โตโยต้าปักหมุดผลิต Lexus EVรุ่นใหม่ในจีน เลือกใช้ชิ้นส่วนจีนสู้ศึกราคา
สำนักข่าวนิกเกอิเอเชียรายงานว่าโตโยต้า มอเตอร์ หันไปเลือกใช้ชิ้นส่วนจากผู้ผลิตจีนสำหรับรถยนต์อเนกประสงค์ไฟฟ้า (SUV) ระดับลักชัวรีที่เตรียมผลิตในจีน สร้างแรงกดดันต่อซัพพลายเออร์ญี่ปุ่นที่ร่วมงานกับโตโยต้ามายาวนาน ในช่วงที่อุตสาหกรรมยานยนต์ญี่ปุ่นทุกระดับต้องเผชิญการแข่งขันจากคู่แข่งจีนที่มีต้นทุนต่ำกว่า
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
โตโยต้าวางแผนเริ่มผลิต SUV ไฟฟ้าของ Lexus ในจีนช่วงฤดูใบไม้ร่วงปี 2570 ซึ่งจะทำให้จีนเป็นตลาดแรกของโลกที่ผลิตรถรุ่นนี้
รถรุ่นดังกล่าวจะใช้เทคโนโลยียานยนต์ไฟฟ้ายุคใหม่ รวมถึง “กิกะแคสติ้ง” (gigacasting) ซึ่งเป็นกระบวนการหล่ออะลูมิเนียมที่รวมชิ้นส่วนหลายชิ้นให้กลายเป็นชิ้นงานขนาดใหญ่เพียงชิ้นเดียว
อย่างไรก็ตาม ซัพพลายเออร์ญี่ปุ่นของโตโยต้าอาจได้รับประโยชน์จากโครงการนี้ไม่มากนัก โดยเฉพาะงานด้านตัวถังและชิ้นส่วนที่เกี่ยวข้องกับแบตเตอรี่
ขณะเดียวกัน ผู้ผลิตชิ้นส่วนจีนมีความสามารถในการแข่งขันสูงขึ้นทั้งด้านต้นทุนและคุณภาพ ซัพพลายเออร์ญี่ปุ่นที่เป็นคู่ค้าดั้งเดิมของโตโยต้าจึงต้องทบทวนกลยุทธ์ พร้อมมองหาโอกาสจากเทคโนโลยีใหม่และการขยายธุรกิจไปยังอินเดีย
Lexus EV ผลิตจีน เปลี่ยนสมการซัพพลายเชนโตโยต้า
ผู้ผลิตชิ้นส่วนยานยนต์จีนรายหนึ่ง ซึ่งเชี่ยวชาญด้านสายควบคุมในรถยนต์ ระบุในคำอวยพรปีใหม่เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ว่า ปี 2568 เป็นปีที่บริษัทประสบความสำเร็จอย่างมาก ส่วนหนึ่งเป็นผลจากการได้รับคำสั่งซื้อในโครงการ Lexus ของโตโยต้า
ฝั่งซัพพลายเออร์ญี่ปุ่นของโตโยต้ากลับยังไม่เห็นสัญญาณว่าจะมีบทบาทมากนักในโครงการนี้ ผู้บริหารของซัพพลายเออร์รายหนึ่งกล่าวว่า “เรายังไม่ได้ยินข้อมูลใด ๆ ว่าจะมีการใช้อุปกรณ์หรือเทคโนโลยีจากญี่ปุ่นในรถ SUV ที่ผลิตในจีนรุ่นนี้”
โดยเฉพาะงานด้านตัวถังและชิ้นส่วนที่เกี่ยวข้องกับแบตเตอรี่ บริษัทญี่ปุ่นดูเหมือนจะเสียโอกาสให้แก่ผู้ผลิตในจีนไปแล้ว ผู้บริหารรายเดิมระบุว่า บริษัทญี่ปุ่นแทบไม่ได้รับงานเมื่อต้องแข่งขันกับซัพพลายเออร์จีน
ก่อนหน้านี้ก็มีสัญญาณของการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว โดยเชื่อกันว่า bZ3X รถ SUV ของโตโยต้าที่เปิดตัวในจีนเมื่อเดือนมีนาคม 2568 ใช้ชิ้นส่วนที่ผลิตในจีนเป็นจำนวนมาก ปัจจุบันรถรุ่นนี้กลายเป็นหนึ่งในรุ่นหลักของโตโยต้าในตลาดจีน
ความหวังของซัพพลายเออร์ญี่ปุ่นลดลงอีกหลังโตโยต้าเปิดเผยเมื่อเดือนพฤษภาคมว่า จะยกเลิกการพัฒนารถซีดานไฟฟ้า Lexus LF-ZC แม้บริษัทจะไม่ได้วางตำแหน่ง SUV รุ่นใหม่ที่ผลิตในจีนให้เป็นรถรุ่นสืบทอดของ LF-ZC แต่ซัพพลายเออร์เคยคาดหวังว่าอุปกรณ์บางส่วนที่พัฒนาขึ้นสำหรับเทคโนโลยีอย่างกิกะแคสติ้ง จะสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับโครงการใหม่ได้
