
ยิ่งสถานการณ์น้ำท่วมเกิดขึ้นบ่อย การบริหารจัดการน้ำในเขื่อนของภาครัฐก็ยิ่งเป็นเรื่องสำคัญและใกล้ตัวเรามากขึ้น เพราะระดับน้ำที่กักเก็บในเขื่อน และความมั่นคงแข็งแรงของตัวเขื่อน ล้วนมีผลต่อปริมาณน้ำในแม่น้ำและสถานการณ์น้ำในพื้นที่ใต้เขื่อน
จึงน่าสนใจว่า การบริหารจัดการเขื่อนในปัจจุบันเป็นอย่างไร เทคโนโลยีที่ใช้ดูแลและบริหารจัดการเขื่อนก้าวหน้าไปถึงไหนแล้ว?
SPOTLIGHT ยังไม่มีโอกาสพาไปดูระบบบริหารจัดการเขื่อนของไทย แต่จะพาไปดูระบบบริหารจัดการเขื่อนอัจฉริยะ หรือ Smart Dam ของเกาหลีใต้ ซึ่ง K-water (Korea Water Resources Corporation) รัฐวิสาหกิจด้านบริหารจัดการน้ำของเกาหลีใต้ ได้นำ AI โดรน และ Digital Twin เข้ามาช่วยตรวจสอบและดูแลความปลอดภัยของเขื่อน เป็นการพลิกโฉมการบริหารจัดการดูแลเขื่อนไปเยอะมาก ๆ
หลายคนอาจคุ้นชื่อ K-water กันอยู่บ้าง เพราะ K-water เคยมีความร่วมมือกับหน่วยงานรัฐของไทยมาแล้ว อย่างเช่น ความร่วมมือในการพัฒนาโครงข่ายน้ำอัจฉริยะควบคู่กับ Smart City ในพื้นที่ EEC และถ้าย้อนไปไกลกว่านั้น K-water เคยชนะประมูลโครงการส่วนหนึ่งในเมกะโปรเจ็กต์บริหารจัดการน้ำของรัฐบาลไทยในปี 2012 ก่อนที่โครงการจะถูกยกเลิกด้วยเหตุผลภายในของไทยเราเอง
เมื่อช่วงปลายเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ทีม SPOTLIGHT ได้ไปเยือนสำนักงานใหญ่ K-water และเขื่อนแทซอง เขื่อนที่ใหญ่เป็นอันดับ 3 ของเกาหลีใต้ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่เมืองแทจอน เพื่อดูการทำงานของระบบ Smart Dam ว่าเกาหลีใต้ใช้เทคโนโลยีเข้ามาช่วยดูแลเขื่อนอย่างไร และระบบเหล่านี้เปลี่ยนวิธีบริหารจัดการเขื่อนไปมากน้อยแค่ไหน นอกจากนั้น ยังได้ไปเยือนมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติโซล (Seoul National University of Science and Technology) หรือ SeoulTech เพื่อดูการทำงานของทีมวิจัยที่มีความร่วมมือในการพัฒนาระบบเขื่อนอัจฉริยะกับ K-water ด้วย
การไปเยือนสถานที่ต่าง ๆ เหล่านี้เกิดขึ้นภายใต้โครงการ Korea, With·In ASEAN: “Message to ASEAN” ซึ่งจัดโดยกระทรวงวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว (MCST) แห่งสาธารณรัฐเกาหลี โดยมีเป้าหมายที่จะสื่อสารบทบาทของเกาหลีใต้ในการเป็นผู้มีส่วนร่วมในการพัฒนา แรงส่งสำคัญ และหุ้นส่วนที่พร้อมทำงานร่วมกับประเทศในอาเซียน ในฐานะที่เป็นหุ้นส่วนยุทธศาสตร์รอบด้าน (Comprehensive Strategic Partnership) ของกันและกัน
