายไปใช้ประกอบการขอสินเชื่อ

ดร. เอกนิติอธิบายว่า เดิมผู้ค้ารายเล็กที่ไปขอสินเชื่อมักเผชิญคำถามเรื่องสินทรัพย์ที่มี แต่เมื่อมีบันทึกยอดขาย เช่น ยอดขายจากโครงการไทยช่วยไทยพลัส ก็สามารถนำข้อมูลเหล่านั้นไปประกอบการขอกู้เงินได้ แม้จะไม่มีสินทรัพย์เช่นที่ธนาคารเคยเรียกหา

ประโยชน์ของ AI ในกรณีนี้จึงเชื่อมโยงตั้งแต่การช่วยผู้ค้าเข้าใจผลประกอบการ ไปจนถึงการมีข้อมูลสำหรับเข้าถึงแหล่งเงินทุน โดย ดร. เอกนิติระบุว่า ประธานธนาคารโลกได้นำตัวอย่างนกกระซิบของไทยไปอธิบายในเวทีอื่นต่อด้วย อย่างไรก็ตาม ไทยยังต้องขยายการพัฒนาทักษะและการใช้ AI ต่อไปอีกมาก

รักษาวินัยการคลัง เพื่อสร้างความเชื่อมั่นท่ามกลางการเงินโลกที่เปราะบาง

ดร. เอกนิติย้ำว่า การสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจต้องมีเสถียรภาพเป็นฐานรองรับ โดยเฉพาะในช่วงที่หลายประเทศเผชิญแรงกดดันจากงบประมาณขาดดุลและหนี้สาธารณะ

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังยกกรณีการประท้วงในฝรั่งเศสที่เชื่อมโยงกับปัญหางบประมาณ และความกังวลต่อหนี้สาธารณะของสหรัฐที่สูงกว่า 100% ของ GDP เพื่ออธิบายว่า ฐานะการคลังและความเชื่อมั่นมีผลต่อต้นทุนการกู้ยืม แม้แต่ประเทศที่สามารถพิมพ์เงินของตนเองได้ก็ยังเผชิญต้นทุนทางการเงินที่สูงขึ้น

ตัวเลขที่ ดร. เอกนิตินำมาเปรียบเทียบในปาฐกถาคือต้นทุนการกู้ยืมของรัฐบาลระยะ 10 ปี โดยระบุว่า สหรัฐอยู่ที่ 5% อินโดนีเซีย 8% มาเลเซีย 4% ขณะที่ไทยอยู่ที่ 2%

ในมุมของ ดร. เอกนิติ ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนความเชื่อมั่นของตลาดต่อวินัยการคลังของไทย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังย้ำว่าแม้สหรัฐจะสามารถพิมพ์เงินของตนเองได้ แต่ต้นทุนการกู้ยืมระยะ 10 ปีตามตัวเลขที่ ดร. เอกนิติยกมากลับสูงกว่าไทย จึงเห็นว่าความน่าเชื่อถือด้านการคลังเป็นเรื่องสำคัญที่ต้องรักษา

ดร. เอกนิติระบุว่า การยึดหลักวินัยการคลังและการเงินเคยเผชิญคำวิจารณ์และคำถามว่าทำไมจึงต้องให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ แต่การดำเนินนโยบายต้องอาศัยความหนักแน่นและความต่อเนื่อง เพื่อเตรียมประเทศให้พร้อมรับความผันผวนของระบบการเงินโลก

รับมือภูมิอากาศด้วยแผนที่ปฏิบัติได้จริง เชื่อมการแก้ปัญหาสู่พลังงานสะอาด

การสร้างภูมิคุ้มกันต้องครอบคลุมความต่อเนื่องของการดำเนินงานด้วย ดร. เอกนิติยกการเตรียมจัดประชุม IMF และธนาคารโลกเป็นตัวอย่าง โดยเล่าว่าได้ลงรายละเอียดแผนความต่อเนื่องทางธุรกิจ หรือ Business Continuity Plan (BCP) ก่อนเริ่มงานหนึ่งสัปดาห์ ในช่วงที่มีสถานการณ์น้ำท่วม เพื่อเตรียมรับทั้งความเสี่ยงจากน้ำและเหตุฉุกเฉินด้านความปลอดภัย รวมถึงกรณีก่อการร้าย

ดร. เอกนิติระบุว่าได้ไล่พิจารณาแต่ละขั้นตอนด้วยตนเอง และให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทดสอบการปฏิบัติ เพื่อให้มั่นใจว่าเมื่อเกิดเหตุจะสามารถจัดการและทำให้งานดำเนินต่อไปได้

การเตรียมพร้อมดังกล่าวมีทั้งการวัดและติดตามระดับน้ำ กำหนดว่าหากน้ำเพิ่มถึงแต่ละระดับจะต้องดำเนินการอย่างไร ตลอดจนประสานตำรวจ หน่วยงานด้านอุตุนิยมวิทยา และหน่วยงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยเข้ามาร่วมเตรียมการ ซึ่ง ดร. เอกนิติยกเป็นตัวอย่างของ Building Resilience in Action ที่ต้องแปลงความเสี่ยงให้เป็นแผนปฏิบัติที่ชัดเจน

ในด้านการบริหารน้ำ ดร. เอกนิติเล่าว่า แม้รับผิดชอบงานด้านเศรษฐกิจเป็นหลัก แต่ได้รับมอบหมายให้ดูแลสถานการณ์น้ำท่วมภาคกลางนอกพื้นที่กรุงเทพฯ ด้วย จึงมีโอกาสลงพื้นที่และทำความเข้าใจว่าปริมาณน้ำที่ต้องรับมือมาจากหลายส่วน ทั้งฝน น้ำจากเขื่อนและแม่น้ำ รวมถึงน้ำทะเลหนุน

