Logo site Amarintv 34HD
Big Rewardslogo duooneLogo LiveSearch
Search
Logo Live
Logo site Amarintv 34HD
ช่องทางติดตาม AMARINTV
  • facebook AMARIN TV 34 HD
  • x AMARIN TV 34 HD
  • line AMARIN TV 34 HD
  • youtube AMARIN TV 34 HD
  • instagram AMARIN TV 34 HD
  • tiktok AMARIN TV 34 HD
  • RSS Feed AMARIN TV 34 HD
Agent Economy & Agentic Commerce เมื่อ AI ผู้เล่นหลักในเศรษฐกิจยุคใหม่

Agent Economy & Agentic Commerce เมื่อ AI ผู้เล่นหลักในเศรษฐกิจยุคใหม่

17 พ.ย. 69
09:55 น.
แชร์

ตลอดประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา ระบบเศรษฐกิจของเรามี "คน" เป็นตัวละครหลักมาโดยตลอด ไม่ว่าจะเป็นผู้ผลิต ผู้ให้บริการ ผู้บริโภค รวมไปถึงผู้ที่ตัดสินใจซื้อสินค้าใดๆก็ตาม แม้ระบบอัตโนมัติจะเข้ามามีบทบาทมากขึ้นในยุคหลัง แต่ท้ายที่สุดกิจกรรมทางเศรษฐกิจส่วนใหญ่ก็ยังถูกออกแบบมาเพื่อตอบสนองความต้องการและการตัดสินใจของมนุษย์เราเอง

เว็บไซต์ ร้านค้า โฆษณา รีวิวสินค้า หรือแม้แต่อัลกอริทึมบนโซเชียลมีเดีย ล้วนถูกออกแบบมาเพื่อแข่งขันแย่งชิงทรัพยากรที่มีจำกัดอย่างหนึ่ง นั่นคือ "ความสนใจของมนุษย์ (human attention)"

ในปีนี้ เรากำลังเห็นผู้เล่นอีกประเภทหนึ่งก้าวเข้ามามีบทบาทในระบบเศรษฐกิจ นั่นคือ AI Agent ที่สามารถค้นหาข้อมูล เปรียบเทียบข้อมูลทางเลือก ตัดสินใจ และลงมือทำสิ่งต่างๆ แทนมนุษย์ได้จริง

ลองจินตนาการดูว่า สมมุติเรากำลังอยากได้รองเท้าวิ่งคู่ใหม่สักคู่หนึ่ง

ในอดีตเราอาจเริ่มต้นด้วยการค้นหาข้อมูลบน Google อ่านรีวิวจากเว็บไซต์ต่างๆ ดูวิดีโอเปรียบเทียบรองเท้าแต่ละรุ่น ก่อนจะเลือกซื้อจากร้านค้าที่มีราคาดีที่สุด กระบวนการทั้งหมดนี้อาจกินเวลาหลายชั่วโมง หรือบางครั้งอาจเป็นวัน แต่ในปัจจุบันเราแทบไม่จำเป็นต้องทำสิ่งเหล่านี้ด้วยตัวเองอีกต่อไป

เราเพียงแค่บอก AI Agent ว่าอยากได้รองเท้าวิ่งคู่ใหม่ที่เหมาะกับรูปเท้า ลักษณะการวิ่ง และงบประมาณของเรา AI Agent ก็สามารถออกไปค้นหาข้อมูล เปรียบเทียบตัวเลือก ตรวจสอบราคาและโปรโมชั่น ก่อนจะกลับมาเสนอรองเท้าที่เหมาะสมที่สุดให้เรา หรือถ้าเรามั่นใจว่า AI สามารถตัดสินใจแทนเราได้ มันอาจตัดสินใจสั่งซื้อแทนเราได้เลย

สิ่งที่น่าสนใจคือ การเปลี่ยนแปลงลักษณะนี้อาจไม่ได้หยุดอยู่แค่เรื่องการซื้อรองเท้า แต่กำลังนำเราไปสู่แนวคิดที่ใหญ่กว่านั้นว่า จะเกิดอะไรขึ้นกับระบบเศรษฐกิจ ในยุคที่คนที่ค้นหาข้อมูล ตัดสินใจซื้อสินค้า จ่ายเงิน หรือแม้แต่ทำงานและให้บริการ ไม่จำเป็นต้องเป็นมนุษย์อีกต่อไป แต่กลายเป็น AI แทน?

นี่คือแนวคิดที่อยู่เบื้องหลังคำว่า Agentic Commerce และ Agent Economy สองคำที่ถูกพูดถึงมากขึ้นอย่างต่อเนื่องในปี 2026

เราได้เข้าสู่ยุคที่ AI ไม่ได้เพียงแค่นั่งรอคำสั่งของเราอีกต่อไป

หากมองย้อนกลับไปในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เชื่อว่าเราหลายคนคงจะคุ้นเคยกับ AI ในรูปแบบ Chatbot ที่เราต้องเป็นฝ่ายเริ่มบทสนทนาก่อน ไม่ว่าจะด้วยการตั้งคำถามหรือมอบหมายงาน แล้วจึงรอให้ AI ตอบกลับมา

แต่ตลอดปี 2026 เรากำลังเห็นวิวัฒนาการอีกขั้นของ AI จากการเป็น Chatbot ไปสู่สิ่งที่เรียกว่า Always-on Proactive Agent หรือ AI ที่สามารถทำงานได้อย่างต่อเนื่อง รับรู้สิ่งที่เกิดขึ้นรอบตัว วางแผน และลงมือทำงานได้เอง โดยไม่จำเป็นต้องรอคำสั่งจากมนุษย์ในทุกขั้นตอนอีกต่อไป