ทีมงาน SPOTLIGHT เลือกสำรวจว่าเกาหลีใต้นำปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้พัฒนาเศรษฐกิจ ยกระดับคุณภาพชีวิต และอำนวยความสะดวกให้ประชาชนอย่างไรบ้าง ซึ่งหนึ่งในด้านที่น่าสนใจ คือ การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและการบริหารจัดการเขื่อน
เขื่อนเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่ต้องดูแลกันยาวนาน แต่เมื่อเวลาผ่านไป โครงสร้างก็ย่อมมีการเสื่อมสภาพ ขณะที่สภาพอากาศกลับแปรปรวนและรุนแรงขึ้น ทั้งฝนตกหนัก น้ำท่วม และภัยแล้ง ทำให้เขื่อนต้องรับมือกับสถานการณ์ที่คาดเดาได้ยากกว่าเดิม
ข้อมูลจาก K-water ระบุว่า เขื่อนในเกาหลีใต้มากกว่า 60% อยู่ในกลุ่มโครงสร้างพื้นฐานเก่า การตรวจสอบความมั่นคงแข็งแรงจึงเป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญ เพราะหากเกิดความเสียหายแล้วตรวจพบไม่ทัน ผลกระทบก็อาจไม่ได้จำกัดอยู่แค่ตัวเขื่อน แต่ยังลามไปถึงชุมชนและประชาชนที่อาศัยอยู่ด้านล่างด้วย
ในการบรรยาย K-water ยกตัวอย่างเหตุการณ์เขื่อนเสียหายในต่างประเทศ ทั้งกรณีเขื่อน Oroville ในสหรัฐฯ ที่เกิดปัญหาบริเวณทางระบายน้ำล้น เหตุการณ์เขื่อนพังในบราซิลซึ่งมีผู้เสียชีวิตราว 270 คน และกรณีเขื่อนแตกในประเทศลาวเมื่อไม่กี่ปีก่อน ที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนจำนวนมาก เหตุการณ์เหล่านี้ทำให้เห็นว่าความผิดปกติของเขื่อนเป็นเรื่องที่ปล่อยผ่านไม่ได้
ที่ผ่านมา การตรวจสอบเขื่อนของ K-water ต้องอาศัยเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่จริง รวมถึงจุดสูงชัน พื้นที่เข้าถึงยาก และโครงสร้างที่อยู่ใต้น้ำ ซึ่งต้องใช้เวลาและมีความเสี่ยงต่อผู้ปฏิบัติงาน ขณะที่การเก็บข้อมูลบางส่วนเป็นระบบ analog ทำให้ไม่สามารถติดตามความเปลี่ยนแปลงได้ต่อเนื่องเท่าที่ควร
ด้วยข้อจำกัดเหล่านี้ K-water จึงพัฒนาระบบเขื่อนอัจฉริยะชื่อว่า ‘Smart Dam Safety Management’ โดยนำ AI โดรน big data และแบบจำลองเสมือนของเขื่อนในระบบดิจิทัล (Digital Twin) เข้ามาทำงานร่วมกัน แทนที่จะรอให้ถึงรอบตรวจสอบแล้วจึงลงพื้นที่ ระบบใหม่จะช่วยติดตามข้อมูลและสภาพของเขื่อนอย่างต่อเนื่อง เมื่อมีจุดไหนเปลี่ยนแปลงหรือดูผิดปกติ เจ้าหน้าที่ก็สามารถเห็นข้อมูลและเข้าไปตรวจสอบได้เร็วขึ้น
