
เมื่อแท่นผลิตปิโตรเลียมในทะเลสิ้นสุดภารกิจลง หลายคนอาจสงสัยว่าโครงสร้างขนาดใหญ่เหล่านี้จะถูกจัดการอย่างไร หนึ่งในแนวทางที่ได้รับความนิยม คือ Rig-to-Reefs หรือการนำส่วนโครงสร้างของขาแท่นหลุมผลิตปิโตรเลียมที่หมดอายุการใช้งานแล้วมาปรับเปลี่ยนเป็น ปะการังเทียม ในทะเล
ทำไมโครงสร้างของขาแท่นหลุมผลิตปิโตรเลียมจึงเหมาะกับการเป็นปะการังเทียม? แนวคิดนี้อาศัยคุณสมบัติของโครงสร้างเหล็กที่มีความแข็งแรงทนทานและมีพื้นผิวที่เอื้อต่อการเกาะติดของสิ่งมีชีวิตในทะเล สามารถดึงดูดสัตว์น้ำให้มาหาอาหารและเป็นที่อยู่อาศัยจนเกิดเป็นระบบนิเวศทางทะเลใหม่ ช่วยเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพและเป็นแหล่งรวมสัตว์น้ำในพื้นที่
แนวคิด Rig-to-Reefs กำลังถูกผลักดัน ผ่านความร่วมมือระหว่างกรมประมง กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ และบริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) หรือ ปตท.สผ. ได้ร่วมลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือในการนำขาแท่นหลุมผลิตปิโตรเลียมที่หมดภาระการใช้งานแล้ว จำนวน 9 ขาแท่น มาจัดวางเป็นปะการังเทียม เพื่อสร้างแหล่งอาศัยของสัตว์ทะเลและสนับสนุนการฟื้นฟูทรัพยากรประมงอย่างยั่งยืน
ความร่วมมือนี้ได้ต่อยอดมาจากโครงการศึกษาวิจัยที่เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2565 โดยมีหน่วยงานภาครัฐ สถาบันการศึกษา และหน่วยงานภาคเอกชน ที่ร่วมกันศึกษาและประเมินความเหมาะสมในหลายด้าน ทั้งการคัดเลือกพื้นที่อย่างเหมาะสม ไม่กระทบต่อสิ่งแวดล้อม รวมทั้งขาแท่นหลุมผลิตปิโตรเลียมที่นำมาใช้ก็ไม่ได้สัมผัสกับปิโตรเลียมเหลวในกระบวนการผลิต จึงสามารถนำมาใช้ประโยชน์เพื่อฟื้นฟูระบบนิเวศทางทะเลได้อย่างเหมาะสม
จากเครื่องมือที่เคยเป็นแหล่งผลิตพลังงานเปลี่ยนผ่านบทบาทสู่การสร้างความยั่งยืนของทะเลไทย ขาแท่นหลุมผลิตปิโตรเลียมจะถูกนำมาจัดวางเป็นปะการังเทียมในทะเลอ่าวไทย ในบริเวณที่ได้รับอนุญาตแล้ว ห่างจากชายฝั่งจังหวัดปัตตานีประมาณ 125 กิโลเมตร ที่ความลึกราว 70 เมตร โดยพื้นที่ดังกล่าวจะทำหน้าที่เหมือน “บ้านหลังใหญ่” ที่เป็นแหล่งอาศัยให้สัตว์น้ำในระยะยาว และยังกระจายประโยชน์ต่ออาชีพของชุมชนประมงในพื้นที่ด้วย
Rig-to-Reefs นี้เป็นอีกตัวอย่างหนึ่งของการบริหารจัดการสิ่งติดตั้งที่สิ้นสุดการใช้งานในกิจการปิโตรเลียมที่เป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม และข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ไม่เพียงช่วยฟื้นฟูระบบนิเวศทางทะเลและเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ แต่ยังสะท้อนบทบาทของอุตสาหกรรมสำรวจและผลิตปิโตรเลียมในการร่วมอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อสร้างประโยชน์ต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนอย่างยั่งยืน