
ซูเปอร์เอลนีโญในปี 2569-2570 อาจสร้างความเสียหายต่อพืชเกษตรหลักของไทยสูงถึง 1 แสนล้านบาท คิดเป็น 2 เท่าของความเสียหายในรอบปี 2558-2559 ท่ามกลางภาวะโลกร้อนที่สูงขึ้น โดยคาดว่าประเทศไทยจะเผชิญสภาพอากาศร้อนแล้งในช่วงเดือนกุมภาพันธ์-มิถุนายน 2570
รายงานศูนย์วิจัยกสิกรไทยระบุว่า ประมาณการดังกล่าวอยู่ภายใต้กรณีที่ผลผลิตเสียหายราว 29 ล้านตัน ครอบคลุมพืชหลัก ได้แก่ ข้าว อ้อย และมันสำปะหลัง โดยความรุนแรงของความเสียหายอาจแตกต่างกันตามพื้นที่และประเภทของพืช
ผลกระทบต่อภาคเกษตรเกิดขึ้นจากอุณหภูมิที่สูงกว่าปกติและฝนที่น้อยลง ทำให้น้ำต้นทุนลดลงและพืชเสี่ยงเสียหาย เมื่อผลผลิตลดลง ราคาจึงปรับสูงขึ้น และส่งผลต่อต้นทุนของธุรกิจการผลิตและบริการที่ใช้วัตถุดิบเกษตร
ข้อมูลศูนย์วิจัยกสิกรไทย ณ วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่า โลกเข้าสู่ซูเปอร์เอลนีโญแล้วตั้งแต่เดือนกันยายน 2569 โดยอุณหภูมิผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกสูงกว่าปกติเกิน 2 องศาเซลเซียส
ขณะที่องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก หรือ WMO คาดว่า อุณหภูมิผิวน้ำทะเลจะเพิ่มขึ้นสู่ระดับ 3.8-4.0 องศาเซลเซียสเหนือค่าเฉลี่ย ในช่วงเดือนธันวาคม 2569 ถึงต้นปี 2570
ศูนย์วิจัยกสิกรไทยระบุว่า ซูเปอร์เอลนีโญครั้งนี้รุนแรงที่สุดในรอบ 76 ปี และมีความรุนแรงใกล้เคียงกับซูเปอร์เอลนีโญครั้งล่าสุดในปี 2558-2559 ส่วนประเทศไทย คาดว่าจะเผชิญสภาพอากาศร้อนแล้งในช่วงเดือนกุมภาพันธ์-มิถุนายน 2570
ผลกระทบต่อภาคเกษตรเริ่มจากอุณหภูมิที่สูงขึ้นและสภาพอากาศที่ร้อนกว่าปกติ ประกอบกับฝนที่น้อยลง ทำให้น้ำต้นทุนลดลง ขณะที่พืชเสี่ยงเสียหายและผลผลิตลดลง
ข้อมูลน้ำต้นทุนจากศูนย์วิจัยกสิกรไทยแสดงว่า ปริมาณน้ำที่ใช้การได้จริงในอ่างเก็บน้ำทั่วประเทศปรับลดลงจากปีก่อน ทำให้น้ำสำรองสำหรับการเพาะปลูกในฤดูแล้งลดลงตาม ภาคเกษตรจึงเผชิญความเสี่ยงที่ผลผลิตจะเสียหายและลดลง สวนทางกับทิศทางราคาที่ปรับสูงขึ้น
ศูนย์วิจัยกสิกรไทยประเมินว่า หากผลผลิตเสียหายราว 29 ล้านตัน ความเสียหายต่อพืชเกษตรหลักอาจสูงถึง 1 แสนล้านบาท หรือคิดเป็นมูลค่าราว 0.5% ของ GDP โดยแบ่งตามประเภทพืชดังนี้
พืชเกษตร | มูลค่าความเสียหายที่ประเมิน |
|---|---|
ข้าว | 70,000 ล้านบาท |
อ้อย | 20,000 ล้านบาท |
มันสำปะหลัง | 10,000 ล้านบาท |
รวม | 100,000 ล้านบาท |
ข้าวเป็นพืชที่มีมูลค่าความเสียหายสูงสุดในประมาณการนี้ รองลงมาคืออ้อยและมันสำปะหลัง อย่างไรก็ตาม ความรุนแรงของผลกระทบต่อผลผลิตจะแตกต่างกันตามพื้นที่และประเภทของพืช
เมื่อเทียบกับซูเปอร์เอลนีโญรอบปี 2558–2559 มูลค่าความเสียหายต่อพืชเกษตรหลักในรอบปี 2569–2570 อาจสูงถึง 2 เท่า ตามการประเมินของศูนย์วิจัยกสิกรไทย
นอกจากความเสียหายต่อผลผลิตแล้ว ซูเปอร์เอลนีโญยังส่งผลต่อราคาสินค้าเกษตร โดยข้อมูลดัชนีราคาและดัชนีผลผลิตสินค้าเกษตรในหมวดพืชผลสำคัญในรายงานของศูนย์วิจัยกสิกรไทยชี้ว่า ในช่วงร้อนแล้ง ผลผลิตลดลงสวนทางกับราคาที่ปรับตัวสูงขึ้น
ความเสี่ยงจากผลผลิตเสียหายและการปรับขึ้นของราคาจะดันต้นทุนวัตถุดิบให้สูงขึ้น ส่งผลให้ธุรกิจการผลิตและบริการที่ต้องใช้วัตถุดิบเกษตรต้นน้ำเผชิญแรงกดดันด้านต้นทุนต่อเนื่อง
วัตถุดิบที่เกี่ยวข้องครอบคลุมทั้งพืชเกษตรไทย ได้แก่ ข้าว อ้อย และมันสำปะหลัง รวมถึงวัตถุดิบนำเข้าจากต่างประเทศในกลุ่มอาหารสัตว์ เช่น ถั่วเหลืองและข้าวโพด