  • ช่วงต้นปี: เราเห็นกระแสของ OpenClaw ที่ทำให้ผู้ใช้งานทั่วไปเริ่มทดลองใช้ AI Agent ที่สามารถเชื่อมต่อกับแอปพลิเคชันและระบบต่างๆ เพื่อทำงานจริงได้
  • ช่วงปลายปี: มีผลิตภัณฑ์กลุ่ม Personal Agent จากบริษัทเทคโนโลยีชั้นนำทยอยเปิดตัวตามมา ไม่ว่าจะเป็น Muse ของ Meta, Instinct รวมถึง dots จาก OpenAI ที่เปิดตัวไปในเดือนกันยายนที่ผ่านมา

ผลิตภัณฑ์เหล่านี้มีแนวคิดร่วมกันคือ การเปลี่ยนให้ AI ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือที่เราต้องคอยเรียกใช้งาน แต่เริ่มทำหน้าที่เป็น "ผู้ช่วยส่วนตัว" ที่ทำงานให้เราอยู่ตลอดเวลา ยกตัวอย่างเช่น dots ของ OpenAI ที่สามารถเชื่อมต่อกับแอปพลิเคชันได้มากกว่า 4,000 แอป มีคอมพิวเตอร์และ Browser เป็นของตัวเอง และสามารถทำงานเองอย่างเงียบๆได้อย่างต่อเนื่อง แม้ในช่วงที่เราไม่ได้เปิดหน้าจอคุยกับมันอยู่ก็ตาม

สิ่งที่ทำให้ AI Agent แตกต่างจาก Chatbot แบบเดิมอย่างชัดเจน สามารถอธิบายได้ด้วยความสามารถหลัก 3 ประการ ได้แก่ Sense, Think และ Act

  1. Sense (การรับรู้): ความสามารถในการรับรู้ข้อมูลและบริบทที่เกิดขึ้น เช่น การอ่านอีเมล ตรวจสอบปฏิทิน หรือดึงข้อมูลจากแอปพลิเคชันต่างๆ
  2. Think (การคิดวิเคราะห์): การนำข้อมูลเหล่านั้นมาวิเคราะห์ วางแผน และประเมินทางเลือกเพื่อตัดสินใจ
  3. Act (การลงมือทำ): การปฏิบัติงานจริง ไม่ว่าจะเป็นการส่งข้อความ จองร้านอาหาร จัดการเอกสาร ติดต่อผู้ให้บริการ หรือทำธุรกรรมผ่านระบบดิจิทัล

แม้ความสามารถด้านการคิดวิเคราะห์ของ AI รุ่นใหม่จะพัฒนาไปไกลจนทำงานเฉพาะทางที่ซับซ้อนได้ในหลายสาขา แต่ความฉลาดเพียงอย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอที่จะทำให้ AI ตัดสินใจแทนมนุษย์ได้อย่างสมบูรณ์ ปัจจัยสำคัญอีกหนึ่งประการคือ Context หรือข้อมูลบริบทเกี่ยวกับตัวเรา

ลองจินตนาการว่า AI รู้จักเรามากพอ ทั้งความชอบส่วนตัว พฤติกรรมการใช้จ่าย งบประมาณ ตารางชีวิต ไปจนถึงเป้าหมายที่เรากำลังพยายามทำในชีวิต เมื่อ AI มีทั้งความสามารถในการรับรู้ คิด และลงมือทำ ผสานเข้ากับข้อมูลความต้องการของเราอย่างครบถ้วน AI ก็จะสามารถช่วยตัดสินใจในเรื่องต่างๆ ได้สอดคล้องกับตัวเรามากขึ้น

แน่นอนว่าการใช้ AI ยังมีโอกาสเกิดข้อผิดพลาดและอาจมีข้อจำกัดในเรื่องการตัดสินใจ โดยเฉพาะในเรื่องที่มีความเสี่ยงสูง แต่สำหรับกิจกรรมบางประเภทที่มีเงื่อนไขชัดเจนและมีความเสี่ยงไม่มาก เราอาจเริ่มมอบอำนาจให้ AI ตัดสินใจแทนได้ภายใต้ขอบเขตที่เรากำหนดไว้

เมื่อ AI เริ่มมีความสามารถในการลงมือทำแทนมนุษย์ สิ่งที่ตามมาคือกิจกรรมจำนวนมากบนโลกอินเทอร์เน็ตอาจไม่ได้เกิดจากมนุษย์โดยตรงอีกต่อไป รายงานของ Cloudflare ที่อ้างถึงในนิตยสาร Fortune ระบุว่า ในเดือนมิถุนายน 2026 ปริมาณการเข้าถึงหน้า Web (Web Requests) ที่เกิดจาก Bot มีสัดส่วนสูงถึง 57.5% ขณะที่รายงานของ HUMAN Security พบว่า Traffic จาก AI Agent และ Agentic Browser ในปี 2025 เติบโตขึ้นถึง 7,851% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขเหล่านี้ต้องตีความอย่างระมัดระวัง เพราะ Bot ไม่ได้หมายถึง AI Agent ทั้งหมด และ Traffic ที่เกี่ยวข้องกับ AI ส่วนใหญ่ก็ยังคงเป็น Crawler ที่เข้าไปเก็บข้อมูลเพื่อฝึกฝนโมเดล ไม่ใช่ Agent ที่กำลังทำงานแทนผู้ใช้ โดย HUMAN Security พบว่า Training Crawler คิดเป็นสัดส่วนถึง 67.5% ของ AI-driven Traffic ที่ตรวจพบในปี 2025