Smart Dam Safety Management เริ่มดำเนินการพัฒนาตั้งแต่ปี 2020 และพัฒนาระบบเสร็จในปี 2025 ก่อนเริ่มใช้งานและบริหารจัดการจริงในปีนี้ ณ ปัจจุบันใช้งานครอบคลุมเขื่อนภายใต้การดูแลของ K-water ทั้งหมด 37 แห่งทั่วประเทศ ซึ่งแบ่งเป็นเขื่อนอเนกประสงค์ 20 แห่ง เขื่อนเพื่อการประปา 14 แห่ง และเขื่อนเพื่อป้องกันน้ำท่วมอีก 3 แห่ง
โครงสร้างของระบบแบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลัก ได้แก่ Real-Time Monitoring สำหรับติดตามสภาพเขื่อนผ่านข้อมูลจากเซนเซอร์ Drone Inspection สำหรับใช้โดรนสำรวจโครงสร้างและนำภาพมาสร้างแบบจำลองสามมิติ และ Smart Dam System ซึ่งนำข้อมูลจากทั้งสองส่วน รวมถึงข้อมูลทางวิศวกรรม มาจัดเก็บและเชื่อมโยงไว้ในระบบ 3D BIM เพื่อใช้ตรวจสอบและบริหารจัดการเขื่อน โดยแต่ละส่วนทำงานเชื่อมกัน ดังนี้
Real-Time Monitoring ตรวจเขื่อน 24 ชั่วโมง
เวลาตรวจสอบเขื่อน เจ้าหน้าที่ต้องเฝ้าระวังความผิดปกติหลายอย่าง แต่มีอยู่ 2 เรื่องที่ K-Water ให้ความสำคัญเป็นพิเศษ คือการเคลื่อนตัวของโครงสร้างเขื่อน (deformation) และการรั่วซึมของน้ำ (seepage) เพราะอาจเป็นสัญญาณที่บอกว่ามีความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นภายในเขื่อน
เมื่อนำ Smart Dam Safety Management มาใช้ ฟังก์ชัน Real-Time Monitoring จะทำหน้าที่ติดตามความเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างเขื่อนตลอด 24 ชั่วโมง
สำหรับการติดตามการเคลื่อนตัว K-Water ใช้เซนเซอร์ GPS ตรวจสอบตำแหน่งและการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้าง และใช้ inclinometer สำหรับวัดความเอียงของเขื่อน ข้อมูลจากอุปกรณ์เหล่านี้จะถูกส่งเข้าสู่ระบบ ทำให้เจ้าหน้าที่เห็นความเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างได้อย่างต่อเนื่อง
ส่วนการตรวจสอบการรั่วซึมจะใช้วิธีแตกต่างกันตามประเภทของเขื่อน หากเป็นเขื่อนคอนกรีต จะใช้กล้องถ่ายภาพความร้อน (thermal imaging camera) ตรวจดูบริเวณโครงสร้าง เพื่อค้นหาความผิดปกติที่อาจเกี่ยวข้องกับการรั่วของน้ำ หากเป็นเขื่อนดินหรือเขื่อนที่สร้างจากวัสดุถม จะใช้เทคโนโลยี Electrical Resistivity ตรวจวัดความต้านทานไฟฟ้าภายในเขื่อน ก่อนนำข้อมูลมาวิเคราะห์สภาพภายในและค้นหาจุดที่อาจมีความผิดปกติ วิธีนี้ช่วยให้ตรวจสอบสภาพภายในเขื่อนได้โดยไม่ต้องรื้อหรือเปิดโครงสร้างออกมาตรวจสอบ
ที่ผ่านมา การตรวจสอบสภาพภายในเขื่อนด้วยวิธีดังกล่าวทำได้เพียงทุก 4 ปี แต่เมื่อมีระบบเซนเซอร์เข้ามาช่วย ก็สามารถติดตามข้อมูลได้ถี่และต่อเนื่องขึ้น หากพบความเปลี่ยนแปลงที่น่าสงสัย เจ้าหน้าที่ก็มีโอกาสเข้าไปตรวจสอบได้เร็วกว่าเดิม
