
ไทยและสหรัฐฯ ประกาศบรรลุข้อสรุปสำคัญในการเจรจาการค้า โดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ระบุว่าไทยเตรียมยกเลิกภาษีสำหรับสินค้าจากสหรัฐฯ เกือบทั้งหมด พร้อมขจัดอุปสรรคสำคัญที่มิใช่ภาษีในหลายอุตสาหกรรม ขณะที่สหรัฐฯ อาจยังคงอัตราภาษีสำหรับสินค้าไทยไว้ที่ 19% และเปิดทางให้สินค้าไทยบางรายการอาจได้รับอัตราภาษี 0% ภายใต้เงื่อนไขที่ต้องรอรายละเอียดเพิ่มเติม
ในวันนี้ (17 พ.ย. 69) ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และนายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล ลงนามในแถลงการณ์ร่วม ที่โซแลร์ รีสอร์ต กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ในช่วงการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 49 โดยระบุว่าการเจรจาของทั้งสองประเทศบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญแล้ว
อย่างไรก็ตาม เอกสารที่ลงนามครั้งนี้ยังเป็นแถลงการณ์ร่วม ไม่ใช่ข้อตกลงการค้าฉบับสมบูรณ์ ทั้งสองฝ่ายคาดว่าจะจัดทำ ข้อตกลงการค้าต่างตอบแทน หรือ Agreement on Reciprocal Trade (ART) ให้พร้อมลงนามในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า หลังดำเนินกระบวนการภายในประเทศของแต่ละฝ่าย
นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ให้สัมภาษณ์สถานีโทรทัศน์บลูมเบิร์กหลังการลงนามว่า ไทยจำเป็นต้องยอมประนีประนอมในการเจรจา เพื่อรักษาตลาดส่งออกที่ใหญ่ที่สุดอย่างสหรัฐฯ
“เราทุกฝ่ายต้องยอมเสียสละและประนีประนอมกันบ้าง แต่เราจะทำอย่างไรได้ สหรัฐฯ เป็นตลาดขนาดใหญ่” นายสีหศักดิ์กล่าว
ข้อมูลของรัฐบาลไทยระบุว่า ในปี 2568 ไทยส่งออกสินค้าไปยังสหรัฐฯ มูลค่าประมาณ 2.37 ล้านล้านบาท หรือราว 74,000 ล้านดอลลาร์ ขณะที่การค้าระหว่างสองประเทศยังเชื่อมโยงกับการจ้างงานในไทยกว่า 400,000 ตำแหน่ง
ผลการเจรจาจึงมีความสำคัญต่อทั้งผู้ผลิต ผู้ส่งออก และธุรกิจในห่วงโซ่อุปทานของทั้งสองประเทศ โดยเฉพาะรายละเอียดอัตราภาษีและข้อยกเว้น ซึ่งจะกำหนดโอกาสของสินค้าไทยในการเข้าถึงตลาดสหรัฐฯ
ทรัมป์กล่าวในการแถลงข่าวว่า ไทยตกลงยกเลิกภาษีทั้งหมดสำหรับสินค้าส่งออกจากสหรัฐฯ ซึ่งเป็นสิ่งที่ฝ่ายสหรัฐฯ ผลักดันมาเป็นเวลานาน พร้อมขจัดอุปสรรคสำคัญที่มิใช่ภาษีสำหรับสินค้าหลายกลุ่ม
ขณะที่กรอบการค้าที่ทั้งสองประเทศประกาศไว้เมื่อปี 2568 ระบุว่า ไทยจะยกเลิกภาษีสำหรับสินค้าสหรัฐฯประมาณ 99% และเพิ่มโอกาสเข้าถึงตลาดสำหรับสินค้าเกษตรและอุตสาหกรรม ดังนั้น ขอบเขตการยกเลิกภาษีอย่างชัดเจนยังต้องพิจารณาจากข้อตกลงฉบับสมบูรณ์
นายสีหศักดิ์ยืนยันกับบลูมเบิร์กว่า ไทยจะเดินหน้าลดภาษีนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ ลงสู่ระดับ 0% พร้อม เปิดตลาดนำเข้าเนื้อหมูจากสหรัฐฯ ซึ่งก่อนหน้านี้เจ้าหน้าที่ไทยเคยระบุว่าเป็น “เส้นแดง” ที่จะไม่ยอมผ่อนปรนในการเจรจา
นอกจากนี้ ไทยยังตกลงขจัดอุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษีในสินค้าอีกหลายกลุ่ม ได้แก่
ด้านการจัดซื้อ ทรัมป์ระบุว่า ไทยตกลงซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ เพิ่มอีกราว 2,600 ล้านดอลลาร์ ขณะที่นายสีหศักดิ์ให้รายละเอียดว่า ไทยจะซื้อถั่วเหลืองและสินค้าเกษตรอื่น ๆ โดยบางส่วนจะนำมาใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตสินค้าเพื่อส่งออก
ภายใต้กรอบการค้าที่ประกาศในปี 2568 สหรัฐฯ ระบุว่าจะคงอัตราภาษีสำหรับสินค้าไทยส่วนใหญ่ไว้ที่ 19% พร้อมเปิดทางให้สินค้าบางรายการได้รับอัตราภาษี 0% ตามคำสั่งฝ่ายบริหารที่ออกแยกต่างหาก