ถึงกระนั้น สิ่งที่น่าจับตามองคือแนวโน้มของ Agent ที่ไม่ได้เพียงเข้าไปอ่านข้อมูลบนเว็บไซต์เฉยๆ แต่เริ่มคลิกลิงก์ กรอกแบบฟอร์ม และดำเนินกิจกรรมต่างๆ แทนมนุษย์ ซึ่งนี่คือสัญญาณที่ชัดเจนว่า อินเทอร์เน็ตที่เคยถูกออกแบบมาเพื่อรองรับการใช้งานของมนุษย์ กำลังมี "ผู้ใช้งานประเภทใหม่" เพิ่มเข้ามาอย่างรวดเร็ว

Agentic Commerce เมื่อ AI ไปช็อปปิ้งแทนเรา

หนึ่งในกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ AI Agent เริ่มเข้ามามีบทบาทอย่างชัดเจนที่สุด คือการซื้อขายสินค้าและบริการออนไลน์ หรือ E-commerce แนวคิดนี้นำไปสู่คำว่า Agentic Commerce ซึ่งอธิบายให้เข้าใจง่ายๆได้ว่า เป็นการซื้อขายสินค้าและบริการที่ AI Agent เข้ามาดำเนินการแทนมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นเพียงบางขั้นตอนหรือครอบคลุมตลอดทั้งกระบวนการ ตั้งแต่การค้นหาข้อมูล เปรียบเทียบตัวเลือก ตัดสินใจซื้อ ไปจนถึงการชำระเงิน

ลองนึกถึงตัวอย่างที่เราคุยกันก่อนหน้านี้เช่นการซื้อ "รองเท้าวิ่งสักคู่หนึ่ง" ในอดีต เราอาจต้องเริ่มจากการค้นหาข้อมูลบน Google อ่านบล็อก ดูรีวิวบน YouTube และเปรียบเทียบรองเท้าแต่ละรุ่น ก่อนจะไล่หาร้านค้าที่จำหน่ายในราคาที่ดีที่สุด ซึ่งกระบวนการทั้งหมดนี้อาจกินเวลาหลายชั่วโมง แต่ในปัจจุบัน เราสามารถโยนโจทย์ทั้งหมดให้ AI ช่วยค้นหาและเปรียบเทียบข้อมูล ก่อนจะสรุปตัวเลือกมาให้เราตัดสินใจได้ภายในเวลาไม่กี่นาที

พฤติกรรมนี้ไม่ใช่เพียงภาพฝันในอนาคตอีกต่อไป งานวิจัยของ McKinsey ที่เผยแพร่เมื่อเดือนตุลาคม 2026 จากการสำรวจผู้บริโภคประมาณ 21,000 คนใน 11 ประเทศ พบว่า 53% ของผู้ตอบแบบสำรวจเคยใช้ AI ช่วยในกระบวนการเลือกซื้อสินค้าอย่างน้อยหนึ่งอย่างในช่วงสามเดือนที่ผ่านมา

แต่การที่ AI เข้ามามีบทบาทในการซื้อขายอาจไม่ได้เกิดขึ้นพร้อมกันทั้งหมดในคราวเดียว เราสามารถแบ่งระดับการเปลี่ยนแปลงนี้ออกเป็น 3 ขั้น ได้แก่

  • ระดับที่ 1: การค้นหาและเปรียบเทียบข้อมูล ซึ่งเป็นสิ่งที่เราเริ่มเห็นการใช้งานในวงกว้างแล้ว ผู้บริโภคให้ AI ช่วยทำการบ้าน หาข้อมูล และคัดกรองสินค้าที่น่าสนใจ แต่ตัวผู้บริโภคยังคงเป็นผู้ตัดสินใจขั้นสุดท้ายด้วยตัวเอง
  • ระดับที่ 2: การมอบหมายให้ AI ช่วยตัดสินใจ ลองจินตนาการว่า AI Agent รู้จักรูปเท้า ประวัติการวิ่ง ความชอบ และงบประมาณของเราเป็นอย่างดี มันอาจสามารถคัดเลือกให้เหลือรองเท้าที่เหมาะสมที่สุดเพียง 1-2 รุ่น หรือสำหรับสินค้าที่มีเงื่อนไขชัดเจน เช่น ของใช้ในบ้านที่เราซื้อเป็นประจำ เราอาจอนุญาตให้มันเลือกซื้อแทนได้เลย ทั้งนี้ McKinsey พบว่าในกลุ่มผู้ใช้ AI มีประมาณ 21–30% ที่ระบุว่ายินดีให้ AI ทำรายการซื้อสินค้าให้เสร็จสิ้นแทนในหมวดสินค้ายอดนิยมที่สำรวจ
  • ระดับสุดท้าย: การทำธุรกรรมและชำระเงิน ซึ่ง AI ไม่ได้มีหน้าที่เพียงแนะนำหรือเลือกสินค้า แต่สามารถดำเนินการซื้อขายแทนมนุษย์ได้จนสำเร็จ ขั้นนี้ยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น โดย McKinsey พบว่ามีเพียง 14% ของกลุ่มผู้ใช้ AI ที่เคยใช้เครื่องมือ AI ทำรายการซื้อสินค้าให้เสร็จสิ้น ซึ่งไม่ได้หมายความว่าทุกรายการนั้นเป็นการซื้ออย่างอิสระโดยไม่ต้องมีมนุษย์กดอนุมัติ