Drone Inspection ใช้โดรนตรวจเขื่อน ให้ AI ช่วยค้นหาความเสียหาย
K-water นำโดรนมาใช้สำรวจพื้นผิวและโครงสร้างเขื่อนแทนการส่งเจ้าหน้าที่เข้าไปตรวจสอบทุกจุด โดยเฉพาะบริเวณที่สูงชันหรือมีความเสี่ยงต่อการปฏิบัติงาน
โดรนจะบินเก็บภาพจากหลายมุม แล้วนำภาพทั้งหมดมาประมวลผลเป็นแบบจำลองสามมิติของเขื่อน โดยการตรวจสอบเขื่อนหนึ่งแห่งอาจได้ภาพจากโดรนประมาณ 3,000 ภาพ เมื่อนำภาพมาประกอบกันจะได้แบบจำลองโครงสร้างเขื่อนที่มีรายละเอียดสูง เจ้าหน้าที่สามารถขยายดูพื้นผิวและตรวจหาร่องรอยความเสียหายขนาดเล็กในระดับมิลลิเมตรได้
สำหรับโครงสร้างส่วนที่อยู่ใต้น้ำ K-water ใช้ underwater ROV หรือยานสำรวจใต้น้ำที่ควบคุมจากระยะไกลเข้ามาตรวจสอบโครงสร้างส่วนที่อยู่ใต้น้ำ โดยอาศัย Digital Twin หรือแบบจำลองเสมือนของเขื่อนในระบบดิจิทัลช่วยระบุตำแหน่งที่ต้องการสำรวจ และใช้ระบบตรวจจับใต้น้ำด้วยคลื่นเสียง (sonar) ค้นหาพิกัดก่อนส่ง ROV ลงไปเก็บข้อมูล
Smart Dam System รวมข้อมูลไว้ใน Digital Twin และแพลตฟอร์มเดียว
เมื่อได้ข้อมูลจากเซนเซอร์และการตรวจสอบด้วยโดรนแล้ว ข้อมูลเหล่านี้จะถูกนำมาเชื่อมกับ Digital Twin หรือแบบจำลองเสมือนของเขื่อนในระบบดิจิทัล เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถดูรายละเอียดของเขื่อนและข้อมูลที่เกี่ยวข้องได้จากหน้าจอ โดยระบบนำข้อมูลภูมิศาสตร์ ภาพถ่าย และข้อมูลทางวิศวกรรมมาสร้างเป็นแบบจำลองสามมิติ แบ่งข้อมูลออกเป็นประมาณ 10 ชั้นข้อมูล เช่น แนวเขตแม่น้ำ เขตคุ้มครองแหล่งน้ำดิบ และข้อมูลภูมิศาสตร์ที่เกี่ยวข้อง เจ้าหน้าที่สามารถเลือกเปิดหรือปิดแต่ละชั้นเพื่อดูข้อมูลเฉพาะส่วนที่ต้องการได้
อีกส่วนหนึ่งคือ 3D BIM หรือแบบจำลองข้อมูลอาคารและโครงสร้างสามมิติ ซึ่งนำแบบแปลนทางวิศวกรรมมาสร้างเป็นแบบจำลองที่เชื่อมโยงกับข้อมูลของโครงสร้างจริง เมื่อคลิกเลือกส่วนใดของเขื่อน ระบบจะแสดงรายละเอียดขึ้นมาได้ ทั้งประวัติการก่อสร้าง วันที่เทคอนกรีต แบบแปลน และรายงานทางวิศวกรรมที่เกี่ยวข้อง
ระบบยังเก็บรายละเอียดของอุปกรณ์และสิ่งปลูกสร้างภายในพื้นที่ เช่น โรงไฟฟ้าพลังน้ำ กังหันน้ำ และเครื่องกำเนิดไฟฟ้า ทำให้เจ้าหน้าที่สามารถเลือกดูข้อมูลของอุปกรณ์แต่ละชิ้นได้ โดยไม่ต้องค้นเอกสารหลายชุดเหมือนที่ผ่านมา