ซัพพลายเออร์ชิ้นส่วนรายหนึ่งที่เคยได้รับเลือกให้ร่วมโครงการ LF-ZC ก็ดูเหมือนว่าจะไม่ได้รับงานในโครงการ SUV ที่ผลิตในจีนเช่นกัน
ต้นทุนจีนกดดันระบบเคเร็ตสึ โตโยต้าปรับการผลิตให้เข้ากับแต่ละตลาด
อุตสาหกรรมยานยนต์ญี่ปุ่นพึ่งพาระบบ “เคเร็ตสึ” (keiretsu) มาอย่างยาวนาน ภายใต้โครงสร้างนี้ ผู้ผลิตรถยนต์อยู่บนสุดของเครือข่าย โดยมีซัพพลายเออร์ในเครือคอยสนับสนุน เมื่อผู้ผลิตรถยนต์ขยายธุรกิจไปต่างประเทศ ซัพพลายเออร์ก็มักตามไปตั้งฐานการผลิตด้วย
ขณะเดียวกัน โตโยต้ากำลังผลักดันกลยุทธ์ “มัลติพาธเวย์” (multi-pathway) โดยนำเสนอรถยนต์หลายประเภทให้สอดคล้องกับความต้องการของแต่ละตลาด ควบคู่กับการพัฒนาและผลิตรถยนต์ในประเทศนั้น ๆ สำหรับ SUV รุ่นใหม่ที่จะผลิตในจีน แนวทางนี้ได้ขยายมาถึงตลาดรถยนต์ระดับลักชัวรีแล้ว
แรงกดดันด้านราคาจากผู้ผลิตรถยนต์จีนเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ซัพพลายเออร์ญี่ปุ่นพลาดสัญญาจัดซื้อ ผู้ผลิตชิ้นส่วนจีนแข่งขันด้านต้นทุนได้มากขึ้น ขณะที่โตโยต้าแทบไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากจัดซื้อชิ้นส่วนภายในจีน หากต้องการลดช่องว่างด้านราคาระหว่างรถของบริษัทกับรถ EV คู่แข่งจากจีน
“เราไม่สามารถแข่งขันด้านราคากับบริษัทจีนได้เลย ขณะเดียวกัน คุณภาพของสินค้าจีนก็พัฒนาขึ้นจนไม่อาจเทียบกับในอดีตได้อีกแล้ว” ผู้บริหารบริษัทชิ้นส่วนญี่ปุ่นรายหนึ่งกล่าว
บทบาทของผู้ผลิตชิ้นส่วนยานยนต์จีนไม่ได้เพิ่มขึ้นเฉพาะในประเทศ ข้อมูลจาก Strategy& บริษัทที่ปรึกษาด้านกลยุทธ์ในเครือ PwC ระบุว่า ผู้ผลิตชิ้นส่วนจีนครองส่วนแบ่งตลาดโลก 14% ในปี 2568 เพิ่มขึ้นราวสามเท่าในช่วง 10 ปี ขณะที่ส่วนแบ่งตลาดของซัพพลายเออร์ในประเทศเอเชียนอกจีนลดลงในช่วงเดียวกัน
ซัพพลายเออร์ญี่ปุ่นมองเทคโนโลยีใหม่และตลาดอินเดียเป็นโอกาสเติบโต
การผลิตเพื่อป้อนตลาดท้องถิ่นและการแข่งขันที่เข้มข้นขึ้นในจีน ซึ่งเป็นตลาดรถยนต์ขนาดใหญ่ที่สุดในโลก กำลังบีบให้ผู้ผลิตชิ้นส่วนทบทวนกลยุทธ์ ซัพพลายเออร์ของโตโยต้าจึงพยายามสร้างโอกาสใหม่ด้วยการพัฒนาเทคโนโลยี
หนึ่งในนั้นคือ Aisin ซึ่งกำลังพัฒนาแนวคิด “Tekizai Body” โดยนำอะลูมิเนียมมาใช้กับตัวถังรถบางส่วน แนวคิดนี้อยู่กึ่งกลางระหว่างวิธีผลิตแบบดั้งเดิมกับกิกะแคสติ้ง และคาดว่าจะช่วยลดทั้งจำนวนชิ้นส่วนและอัตราการเกิดข้อบกพร่องในการผลิต โดยไม่ต้องใช้เงินลงทุนเริ่มต้นสูงมากนัก
อีกทางหนึ่งคือการขยายธุรกิจไปยังอินเดีย ซึ่งอาจช่วยให้ซัพพลายเออร์ญี่ปุ่นกลับมาเติบโตได้ โตโยต้ากำลังรุกตลาดประเทศเอเชียใต้แห่งนี้อย่างจริงจัง และมีแผนเริ่มผลิตรถยนต์ที่โรงงานประกอบในภาคตะวันตกของอินเดียภายในครึ่งแรกของปี 2572
ซัพพลายเออร์ของโตโยต้าหลายรายมองว่าอินเดียเป็นโอกาสสำคัญ เพราะอุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์ในประเทศยังพัฒนาไม่มากนัก ขณะที่ Futaba Industrial ผู้ผลิตชิ้นส่วนรถยนต์ เตรียมสร้างโรงงานแห่งใหม่ในอินเดีย โดยมีกำหนดเริ่มดำเนินงานในปี 2572
อ้างอิง: Nikkei Asia, Car Expert