จะเห็นได้ว่า ช่องว่างระหว่างการให้ AI ช่วยค้นหาข้อมูล กับการให้ AI ตัดสินใจใช้เงินแทนเรานั้น เป็นเรื่องของ "ความไว้วางใจและการกำหนดอำนาจในการตัดสินใจ" ไม่ใช่เพียงเรื่องของขีดความสามารถของ AI เท่านั้น

ในช่วงที่ผ่านมา เราจึงเริ่มเห็นบริษัทเทคโนโลยีและการเงินเร่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพื่อให้ AI สามารถทำธุรกรรมได้อย่างปลอดภัย เช่น Agentic Commerce Protocol (ACP) ที่พัฒนาร่วมกันโดย Stripe และ OpenAI รวมถึง Universal Commerce Protocol (UCP) จาก Google ซึ่งเป็นมาตรฐานกลางที่ช่วยให้ AI และร้านค้าสื่อสารกันได้สะดวกขึ้น

ล่าสุดเมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายนที่ผ่านมา OpenAI ได้เปิดตัว ChatGPT Wallet ที่ทำให้ AI Agent สามารถชำระเงินแทนผู้ใช้งานผ่านบัตรที่เชื่อมต่อไว้ โดยร่วมมือกับเครือข่ายชำระเงินระดับโลกอย่าง American Express, Mastercard และ Visa แม้ในปัจจุบันระบบยังต้องให้ผู้ใช้งานตรวจสอบและอนุมัติธุรกรรมแต่ละครั้ง และยังเปิดให้ใช้งานในวงจำกัด แต่ก็นับเป็นอีกก้าวสำคัญที่ทำให้ AI ขยับจากการเป็นผู้ให้คำแนะนำ ไปสู่การเป็นผู้ดำเนินธุรกรรมจริง

ทั้งหมดนี้คือ Agentic Commerce ซึ่งถือเป็นหนึ่งในรูปแบบแรกๆ ที่ทำให้ผู้บริโภคทั่วไปเริ่มสัมผัสได้ถึงการที่ AI เข้ามาทำกิจกรรมทางเศรษฐกิจแทนมนุษย์ แต่การซื้อสินค้าเป็นเพียงส่วนหนึ่งของภาพที่ใหญ่กว่านั้นมาก

Agent Economy เมื่อ AI กลายเป็นตัวละครหลักในระบบเศรษฐกิจ

อีกคำหนึ่งที่ถูกพูดถึงมากขึ้นเรื่อยๆ คือ Agent Economy ซึ่งมีความหมายที่กว้างกว่า Agentic Commerce แม้ปัจจุบันทั้งสองคำนี้ยังไม่มีนิยามมาตรฐานที่ทุกองค์กรใช้ตรงกันทั้งหมด แต่เราอาจมองความแตกต่างอย่างง่ายได้ว่า Agentic Commerce คือการที่ AI Agent เข้ามามีบทบาทในกระบวนการซื้อขาย ขณะที่ Agent Economy คือระบบเศรษฐกิจทั้งระบบที่ AI Agent สามารถเข้ามามีบทบาทได้หลากหลาย ทั้งในฐานะผู้ซื้อ ผู้ให้บริการ ผู้ทำงาน และผู้ประสานงานระหว่างกิจกรรมทางเศรษฐกิจต่างๆ

หาก Agentic Commerce เปรียบเสมือนการที่ AI ไปจ่ายตลาดแทนเรา Agent Economy ก็เปรียบเสมือนตลาดทั้งระบบ ที่ AI สามารถทำหน้าที่ได้มากกว่าการเป็นเพียงผู้ถือตะกร้าสินค้า

ลองจินตนาการว่าในอนาคต เราต้องการเริ่มต้นธุรกิจออนไลน์ขนาดเล็กสักแห่งหนึ่ง จากเดิมที่เราต้องจ้างคนมาออกแบบเว็บไซต์ ทำการตลาด สร้างเนื้อหา และดูแลระบบหลังบ้านต่างๆ เราอาจมอบหมายให้ AI Agent ช่วยดำเนินงานเหล่านี้แทน ตั้งแต่การวิเคราะห์ตลาด พัฒนาเว็บไซต์ จัดทำแผนการตลาด ไปจนถึงการติดตามยอดขายและปรับปรุงการดำเนินงาน

ระหว่างทาง Agent ตัวนี้อาจจำเป็นต้องซื้อบริการจากระบบอื่นด้วยตัวเอง เช่น เช่าพื้นที่ Cloud เรียกใช้ AI Model ที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ซื้อชุดข้อมูลการตลาด หรือใช้เครื่องมือสร้างภาพและวิดีโอเพื่อทำ content โดยสามารถคัดเลือกผู้ให้บริการและชำระค่าบริการได้เองภายใต้งบประมาณที่เรากำหนดไว้ ในสถานการณ์นี้ AI ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นเพียงผู้ซื้อสินค้าแทนมนุษย์ แต่เป็นทั้งผู้ทำงาน ผู้ให้บริการ และผู้บริโภคบริการดิจิทัลด้วยตัวเอง