นอกจากนี้ ยังมี panorama view หรือฟังก์ชันแสดงภาพพื้นที่แบบ 360 องศา โดยนำภาพถ่ายภายในอาคารและโรงไฟฟ้าพลังน้ำมาต่อกัน ผู้ใช้งานสามารถหมุนดูบริเวณต่าง ๆ ได้คล้ายกับ Google Street View และคลิกเลือกอุปกรณ์ในภาพเพื่อดูข้อมูลที่เชื่อมโยงกับระบบ BIM ได้ด้วย
ข้อมูลจากเซนเซอร์ โดรน และ Digital Twin จะถูกนำมารวมไว้ในแพลตฟอร์ม K-Smart Dam เพื่อให้เจ้าหน้าที่ใช้ติดตามสภาพเขื่อนและจัดการงานต่าง ๆ ได้จากระบบเดียว ตัวอย่างหนึ่งคือระบบจัดเก็บประวัติการตรวจสอบและซ่อมบำรุง ซึ่งแสดงข้อมูลตามตำแหน่งต่าง ๆ ของเขื่อน เจ้าหน้าที่สามารถเลือกจุดที่ต้องการบนแผนผังเพื่อดูผลการตรวจสอบย้อนหลัง รวมถึงประวัติการซ่อมแซม ทำให้เห็นได้ว่าบริเวณใดเคยพบปัญหาและมีการดำเนินการแก้ไขอย่างไรไปแล้วบ้าง
ระบบยังรองรับการควบคุมโดรนอัตโนมัติ เจ้าหน้าที่สามารถกำหนดเส้นทางบินล่วงหน้า หรือเลือกพื้นที่บนแผนที่เพื่อให้โดรนเข้าไปสำรวจเพิ่มเติมได้ เมื่อเริ่มทำงาน โดรนจะบินตามเส้นทางที่กำหนดและส่งภาพกลับมายังสำนักงานแบบเรียลไทม์
อีกฟังก์ชันหนึ่งคือระบบจำลองสถานการณ์แผ่นดินไหว (simulation) ซึ่งนำข้อมูลการสั่นสะเทือนมาประเมินผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับเขื่อน แล้วแสดงผลผ่านแบบจำลองสามมิติ เพื่อช่วยให้เจ้าหน้าที่เห็นว่าโครงสร้างส่วนใดอาจได้รับผลกระทบและควรเข้าไปตรวจสอบเพิ่มเติม ส่วนระบบกล้องวงจรปิดก็มีการนำ AI เข้ามาช่วยเฝ้าระวังเหตุผิดปกติภายในพื้นที่ เช่น เพลิงไหม้ น้ำท่วม บุคคลล้มลงหรือหมดสติ รวมถึงการบุกรุกพื้นที่หวงห้าม
ควอน คยูฮัก (Kwon Kyuhak) ผู้จัดการอาวุโส ศูนย์บริหารจัดการความปลอดภัยเขื่อน (Dam Safety Management Center) K-water สรุปแนวคิดสำคัญของระบบ Smart Dam Safety Management ว่า การบริหารจัดการความปลอดภัยเขื่อนต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของเทคโนโลยีหลายส่วน โดยหัวใจสำคัญคือการรวบรวมข้อมูลทั้งหมดเข้าด้วยกัน ใช้ Digital Twin สร้างแบบจำลองเขื่อน และให้ AI ช่วยตรวจจับและวิเคราะห์ข้อมูล ก่อนที่มนุษย์จะเป็นผู้ตัดสินใจและดำเนินการบริหารจัดการในขั้นตอนสุดท้าย
K-water ระบุว่า หลังนำระบบ Smart Dam Safety Management มาใช้งาน สิ่งที่เห็นได้ชัดคือการจัดเก็บข้อมูลมีความต่อเนื่องมากขึ้น โดยอัตราข้อมูลขาดหาย (data loss) ลดลงจากเดิม 32% เหลือเพียง 3% ทำให้เจ้าหน้าที่มีข้อมูลสำหรับติดตามสภาพเขื่อนและประเมินความผิดปกติได้ครบถ้วนกว่าเดิม
ส่วนการใช้โดรนและ ROV เข้ามาช่วยตรวจสอบ สามารถลดเวลาในการตรวจสอบได้ประมาณ 67-90% และลดต้นทุนได้ 85-95% เมื่อเทียบกับวิธีเดิมที่ต้องส่งเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่เอง