ตัวอย่างสำคัญคือการลงพื้นที่อำเภอบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และพบพื้นที่แก้มลิงที่ยังไม่ได้รับน้ำเข้าไป ทั้งที่ประชาชนเก็บเกี่ยวผลผลิตแล้วเป็นส่วนใหญ่ จึงให้เปิดประตูน้ำเพื่อนำน้ำเข้าไปพักไว้

ดร. เอกนิติกล่าวถึงความกังวลว่า หากปริมาณน้ำเพิ่มถึง 2,500 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาทีจะกระทบกรุงเทพฯ อย่างรุนแรง จึงพยายามบริหารและกระจายน้ำออกไป โดยอธิบายว่าการเปิดพื้นที่แก้มลิงช่วยลดปริมาณน้ำที่จะไหลลงไปสมทบพื้นที่ปลายน้ำในช่วงที่ยังมีทั้งฝนและน้ำทะเลหนุน

กรณีดังกล่าวทำให้ ดร. เอกนิติเห็นความสำคัญของการแยกสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ เช่น ฝน ออกจากสิ่งที่บริหารจัดการได้ เช่น น้ำจากเขื่อนและการกระจายน้ำเข้าสู่พื้นที่รองรับ โดยเชื่อมกับแนวพระราชดำริเรื่องแก้มลิง ซึ่งเปรียบพื้นที่พักน้ำกับแก้มของลิงที่เก็บอาหารไว้

สำหรับ ดร. เอกนิติ การเปิดประตูน้ำในพื้นที่หนึ่งเพื่อช่วยบรรเทาปัญหาในภาพใหญ่ เป็นตัวอย่างของการมองปัญหาน้ำท่วมทั้งระบบ แล้วเริ่มแก้จากจุดเล็ก ๆ ที่ลงมือทำได้ ตามหลักการทรงงานที่นำเสนอใน Royal Pavilion

สำหรับพลังงาน ดร. เอกนิติอธิบายว่า ความขัดแย้งที่ทำให้พลังงานฟอสซิลจากตะวันออกกลางมีราคาแพง เป็นแรงผลักให้ต้องหันมาพัฒนาพลังงานสะอาดและพลังงานทดแทนมากขึ้น โดยไทยมีแสงแดดที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ผ่านพลังงานแสงอาทิตย์

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังกล่าวถึงการเปิด Direct PPA และการเปิดให้เอกชนซื้อขายไฟฟ้าพลังงานสะอาดระหว่างกัน โดยระบุถึงการประชุม กพช. ที่ ดร. เอกนิติเป็นประธานในวันก่อนการปาฐกถา พร้อมย้ำว่าแนวทางที่กล่าวถึงครอบคลุมพลังงานสะอาด ส่วนพลังงานฟอสซิลยังไม่อยู่ในขอบเขตดังกล่าว

การมุ่งสู่พลังงานสะอาดจึงเป็นแนวทางที่ ดร. เอกนิติเสนอให้ใช้ตอบทั้งแรงกดดันด้านพลังงานและโจทย์สิ่งแวดล้อม ควบคู่กับการเตรียมแผนรับมือเหตุการณ์ที่อาจกระทบการดำเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจ

รัฐและเอกชนต้องเล่นเป็นทีม ให้การเติบโตเกิดจากความร่วมมือ

ดร. เอกนิติระบุว่า การนำแนวคิดทั้งหมดไปสู่ผลลัพธ์ต้องอาศัยภาคเอกชนร่วมดำเนินการ เช่นเดียวกับการเปลี่ยนผ่านทางเศรษฐกิจในยุค First Take Off ที่ภาครัฐและเอกชนร่วมกันพัฒนา ดร. เอกนิติจึงนำกลไก กรอ. กลับมาใช้ และขอให้นายกรัฐมนตรีเป็นประธาน ขณะที่ ดร. เอกนิติเป็นรองประธาน เพื่อให้สามารถสั่งการและประสานหน่วยงานต่าง ๆ ได้

การทำงานดังกล่าวมีการหารือร่วมกับผู้แทนภาคเอกชน เพื่อกำหนดบทบาทในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ โดย ดร. เอกนิติย้ำว่าไม่สามารถดำเนินการเพียงลำพังได้

ดร. เอกนิติเปรียบการทำงานร่วมกันเป็นทีมกีฬา โดยกำหนดให้ 7 ภาคส่วนเป็น “กองหน้า” ภาครัฐเป็น “กองกลาง” ส่วนกระทรวงการคลังและธนาคารแห่งประเทศไทยเป็น “กองหลัง” ทำหน้าที่รักษาเสถียรภาพ เพื่อให้แต่ละฝ่ายร่วมกันขับเคลื่อนเศรษฐกิจไปได้

ดร. เอกนิติตั้งข้อสังเกตว่า ไทยมักประสบความสำเร็จในกีฬาเดี่ยวมากกว่ากีฬาทีม แต่การพัฒนาเศรษฐกิจในครั้งนี้ต้องอาศัยการร่วมแรงร่วมใจและทำหน้าที่ของแต่ละฝ่ายให้สอดประสานกัน

“วันนี้ผมมั่นใจว่าถ้าร่วมใจกันทำ ประเทศไทยจะดีขึ้นได้” ดร. เอกนิติกล่าว

ดร. เอกนิติทิ้งท้ายว่า การสร้างผลลัพธ์ที่ดีต้องอาศัยการบ่มเพาะ สั่งสม และพัฒนาอย่างต่อเนื่อง พร้อมทั้งความเพียร เวลา และความร่วมมือจากทุกฝ่าย เพื่อให้โอกาสที่เกิดขึ้นในวันนี้นำไปสู่การเติบโตอย่างยั่งยืน