เราอาจมองบทบาทของ Agent Economy แบ่งออกได้เป็น 2 ส่วนหลัก ได้แก่

  1. ส่วนหน้าบ้าน (Front-end): ซึ่ง AI Agent ของผู้บริโภคสามารถเข้ามาค้นหาสินค้า ติดต่อร้านค้า หรือทำธุรกรรมกับ Agent ของธุรกิจได้โดยตรง ส่วนนี้มีความทับซ้อนกับแนวคิดของ Agentic Commerce อย่างชัดเจน
  2. ส่วนหลังบ้าน (Back-end): ซึ่ง AI Agent ทำหน้าที่คล้ายพนักงานขององค์กร รับผิดชอบงานที่มีหลายขั้นตอน ประสานงานกับระบบอื่น และอาจซื้อบริการจาก AI Agent ตัวอื่นเพื่อให้งานของตัวเองสำเร็จลุล่วง

ในงานวิจัย The Agentic Economy ของ Microsoft Research นักวิจัยได้ฉายภาพอนาคตที่ผู้บริโภคแต่ละคนมี Assistant Agent คอยดำเนินงานแทนตัวเอง ขณะที่ธุรกิจแต่ละแห่งก็มี Service Agent ที่สามารถติดต่อสื่อสารกับ Agent ฝั่งผู้บริโภคได้โดยตรง

ลองนึกถึงการจองทริปท่องเที่ยวสักครั้ง แทนที่เราจะต้องเข้าเว็บไซต์ของสายการบิน โรงแรม และบริษัทเช่ารถด้วยตัวเอง AI Agent ของเราอาจติดต่อไปยัง Agent ของธุรกิจเหล่านั้นเพื่อสอบถามข้อมูล เปรียบเทียบเงื่อนไข และเจรจาหาข้อเสนอที่เหมาะสมที่สุดให้ โดยไม่จำเป็นต้องให้มนุษย์ทั้งสองฝั่งมาคอยสื่อสารกันในทุกขั้นตอน

ผลที่ตามมาคือ ต้นทุนในการค้นหาข้อมูล การติดต่อสื่อสาร และการประสานงานจะลดลงอย่างมหาศาล ทำให้ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงผู้ให้บริการที่หลากหลายได้มากขึ้น ขณะที่ภาคธุรกิจก็สามารถให้บริการลูกค้าได้โดยมีต้นทุนที่ต่ำลง

นอกจากนี้ ยังอาจทำให้เกิดรูปแบบธุรกิจใหม่ๆ ที่ AI Agent ซื้อขายบริการระหว่างกัน หรือ Machine-to-Machine Commerce เช่น การจ่ายเงินในระดับบาทสองบาทหรือระดับสตางค์เพื่อขอใช้ข้อมูล เรียกใช้ API หรือจ้างให้ AI อีกตัวช่วยทำงานเฉพาะทางเป็นครั้งๆ ไป การเปลี่ยนแปลงนี้อาจทำให้บริการดิจิทัลจำนวนมากเปลี่ยนผ่านจากรูปแบบ Subscription ที่ต้องจ่ายเหมาจ่ายรายเดือน ไปสู่รูปแบบ Pay-per-use ที่จ่ายเฉพาะเมื่อจำเป็นต้องใช้งานจริง เพราะ AI Agent สามารถเลือกบริการและทำธุรกรรมขนาดเล็กจำนวนมากได้โดยไม่สร้างภาระให้มนุษย์ต้องคอยจัดการทีละครั้ง

จาก Attention Economy สู่ Preference Economy

หากมองลงไปอีกขั้น ผลกระทบของ Agent Economy อาจไม่ได้หยุดอยู่แค่ทำให้กระบวนการซื้อขายสะดวกขึ้น แต่กำลังเปลี่ยนตัวแปรในสมการของเศรษฐกิจดิจิทัล

ที่ผ่านมา ธุรกิจบนโลกออนไลน์แข่งขันกันภายใต้ข้อจำกัดสำคัญประการหนึ่ง นั่นคือ "ความสนใจของมนุษย์ (human attention) นั้นมีจำกัด" เราไม่สามารถอ่านรีวิวสินค้าทุกรุ่น เข้าเว็บไซต์ทุกร้าน หรือเปรียบเทียบข้อเสนอจากผู้ให้บริการทุกแห่งได้ ธุรกิจจึงต้องแข่งขันกันผ่านการยิงโฆษณา การออกแบบเว็บไซต์ การสร้างแบรนด์ และการทำ Search Engine Optimization (SEO) เพื่อเพิ่มโอกาสให้ผู้บริโภคค้นพบสินค้าและบริการของตัวเอง นี่คือสิ่งที่หลายคนเรียกว่า Attention Economy หรือเศรษฐกิจที่ความสนใจของมนุษย์กลายเป็นทรัพยากรที่ทุกคนต่างแย่งกัน

แต่ AI Agent ไม่ได้มีข้อจำกัดด้านความสนใจแบบเดียวกับมนุษย์ AI สามารถค้นหาข้อมูลจากผู้ให้บริการจำนวนมาก เปรียบเทียบข้อเสนอหลายร้อยรายการ และประเมินเงื่อนไขต่างๆ ได้รวดเร็วกว่าเรามาก (แม้มันจะยังมีต้นทุนด้านการประมวลผล เวลา และข้อจำกัดในการเข้าถึงข้อมูลอยู่บ้างก็ตาม) สิ่งที่เคยมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจของมนุษย์ เช่น การจัดวางสินค้าบนหน้าเว็บไซต์ หรือโฆษณาที่ออกแบบมาให้สะดุดตา อาจมีความสำคัญลดลงเมื่อผู้ตัดสินใจกลายเป็น AI ที่ประเมินข้อมูลเชิงลึกจากหลายแหล่งแทน