นอกจากผลลัพธ์ที่วัดเป็นตัวเลขได้แล้ว K-water บอกว่า ระบบ Smart Dam ช่วยให้ตรวจพบความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และสามารถตอบสนองต่อความเสี่ยงได้อย่างรวดเร็ว เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอุบัติเหตุร้ายแรง ขณะเดียวกันยังเป็นการยกระดับการบริหารจัดการความปลอดภัยเขื่อนด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ และเสริมสร้างความปลอดภัยในระดับประเทศด้วยการบริหารจัดการเขื่อนที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล
อี ซังอิก (Lee Sang-ik) ผู้อำนวยการศูนย์บริหารจัดการความปลอดภัยเขื่อน (Dam Safety Management Center) K-water อธิบายว่า จุดเด่นของการนำ AI และโดรนมาใช้คือการยกระดับทั้งความปลอดภัยและความแม่นยำในการตรวจสอบ โดยเฉพาะพื้นที่เสี่ยงอันตรายหรือบริเวณที่เจ้าหน้าที่เข้าถึงได้ยาก สามารถใช้โดรนเข้าไปเก็บภาพแทนการส่งคนลงพื้นที่ จากนั้นนำภาพวิดีโอที่บันทึกได้มาให้ AI วิเคราะห์เพื่อค้นหาความผิดปกติเล็ก ๆ ที่อาจเกิดขึ้นกับเขื่อน
อีกทั้ง การใช้ AI ยังช่วยลดความแตกต่างของผลการตรวจสอบที่อาจเกิดจากประสบการณ์และระดับความชำนาญของเจ้าหน้าที่แต่ละคน ทำให้ผลการตรวจสอบมีความเสถียร สม่ำเสมอ และเป็นไปตามมาตรฐานเดียวกันมากขึ้น
แผนงานระยะต่อไปของ K-water สำหรับโครงการ Smart Dam Safety Management คือ การปรับปรุงระบบให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น แล้วขยายการใช้งานไปให้ครอบคลุมเขื่อนขนาดเล็กทั่วประเทศ จากนั้นจะผลักดันการส่งออกระบบไปยังต่างประเทศ
ในส่วนของการพัฒนาระบบ K-water ให้ความสำคัญกับ 3 เรื่อง ได้แก่ การวางระบบบำรุงรักษาให้ระบบทำงานได้อย่างเสถียร การวิจัยและพัฒนาเพื่อเพิ่มความแม่นยำในการคาดการณ์ และการสร้างมาตรฐานทางเทคนิคเพื่อให้เทคโนโลยีสามารถนำไปใช้งานในวงกว้างได้
ส่วนแผนขยายระบบไปสู่เขื่อนขนาดเล็กที่อยู่ภายใต้การดูแลขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ซึ่งบางแห่งยังมีข้อจำกัดด้านเทคโนโลยี K-water เตรียมทำโครงการนำร่องร่วมกับเมืองอุลซาน ก่อนนำผลที่ได้ไปพัฒนาเป็นรูปแบบมาตรฐานสำหรับขยายการใช้งานต่อไป
ส่วนตลาดต่างประเทศ ปัจจุบัน K-water อยู่ระหว่างหารือกับญี่ปุ่นและออสเตรเลีย เพื่อนำแพลตฟอร์มบริหารจัดการความปลอดภัยเขื่อนไปใช้งาน โดยมีเป้าหมายที่จะขยายเทคโนโลยีของเกาหลีใต้ไปสู่ประเทศอื่น ๆ ผ่านการขายระบบและโครงการความช่วยเหลือเพื่อการพัฒนาอย่างเป็นทางการ (ODA)
