กระแสเงินสดสำคัญอย่างไร ทำไมผู้บริหารบริษัทใหญ่ให้ความสำคัญไม่แพ้กำไร
ข่าวที่แบรนด์ร้านอาหาร ‘เนื้อแท้’ ออกมาชี้แจงกรณีจ่ายเงินเดือนพนักงานล่าช้าและปิดให้บริการบางสาขาชั่วคราว เป็นอีกหนึ่งกรณีศึกษาปัญหาคลาสสิกของการทำธุรกิจ นั่นคือ กิจการอาจมีลูกค้าและยอดขาย แต่ยังเผชิญปัญหาสภาพคล่อง หากไม่สามารถบริหารต้นทุนและกระแสเงินสดได้อย่างเหมาะสม
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
ผู้บริหารเนื้อแท้ชี้แจงว่า ปัญหาไม่ได้เกิดจากยอดขายตกหรือไม่มีลูกค้า แต่มีสาเหตุหลักมาจากความผิดพลาดในการคำนวณและบริหารจัดการต้นทุน ทำให้ต้นทุนที่แท้จริงสูงกว่าที่รับรู้ ส่งผลให้เกิดผลขาดทุนสะสม และท้ายที่สุดกระทบต่อสภาพคล่องทางการเงิน จนไม่สามารถบริหารเงินหมุนเวียนได้ตามปกติ
กรณีของ ‘เนื้อแท้’ ทำให้คำว่า ‘กระแสเงินสด’ เป็นประเด็นที่หลายคนสนใจมากขึ้น เพราะในตอนแรกมีการรายงานว่าบริษัทขาดกระแสเงินสด ก่อนที่ผู้บริหารจะออกแถลงการณ์ชี้แจงเพิ่มเติมว่า สาเหตุส่วนหนึ่งของการขาดกระแสเงินสดมาจากการขาดทุนสะสมจากการคำนวณและบริหารจัดการต้นทุน
หลายคนอาจมองว่า ‘กำไร’ คือหัวใจของธุรกิจ ซึ่งก็ไม่ผิด เพราะกำไรสะท้อนว่ากิจการสร้างมูลค่าได้หรือไม่ เพราะกำไรเป็นตัวสะท้อนว่าบริษัทสามารถสร้างรายได้มากกว่าต้นทุน และเป็นพื้นฐานสำคัญของผลตอบแทนที่เจ้าของกิจการหรือผู้ลงทุนคาดหวัง
แต่ในโลกของการบริหารธุรกิจ ‘กระแสเงินสด’ สำคัญไม่แพ้กัน และในหลายสถานการณ์ผู้บริหารหรือเจ้าของกิจการก็ให้ความสำคัญกับ ‘กระแสเงินสด’ มากกว่า เพราะกำไรเป็นตัวเลขทางบัญชี ขณะที่กระแสเงินสดคือเงินที่อยู่ในมือและนำไปใช้ได้จริง ไม่ว่าจะเป็นการจ่ายเงินเดือนพนักงาน ชำระเจ้าหนี้ ซื้อวัตถุดิบ หรือรับมือเหตุการณ์ไม่คาดคิด หากธุรกิจมีกำไรแต่ไม่มีเงินสดเพียงพอ ก็อาจสะดุดได้ไม่ต่างจากธุรกิจที่ขาดทุนสะสมมานาน
ในภาวะที่เศรษฐกิจเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน มีปัจจัยลบมากมายอย่างในปัจจุบัน การมีเงินสดสำรองเปรียบเสมือนเบาะรองรับแรงกระแทกที่ช่วยให้ธุรกิจผ่านช่วงเวลายากลำบากได้ และภาวะแบบนี้เป็นหนึ่งในตัวอย่างสถานการณ์ที่ผู้บริหารและเจ้าของกิจการจะให้ความสำคัญกับกระแสเงินสดมากเป็นพิเศษ
โดยทั่วไป ธุรกิจขนาดเล็กมักได้รับผลกระทบจากปัญหาสภาพคล่องได้รวดเร็วกว่าธุรกิจขนาดใหญ่ เนื่องจากมีเงินสำรองและช่องทางเข้าถึงแหล่งเงินทุนจำกัดกว่า หากจำเป็นต้องใช้เงิน การขอสินเชื่ออาจทำได้ไม่ทันเวลา หรือได้รับวงเงินไม่เพียงพอ
อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าธุรกิจขนาดใหญ่จะละเลยเรื่องกระแสเงินสดได้ ในรอบปีที่ผ่านมา SPOTLIGHT ได้ยินผู้บริหารองค์กรธุรกิจขนาดใหญ่หลายคนที่พูดถึงความสำคัญของกระแสเงินสด โดยมีมุมมองตรงกันว่า กระแสเงินสดสำคัญมากในการรับมือสถานการณ์ที่ไม่คาดคิด
ชนาพรรณ จึงรุ่งเรืองกิจ รองประธานกรรมการอาวุโส กลุ่มบริษัทไทยซัมมิท กล่าวในงานสัมมนาสำหรับผู้ประกอบการเมื่อเดือนเมษายนที่ผ่านมาว่า สิ่งสำคัญที่สุดสำหรับผู้บริหารในช่วงที่ธุรกิจเผชิญความไม่แน่นอนอย่างในยุคปัจจุบัน คือ ‘การปกป้องกระแสเงินสด’
เธอบอกว่า อะไรที่ทำแล้วได้เงินสด ไทยซัมมิทจะทำ เพราะในสถานการณ์ที่มีความเสี่ยงรอบด้าน กำไรไม่สำคัญเท่าเงินสด