งานวิจัยของ Microsoft Research จึงเสนอแนวคิดที่น่าสนใจว่า เศรษฐกิจอาจกำลังเปลี่ยนผ่านจาก Attention Economy ไปสู่ Preference Economy หรือเศรษฐกิจที่การแข่งขันไม่ได้มุ่งแต่แย่งชิงความสนใจของผู้บริโภคเพียงอย่างเดียว แต่หันมาแข่งขันกันที่ "ความสามารถในการตอบสนองความต้องการที่แท้จริงของผู้บริโภค" มากขึ้น

ลองนึกภาพร้านรองเท้าสองแห่ง ร้านแรกมีเว็บไซต์สวยงาม ทุ่มงบโฆษณาจำนวนมาก และทำการตลาดได้อย่างโดดเด่น ขณะที่ร้านที่สองอาจไม่มีงบโฆษณามากนัก แต่มีสินค้าที่ตอบโจทย์มากกว่า ราคาดีกว่า และมีบริการหลังการขายที่น่าเชื่อถือ หาก AI Agent สามารถเข้าถึงข้อมูลของทั้งสองร้านได้อย่างครบถ้วน และทำหน้าที่เลือกสินค้าโดยคำนึงถึงผลประโยชน์ของผู้ใช้งานเป็นหลัก ร้านที่สองก็อาจมีโอกาสได้รับเลือกมากขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องแข่งขันด้วยงบโฆษณาเพียงอย่างเดียว

อย่างไรก็ตาม นี่ไม่ได้หมายความว่าโฆษณาจะหายไปจากระบบเศรษฐกิจไปทั้งหมด นักวิจัยจาก Microsoft เตือนว่า หาก AI Agent ส่วนใหญ่ถูกควบคุมโดยแพลตฟอร์มขนาดใหญ่เพียงไม่กี่ราย ก็มีความเป็นไปได้ที่รูปแบบการจ่ายเงินเพื่อให้สินค้าได้รับการจัดอันดับหรือแนะนำก่อนจะกลับมาอีกครั้ง คล้ายกับระบบโฆษณาและ Sponsored Search ที่เราคุ้นเคยกันในปัจจุบัน

กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ คอขวดทางเศรษฐกิจอาจไม่ได้หายไปไหน แต่ย้ายจาก "ความสนใจของมนุษย์" ไปอยู่ที่ "ระบบการตัดสินใจของ AI Agent และผู้ที่ควบคุมระบบเหล่านั้น" ซึ่งอาจนำไปสู่คำถามที่สำคัญว่า ในอนาคตใครจะเป็นผู้กำหนดว่า AI Agent ควรจะแนะนำสินค้าอะไรให้กับเรา และการตัดสินใจนั้นจะเป็นไปเพื่อประโยชน์สูงสุดของผู้บริโภค หรือเพื่อผลประโยชน์ของแพลตฟอร์มที่ให้บริการ AI กันแน่

ในวันที่ผู้ซื้อเปลี่ยนไป ธุรกิจก็ต้องเปลี่ยนตาม

การเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้เกิดแนวคิดทางธุรกิจรูปแบบใหม่ที่เรียกว่า Business-to-Agent หรือ B2A ซึ่งบริษัท Venture Capital ระดับโลกอย่าง Andreessen Horowitz (a16z) ได้หยิบยกมาพูดถึงในบทความ Welcome to the B2A Economy ที่เผยแพร่เมื่อเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา

หากที่ผ่านมาเราคุ้นเคยกับโมเดลธุรกิจแบบ Business-to-Consumer (B2C) หรือ Business-to-Business (B2B) ในอนาคตอันใกล้ เราอาจเห็นธุรกิจที่ต้องออกแบบสินค้า บริการ และระบบหลังบ้าน เพื่อรองรับลูกค้าที่เป็น AI Agent โดยตรงมากขึ้น

ในโลกของ B2C ธุรกิจต้องทุ่มเทกับการทำเว็บไซต์ให้สวยงามน่าใช้งาน สร้างเนื้อหาที่น่าสนใจ และลงทุนโฆษณาเพื่อดึงดูดใจลูกค้า แต่ในโลกของ B2A ธุรกิจจะต้องคิดเพิ่มว่า "AI Agent จะสามารถค้นพบ เข้าใจ และใช้บริการของเราได้หรือไม่?"

ปัจจุบันเราเริ่มเห็นการเติบโตของ Generative Engine Optimization (GEO) และ Answer Engine Optimization (AEO) ซึ่งเป็นแนวทางใหม่ในการปรับแต่งข้อมูลเพื่อให้สินค้าและแบรนด์ถูกค้นพบและนำไปใช้ตอบคำถามโดยระบบ AI มากขึ้น แต่การทำให้ AI ค้นพบสินค้าเป็นเพียงจุดเริ่มต้นเท่านั้น เพราะเมื่อ Agent สามารถลงมือทำธุรกรรมได้จริง ธุรกิจจะต้องคิดต่อยอดไปอีกขั้นว่า ข้อมูลสินค้า ราคา สต็อกสินค้าคงคลัง เงื่อนไขการซื้อขาย และขั้นตอนการชำระเงิน ถูกออกแบบมาให้ AI สามารถเข้าถึงและดำเนินการได้โดยอัตโนมัติหรือไม่