สำหรับประเทศไทยและประเทศต่าง ๆ ในอาเซียน อี ซังอิก มองว่าเป็นอีกภูมิภาคที่สามารถนำระบบ Smart Dam ไปประยุกต์ใช้ได้เช่นกัน
“ในขณะนี้ สำหรับการดำเนินงานในต่างประเทศ เรากำลังอยู่ระหว่างการหารืออย่างใกล้ชิดกับประเทศญี่ปุ่นและออสเตรเลีย เพื่อส่งออกแพลตฟอร์มบริหารจัดการความปลอดภัยเขื่อนอัจฉริยะของเราไปยังประเทศเหล่านั้น เราคาดหวังว่า ภายในอีกไม่กี่เดือนข้างหน้าน่าจะเริ่มเห็นผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมจากการหารือและความร่วมมือดังกล่าว
“นอกจากนี้ เรายังมีความคาดหวังว่า ระบบบริหารจัดการความปลอดภัยเขื่อนอัจฉริยะ K-Smart Dam ของ K-Water จะสามารถเป็นประโยชน์ต่อการบริหารจัดการความปลอดภัยของเขื่อนในประเทศไทย รวมถึงประเทศอื่น ๆ ในภูมิภาคอาเซียนได้เช่นกัน” อี ซังอิกกล่าว
ระบบ Smart Dam ของ K-water มีภาควิชาการมีส่วนร่วมในการพัฒนาเทคโนโลยีด้วย หนึ่งในนั้นคือ มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติโซล (Seoul National University of Science and Technology) หรือ SeoulTech ซึ่งมีทีมวิจัยทำงานด้าน AI และเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อนำไปใช้กับการบริหารจัดการน้ำ ทั้งการดูแลเขื่อนและการป้องกันน้ำท่วม
ศาสตราจารย์พัค กูมัน (Park Goo-man) ภาควิชาวิศวกรรมการบูรณาการไอซีทีอัจฉริยะ (Department of Smart ICT Convergence Engineering) มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติโซล (SeoulTech) บอกกับทีมงาน SPOTLIGHT ว่า มหาวิทยาลัยมีความร่วมมือกับ K-Water ในส่วนการพัฒนาเทคโนโลยี Digital Twin สำหรับตรวจสอบและประเมินความปลอดภัยของเขื่อน รวมถึงติดตามปริมาณน้ำในเขื่อน และคาดการณ์ความเปลี่ยนแปลงที่อาจเกิดขึ้นกับเขื่อนในอนาคต
นอกจากความร่วมมือด้านการดูแลเขื่อนกับ K-Water แล้ว ทีมวิจัยยังทำงานร่วมกับบริษัทเอกชนพัฒนาระบบ AI เพื่อคาดการณ์และป้องกันน้ำท่วมในแม่น้ำ พื้นที่เมือง และอุโมงค์ โดยนำข้อมูลจากเซนเซอร์และกล้องมาวิเคราะห์ร่วมกับข้อมูลสภาพอากาศ เพื่อประเมินสถานการณ์และคาดการณ์ระดับน้ำล่วงหน้า ช่วยให้หน่วยงานท้องถิ่นมีเวลาเตรียมรับมือก่อนเกิดน้ำท่วม