ผู้นำไทยซัมมิทบอกด้วยว่า เธอไม่เห็นด้วยกับหลายบริษัทที่มีกำไรแต่ไม่มีเงินสด โดยเฉพาะบริษัทที่จ้างผู้บริหารมืออาชีพ ซึ่งผู้บริหารมืออาชีพมักจะพยายามทำตัวเลขกำไรให้ดูดีตามตัวชี้วัด KPI แต่เธอมองว่าเจ้าของธุรกิจจะยอมให้เป็นแบบนั้นไม่ได้ เจ้าของธุรกิจหรือผู้ถือหุ้นต้องให้ความสำคัญกับการสร้างกระแสเงินสด แม้ว่าจะต้องยอมมีกำไรน้อยลงก็ตาม เพราะเงินสดคือสิ่งที่จะทำให้กิจการอยู่รอด
“...ในฐานะเจ้าของหรือผู้ถือหุ้น เรามองว่าในช่วง 3-4 ปีนี้ต้องมีเงินสดไว้ก่อน สิ่งที่เราจะปกป้องไว้ด้วยด้วยชีวิต ก็คือการทำให้มั่นใจว่าเรามีเงินสด”
บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) หรือ SCG ก็เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างบริษัทใหญ่เบอร์ต้นของประเทศที่ให้ความสำคัญกับกระแสเงินสด สะท้อนให้เห็นผ่านการแถลงผลประกอบการหลาย ๆ ไตรมาสที่ผ่านมาที่ย้ำว่าให้ความสำคัญกับ Adjusted Cash EBITDA ซึ่งสะท้อนความสามารถในการสร้างกระแสเงินสดจากการดำเนินธุรกิจ และบริหารกิจการโดยมีมาตรการรักษาวินัยทางการเงินเข้มข้นอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้บริษัทมีสภาพคล่องเพียงพอในระยะยาวเพื่อรองรับความไม่แน่นอนที่อาจเกิดขึ้น
“ในช่วงเวลาปกติ เราอาจไม่จำเป็นต้องถือเงินสดมาก แต่ในภาวะผันผวน การมีสภาพคล่องคือเรื่องสำคัญ” ธรรมศักดิ์ เศรษฐอุดม กรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท เครือซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) กล่าวในการแถลงผลการดำเนินงานเมื่อต้นเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา
การบินไทย เป็นอีกหนึ่งบริษัทใหญ่ที่ให้ความสำคัญกับกรแสเงินสดอย่างมาก หลังเผชิญวิกฤติการเงินจนต้องเข้าแผนฟื้นฟูกิจการ
ชาย เอี่ยมศิริ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) กล่าวในงานสัมมนาเมื่อปลายเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมาว่า สิ่งที่ได้เรียนรู้จากช่วงวิกฤตของการบินไทย คือ อย่าหวังพึ่งวงเงินสินเชื่อเพียงอย่างเดียว เพราะเมื่อเกิดวิกฤติจริง แหล่งเงินทุนอาจไม่พร้อมให้ใช้ในวันที่ต้องการมากที่สุด ทำให้บริษัทต้องหันมาให้ความสำคัญกับการพึ่งพาสภาพคล่องของตัวเองมากขึ้น
และนั่นเป็นเหตุผลที่การบินไทยเลือกถือเงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสดไว้ในระดับสูงกว่า 130,000 ล้านบาท เพื่อรองรับความไม่แน่นอนที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ โดยซีอีโอของการบินไทยสรุปบทเรียนไว้อย่างตรงไปตรงมาว่า “ขาดเงินสดเมื่อไหร่ ก็จบเมื่อนั้น”
นอกจาก ‘กระแสเงินสด’ สำคัญในแง่การมีเงินเพื่อใช้จ่ายดำเนินกิจการ และรองรับความไม่แน่นอนที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อแล้ว กระแสเงินสดยังสำคัญมากในแง่การสร้างความเชื่อมั่นที่คนภายนอกมีต่อกิจการ
โดยเฉพาะสำหรับบริษัทที่กำลังเตรียมเข้าตลาดหลักทรัพย์ควรให้ความสำคัญกับกระแสเงินสดไม่แพ้กำไร เพราะนักลงทุนไม่ได้พิจารณาแค่ว่าบริษัททำกำไรได้มากแค่ไหน แต่ยังดูงบกระแสเงินสดควบคู่กัน เพื่อประเมินว่ากิจการสามารถสร้างเงินสดจากการดำเนินงานได้จริงหรือไม่ และบริษัทมีสภาพคล่องเพียงพอสำหรับการเติบโตและรับมือกับความเสี่ยงในระยะยาวหรือไม่ ดังนั้น การมีกระแสเงินสดที่แข็งแกร่งจึงเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่บริษัทต้องทำให้ได้ก่อนก้าวเข้าสู่ตลาดทุน