ยกตัวอย่างเช่น ร้านค้าอาจต้องจัดทำข้อมูลสินค้าให้มีโครงสร้างชัดเจน (Structured Data) และอัปเดตแบบเรียลไทม์ มีระบบ API เปิดให้ Agent เข้ามาตรวจสอบราคาและสถานะสินค้า รวมถึงสามารถรองรับคำสั่งซื้อที่ไม่ได้มาจากการที่คนเราไปกดปุ่มบนหน้าเว็บไซต์โดยตรง นี่คือเหตุผลสำคัญที่บริษัทอย่าง Google พัฒนา Universal Commerce Protocol เพื่อสร้างมาตรฐานกลางให้แพลตฟอร์ม AI ร้านค้า และระบบชำระเงินสามารถทำงานร่วมกันได้อย่างราบรื่น

ในมุมหนึ่ง ความเปลี่ยนแปลงนี้อาจสร้างโอกาสทองให้ธุรกิจขนาดเล็กที่มีสินค้าและบริการคุณภาพดีสามารถแข่งขันได้มากขึ้น เพราะ AI สามารถเข้าถึงและเปรียบเทียบผู้ให้บริการรายย่อยที่มนุษย์อาจไม่เคยรู้จักมาก่อนได้ง่ายขึ้น

แต่ในอีกมุมหนึ่ง ก็อาจทำให้ธุรกิจสูญเสียความสัมพันธ์โดยตรงกับลูกค้า (Direct Customer Relationship) เพราะในอนาคตผู้บริโภคอาจไม่ได้เริ่มต้นจากการเปิดเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชันของแบรนด์อีกต่อไป แต่เริ่มต้นจากการบอกความต้องการกับ AI Agent ของตัวเอง ผู้ให้บริการ AI ที่ควบคุมช่องทางนี้อาจกุมอำนาจในการกำหนดว่าสินค้าและบริการของธุรกิจใดจะถูกเลือกนำเสนอมากขึ้น จากเดิมที่บริษัทเทคโนโลยีแข่งขันกันเพื่อเป็นเจ้าของพื้นที่แสดงโฆษณาหรือหน้าค้นหา ในอนาคตการแข่งขันอาจเปลี่ยนไปสู่การเป็นผู้ให้บริการ AI Agent ที่ผู้บริโภคไว้วางใจให้ตัดสินใจแทน

โครงสร้างพื้นฐานใหม่ในยุคที่ AI เป็นผู้ทำธุรกรรมด้วยตนเอง

การเกิดขึ้นของ Agent Economy ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการพัฒนา AI Model ให้ฉลาดขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่จำเป็นต้องมีโครงสร้างพื้นฐานชุดใหม่ที่รองรับให้ AI สามารถเข้าไปมีส่วนร่วมในระบบเศรษฐกิจได้อย่างปลอดภัยและตรวจสอบได้ ประกอบด้วย 3 ส่วนสำคัญ คือ

  1. Discovery (การค้นพบและเข้าใจ): การทำให้ AI Agent ค้นพบและเข้าใจรายละเอียดของสินค้าและบริการที่มีอยู่ในตลาด ซึ่งรวมถึงแนวทางอย่าง GEO, AEO และระบบโครงสร้างข้อมูลที่สามารถเชื่อมต่อระหว่าง Agent กับผู้ให้บริการได้อย่างแม่นยำ
  2. Identity และ Authorization (การระบุตัวตนและการตรวจสอบสิทธิ์): ลองจินตนาการว่ามี AI Agent ติดต่อเข้ามาจองโรงแรมหรือซื้อสินค้าแทนลูกค้า ร้านค้าจะรู้ได้อย่างไรว่า Agent ตัวนั้นได้รับอนุญาตจากเจ้าของเงินตัวจริง หรือมีสิทธิ์ทำธุรกรรมภายใต้วงเงินเท่าใด เรื่องนี้นำไปสู่แนวคิดเรื่อง Know Your Agent (KYA) ซึ่งคล้ายกับระบบ Know Your Customer (KYC) ในโลกการเงิน แต่เปลี่ยนมาเป็นการตรวจสอบตัวตนและขอบเขตอำนาจของ AI Agent โดยในเดือนกันยายน 2026 บริษัท Ant International, Mastercard และ Visa ได้ประกาศความร่วมมือครั้งสำคัญเพื่อพัฒนาแนวทางให้ระบบ KYA สามารถทำงานร่วมกันข้ามเครือข่ายได้
  3. Payment และ Security (ระบบการจ่ายเงินและความปลอดภัย): ระบบการชำระเงินที่ออกแบบมาเพื่อผู้ทำธุรกรรมที่ไม่ได้เป็นมนุษย์ นอกจากระบบชำระเงินที่ใช้บัตรเครดิตแบบดั้งเดิม เรายังเริ่มเห็นเทคโนโลยีใหม่อย่าง x402 จาก Coinbase และ Machine Payments Protocol (MPP) ที่พัฒนาโดย Stripe และ Tempo ซึ่งเปิดทางให้ซอฟต์แวร์สามารถชำระเงินเพื่อเรียกใช้บริการดิจิทัลอย่าง API หรือพลังการประมวลผล (Compute) ได้โดยตรง