อย่างไรก็ตาม แถลงการณ์ร่วมฉบับล่าสุดยังไม่ได้ระบุเงื่อนไขภาษีขั้นสุดท้าย ฝ่ายไทยยังคาดหวังว่าสินค้าส่วนใหญ่จะเผชิญอัตราภาษีที่ 19% พร้อมผลักดันให้สินค้าบางรายการได้รับอัตราที่ต่ำลงหรือได้รับการยกเว้นภาษี โดยยังต้องรอความชัดเจนทั้งรายการสินค้าและกำหนดเวลาใช้สิทธิ
นอกจากภาษีตามข้อตกลงการค้า ไทยยังต้องคำนึงถึง ภาษีเพิ่มเติมตามมาตรา 301 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสอบสวนสองประเด็น ได้แก่
นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ กล่าวกับผู้สื่อข่าวหลังการลงนามว่า รัฐบาลคาดหวังว่าข้อตกลงครั้งนี้จะช่วยให้ไทยได้รับอัตราภาษีตามมาตรา 301 ที่ต่ำลง
นางศุภจีอธิบายว่า ประเทศที่มีข้อตกลงการค้าจะเผชิญภาษีจากมาตรการที่เกี่ยวข้องกับการสอบสวนเหล่านี้ในอัตรา 10% เทียบกับ 12.5% สำหรับประเทศที่ไม่มีข้อตกลง
การประเมินภาระภาษีที่สินค้าไทยต้องจ่ายจริงจึงต้องพิจารณาทั้งภาษีตามข้อตกลงการค้าและภาษีตามมาตรา 301 รวมถึงรายการสินค้าที่อยู่ในข่ายและเงื่อนไขการบังคับใช้ โดยยังต้องรอรายละเอียดจากเอกสารข้อตกลงและมาตรการที่เกี่ยวข้องก่อนจะสรุปอัตราภาษีสุดท้ายได้
การเจรจาการค้าระหว่างไทยกับสหรัฐฯ เริ่มต้นในเดือนเมษายน 2568 หลังทรัมป์ประกาศมาตรการภาษีที่เรียกว่า “Liberation Day” ก่อนที่อัตราภาษีและฐานกฎหมายจะเปลี่ยนแปลงหลายครั้ง ดังนี้
พัฒนาการดังกล่าวเป็นที่มาของกรอบอัตราภาษีที่ไทยใช้ในการเจรจา ขณะที่ภาษีเพิ่มเติมจากการสอบสวนตามมาตรา 301 เป็นอีกส่วนที่ต้องพิจารณาควบคู่กัน
นายสีหศักดิ์ยอมรับว่า นโยบายการค้าของสหรัฐฯ ยังมีความไม่แน่นอน ไทยจึงจะพยายามกระจายตลาดส่งออก เพื่อลดการพึ่งพาตลาดใดตลาดหนึ่งมากเกินไป
ไทยหวังจะสรุปการเจรจาข้อตกลงการค้าเสรีกับ สหภาพยุโรปภายในสิ้นปีนี้ พร้อมมองหาโอกาสขยายการค้ากับประเทศใน เอเชียกลางและแอฟริกา
นอกจากมาตรการภาษี ไทยยังเผชิญเงื่อนไขใหม่ด้านเทคโนโลยี โดยหนึ่งวันก่อนการลงนามแถลงการณ์ร่วม สหรัฐฯ ได้ออกข้อกำหนดใหม่เกี่ยวกับใบอนุญาตส่งออกชิปขั้นสูงมายังไทยและอีก 4 ประเทศ
สหรัฐฯ ให้เหตุผลว่า ประเทศเหล่านี้มีความเสี่ยงสูงกว่าปกติที่จะเป็นทางผ่านในการส่งต่อเทคโนโลยีไปยังปลายทางอื่น มาตรการนี้เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามป้องกันไม่ให้จีนและประเทศที่สหรัฐฯ มีข้อกังวลเข้าถึงเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ที่มีความอ่อนไหวของสหรัฐฯ ผ่านประเทศที่สาม
แม้การเจรจาจะบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญ แต่ ข้อตกลงการค้าต่างตอบแทน หรือ Agreement on Reciprocal Trade (ART) ยังต้องผ่านกระบวนการด้านกฎหมายและการอนุมัติภายในประเทศของแต่ละฝ่าย ก่อนลงนามและมีผลบังคับใช้
รายละเอียดสำคัญที่ยังต้องติดตาม ได้แก่
ART จะต่อยอดจากกรอบความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจที่มีอยู่เดิม ได้แก่ สนธิสัญญาไมตรีและความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจที่ลงนามในปี 2509 และกรอบความตกลงด้านการค้าและการลงทุนที่ลงนามในปี 2545
ด้านนายอนุทินกล่าวว่า ยังเหลือรายละเอียดอีกเล็กน้อยที่ต้องหารือก่อนลงนามในข้อตกลงฉบับสมบูรณ์ แต่มั่นใจว่าจะสามารถลงนามได้ในเร็ว ๆ นี้ พร้อมย้ำถึงความสำคัญของความสัมพันธ์อันยาวนานระหว่างไทยกับสหรัฐฯ
อ้างอิง: Bloomberg, The Hill, International Business Times