ศาสตราจารย์พัคยกตัวอย่างการนำเทคโนโลยีไปใช้กับหน่วยงานท้องถิ่นในเมืองปูซานและจังหวัดคย็องกีโด โดยเฉพาะการช่วยตัดสินใจเปิด-ปิดประตูระบายน้ำให้เหมาะสมกับปริมาณน้ำฝนและสถานการณ์ในพื้นที่ เนื่องจากหากเปิดเร็วเกินไปอาจทำให้น้ำที่กักเก็บไว้สูญเสียไปโดยไม่จำเป็น แต่หากเปิดช้าเกินไปก็เสี่ยงเกิดน้ำท่วม ทั้งนี้ พื้นที่เหล่านี้สามารถผ่านช่วงฤดูฝนในปีนี้ไปได้โดยไม่มีความเสียหายจากน้ำท่วม
เมื่อถามถึงโอกาสนำเทคโนโลยี AI ด้านการบริหารจัดการน้ำไปใช้ในประเทศไทยและประเทศอาเซียน ศาสตราจารย์พัคมองว่าเทคโนโลยีที่เกาหลีใต้พัฒนาขึ้นสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ แต่สิ่งที่ต้องคำนึงถึงคือสภาพแวดล้อมของแต่ละประเทศที่ไม่เหมือนกัน ทั้งภูมิอากาศ ปริมาณน้ำฝน ตลอดจนลักษณะของแม่น้ำและทางน้ำ
โมเดล AI ที่ใช้ในเกาหลีใต้ในปัจจุบันได้รับการฝึกฝนให้เหมาะกับลักษณะแม่น้ำและภูมิประเทศของประเทศเป็นหลัก หากต้องการนำไปใช้ในประเทศอื่น จึงต้องมีการรวบรวมข้อมูลของพื้นที่นั้นเพิ่มเติม เพื่อนำมาใช้ฝึกฝนโมเดล AI ซ้ำอีกครั้ง และปรับปรุงให้สามารถทำงานได้เหมาะกับสภาพแวดล้อมของแต่ละประเทศมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการคาดการณ์น้ำท่วมในพื้นที่แม่น้ำขนาดใหญ่ พื้นที่เมือง หรือบริเวณที่มีรูปแบบทางน้ำแตกต่างจากเกาหลีใต้
ศาสตราจารย์พัค กูมันยังมองว่า การแลกเปลี่ยนข้อมูลกับประเทศอาเซียนไม่ได้เป็นประโยชน์เฉพาะประเทศที่นำเทคโนโลยีไปใช้เท่านั้น แต่ยังช่วยให้เกาหลีใต้พัฒนา AI ของตัวเองได้ดีขึ้นด้วย เพราะข้อมูลจากแม่น้ำและพื้นที่ที่มีลักษณะแตกต่างกันจะช่วยให้โมเดลมีความยืดหยุ่น และรองรับสถานการณ์ได้หลากหลายกว่าเดิม
“โมเดล AI ที่เราพัฒนาขึ้นเพื่อใช้ในการคาดการณ์น้ำท่วมนั้น ในปัจจุบันได้รับการปรับแต่งให้เหมาะสมกับลักษณะของแม่น้ำและภูมิประเทศในประเทศเกาหลีใต้โดยเฉพาะ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่สามารถรวบรวมได้จากแม่น้ำและพื้นที่ต่าง ๆ ในประเทศอาเซียน จะเป็นประโยชน์อย่างมากต่อการพัฒนาโมเดล AI ของเรา เพราะจะช่วยให้โมเดลรองรับสถานการณ์ที่หลากหลาย และทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกันมากขึ้น” ศาสตราจารย์พัค กูมันกล่าว
จากมุมมองของศาสตราจารย์พัค ก็ทำให้เห็นว่าความร่วมมือด้านเทคโนโลยีบริหารจัดการน้ำระหว่างเกาหลีใต้กับอาเซียนอาจไม่ใช่แค่การนำระบบสำเร็จรูปไปใช้ในแต่ละประเทศ แต่ยังมีโอกาสพัฒนาไปถึงการแลกเปลี่ยนข้อมูลและทำงานวิจัยร่วมกัน เพื่อให้ได้ระบบ AI ที่เข้าใจสภาพพื้นที่จริง และนำไปใช้รับมือกับปัญหาน้ำของแต่ละประเทศได้ตรงจุดมากขึ้น