ขณะเดียวกัน ยังมีโจทย์ใหญ่เรื่องการป้องกันการฉ้อโกง การรักษาความปลอดภัยของข้อมูล การตรวจสอบย้อนหลัง (Auditability) และการกำหนดความรับผิดชอบทางกฎหมาย หาก AI Agent เกิดตัดสินใจผิดพลาดหรือดำเนินธุรกรรมเกินขอบเขตที่ได้รับอนุญาต ประเด็นเหล่านี้อาจดูเป็นเรื่องทางเทคนิค แต่ก็มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะหาก AI จะก้าวขึ้นมาเป็นผู้เล่นในระบบเศรษฐกิจจริงๆ ระบบเศรษฐกิจก็จำเป็นต้องมีกลไกที่ชัดเจนในการตรวจสอบว่า ใครเป็นผู้กระทำ ใครเป็นผู้อนุญาต และใครต้องรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น

ลูกค้าคนต่อไปอาจไม่ใช่คน

หากเราย้อนกลับไปมองวิวัฒนาการของเศรษฐกิจดิจิทัลในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา อินเทอร์เน็ตทำให้ธุรกิจสามารถเข้าถึงลูกค้าได้ทั่วโลกโดยไม่จำเป็นต้องมีหน้าร้าน ขณะที่สมาร์ตโฟนทำให้ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงสินค้าและบริการต่างๆ ได้ทุกที่ทุกเวลา และการมาถึงของ AI Agent กำลังจะเป็นคลื่นการเปลี่ยนแปลงลูกถัดไป ที่ทำให้มนุษย์ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้ลงมือทำกิจกรรมทางเศรษฐกิจทุกขั้นตอนด้วยตัวเองอีกต่อไป

Agentic Commerce คือจุดเริ่มต้นที่ AI เข้ามาช่วยเราค้นหาข้อมูล เลือกสินค้า และทำธุรกรรม ส่วน Agent Economy คือภาพใหญ่ของอนาคตที่ AI สามารถสวมบทบาทเป็นทั้งผู้ซื้อ ผู้ทำงาน ผู้ให้บริการ และผู้ประสานงานอยู่ภายในระบบเศรษฐกิจเดียวกับเรา

จริงอยู่ว่าวันนี้เรายังอยู่ในช่วงเริ่มต้นของการเปลี่ยนผ่าน เทคโนโลยียังมีข้อจำกัด และก็ยังมีคำถามเกี่ยวกับความปลอดภัย ความรับผิดชอบ และความไว้วางใจที่ต้องหามานั่งหาคำตอบกันอีก

แต่สำหรับภาคธุรกิจและผู้ประกอบการ คำถามสำคัญในวันนี้อาจไม่ได้มีเพียงแค่ "เราจะนำ AI มาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานภายในองค์กรได้อย่างไร?" แต่ต้องเริ่มขบคิดอย่างจริงจังด้วยว่า "หากในอนาคต ลูกค้าที่เข้ามาติดต่อซื้อขายกับเราไม่ได้เป็นมนุษย์ แต่เป็น AI Agent ที่ทำหน้าที่แทนมนุษย์ ธุรกิจของเราจะถูกค้นพบ เข้าใจ และได้รับเลือกจาก Agent เหล่านั้นได้อย่างไร?"

ส่วนสำหรับผู้บริโภคอย่างเรา การเปลี่ยนแปลงนี้อาจนำไปสู่คำถามที่ว่า "ใครจะเป็นผู้ครอบครองข้อมูลความต้องการ (intent) และบริบทส่วนตัวของเรา (personal context and preference) และใครจะเป็นผู้ควบคุม AI ที่มีอำนาจในการตัดสินใจแทนเรา?" เพราะในโลกที่ AI สามารถค้นหาข้อมูลได้แทบไม่จำกัดและลงมือทำงานแทนมนุษย์ได้มากขึ้น สิ่งที่มีค่าที่สุดอาจไม่ใช่เพียงความฉลาดของ AI แต่คือความเข้าใจอย่างลึกซึ้งว่าเราต้องการอะไร และความไว้วางใจที่เรามอบให้มัน

ในอดีต บริษัทเทคโนโลยีแข่งขันกันเพื่อเป็นเจ้าของ "ความสนใจ" ของเรา แต่ในอนาคตอันใกล้ การแข่งขันครั้งสำคัญของประวัติศาสตร์กำลังจะเปลี่ยนไปสู่การแย่งชิง "สิทธิ์ในการตัดสินใจแทนเรา" และนั่นคือจุดเริ่มต้นของเศรษฐกิจยุคใหม่ ที่ AI ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือของมนุษย์อีกต่อไป แต่กำลังก้าวขึ้นมาเป็นผู้เล่นอีกประเภทหนึ่งในระบบเศรษฐกิจที่เราอาศัยอยู่

เอกสารอ้างอิง

  • OpenAI — Introducing dots, September 2026
  • OpenAI — Introducing ChatGPT Wallet, November 2026
  • Fortune — AI agents are eating the Web, July 2026
  • HUMAN Security — 2026 State of AI Traffic & Cyberthreat Benchmark
  • McKinsey — Who wins when AI does the shopping?, October 2026
  • Microsoft Research — The Agentic Economy, May 2025
  • a16z — Welcome to the B2A Economy, November 2026
  • Google — Universal Commerce Protocol
  • Stripe — Introducing the Machine Payments Protocol
  • Ant International — Know-Your-Agent Interoperability, September 2026
  • EMARKETER — AI Commerce 2026
  • McKinsey — The Agentic Commerce Opportunity, October 2025
ดร.ณรงค์ บริจินดากุล

ดร.ณรงค์ บริจินดากุล

Technical Specialist, Venture Capital at SCB 10X

แชร์
Agent Economy & Agentic Commerce เมื่อ AI ผู้เล่นหลักในเศรษฐกิจยุคใหม่