กรีซและไซปรัสฉลองปีใหม่ไร้เสียง พลุเสียงเบา โดรนแสงสี ไม่เดือดร้อนใคร
ก่อนประเทศไทยจะก้าวเข้าสู่ปีใหม่ เป็นที่ถกเถียงกันมาหลายวันว่า “ตกลงแล้ว เราจุดพลุ-ประทัดไฟ” กันได้ไหม เนื่องจากมีการประกาศกฎระเบียบอย่างชัดเจนว่าห้ามจุด พลุ บั้งไฟ ตะไล โคมลอย โคมควัน ในที่สาธารณะ หากฝ่าฝืนมีโทษ จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และถ้าจำเป็นต้องจุดพลุไฟ ประชาชนและหน่วยงานต่าง ๆ ต้องได้รับอนุญาตจากผู้อำนวยการเขตเสียก่อน
กฎระเบียบที่ออกมานี้สะท้อนมาจากเสียงของกลุ่มคนบางส่วนที่ได้รับผลกระทบจากเสียงดังสนั่นหวั่นไหวในช่วงปีใหม่ ตั้งแต่บ้านที่มีเด็กอ่อน สัตว์เลี้ยง หรือสมาชิกในครอบครัวอาจเป็นออทิสติก ซึ่งไม่สามารถรับมือกับเสียงที่จนเกินไปได้ ตลอดจนบ้านเรือนที่ได้รับความเสียหายจากการจุดบั้งไฟหรือโคมลอย
แนวคิดการฉลองเทศกาลด้วยความสงบ หรือการจัดพื้นที่สำหรับคนที่ต้องการความเงียบในช่วงเทศกาลใหญ่ ๆ เริ่มได้รับความนิยมขึ้นในทั่วโลก ในการฉลองส่งท้ายปี 2025 เข้าสู่ปี 2026 ในครั้งนี้ มีสองประเทศเล็ก ๆ ที่นำร่องมาตรการ “ปีใหม่เสียงเบา” กันแล้ว นั่นก็คือ เอเธนส์ เมืองหลวงของกรีซ และนิโคเชีย เมืองหลวงของไซปรัส ทั้งสองเมืองนี้มีมาตรการอย่างไรบ้าง? และทำได้สำเร็จแค่ไหน?
พลุเสียงเบา สนุกได้แต่ไม่เดือดร้อนใคร
ประเทศกรีซและไซปรัสกำลังเริ่มต้นปี 2026 ด้วยการลดระดับเสียงลง นนของทั้งสองประเทศ ได้แก่ เอเธนส์และนิโคเชีย ได้เปลี่ยนเสียงหวีดหวิว เสียงดังสนั่นหวั่นไหว และเสียงระเบิดตูมตามของพลุไฟที่เคยทำให้หน้าต่างสั่นสะเทือน มาเป็นการแสดงที่ตระการตาโดยปราศจาก Shock wave หรือแรงกระแทกจากเสียงดัง
เอเธนส์ยังคงขึ้นชื่อเรื่องการจุดพลุอย่างยิ่งใหญ่ที่จัตุรัสซินตักมา หรือเหนือวิหารพาร์เธนอน อย่างไรก็ตาม ในช่วงปีหลัง ๆ มานี้ ที่เทรนด์การเฉลิมฉลองของผู้คนเปลี่ยนแปลงไป ทางหน่วยงานต่าง ๆ ก็เริ่มมีการปรับตัวตามด้วย หนึ่งในวิธีการที่น่าสนใจคือการเปลี่ยนมาใช้พลุเสียงเบา (Low-noise pyrotechnics) สตาร์ทอัพและบริษัทผู้ผลิตพลุเรียกสิ่งนี้ว่า "พลุเสียงเบา" (Low-noise fireworks) ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อสร้างความตระการตาทางสายตาโดยลดเสียงระเบิดที่ดังสนั่นหวั่นไหวออกไป
พลุเสียงเบาจะใช้ตัวจุดระเบิดที่มีขนาดเล็กมาก หรืออาจไม่มีเลย แต่ใช้การออกแบบให้เม็ดดาวค่อย ๆ พุ่งกระจายออกมาด้วยแรงส่งที่นุ่มนวลกว่า ทำให้ไม่มีเสียงระเบิดดังสนั่น แต่ยังคงเห็นแสงสีสวยงาม พลุทั่วไปมีเสียงดังได้ถึง 150-170 เดซิเบล ซึ่งดังกว่าเสียงเครื่องยนต์เจ็ตและอาจทำลายแก้วหูได้ แม้ไม่ได้เงียบกริบเสียทีเดียว แต่เสียงจะลดลงมาอยู่ที่ระดับประมาณ 70-120 เดซิเบล ใกล้เคียงกับเสียงเครื่องดูดฝุ่นหรือเสียงรถบรรทุกวิ่งผ่าน และจะไม่มีเสียง “ปัง” ที่แหลมคม แต่จะเป็นเสียง “ฟู่” หรือเสียงแตกปะทุเล็ก ๆ แทน
นอกจากหลายหน่วยงานของทั้งสองเมืองนี้ หันมาใช้ พลุเสียงเบาแล้ว ยังเน้นไปที่การแสดงแสงสีมากกว่าจะเป็นคอนเสิร์ตแบบอึกทึกครึกโครม และเน้นโชว์การแปรอักษรด้วยโดรน แทนการจุดพลุแบบเดิม ๆ ที่เคยเป็นมา
เปลี่ยนแปลงด้วยความเคารพ
การเปลี่ยนแปลงนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้งานฉลองปีใหม่เป็นมิตรต่อเด็กและสัตว์เลี้ยงมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับสัตว์ที่มีระบบการได้ยินที่ละเอียดอ่อนกว่าปกติ ซึ่งถือเป็นการฉีกออกจากประเพณีการจุดพลุเสียงดังและวัตถุไวไฟในอดีต
เอเธนส์ได้เริ่มใช้พลุเสียงเบาตั้งแต่ปีที่ผ่านมา ซึ่งเป็นการตัดสินใจที่นายกเทศมนตรี ฮาริส ดูกัส กล่าวว่า เป็นการส่งสัญญาณถึงการเปลี่ยนลำดับความสำคัญ “สิ่งนี้ถือเป็นการก้าวเข้าสู่ยุคใหม่ของการเฉลิมฉลองปีใหม่” เขากล่าวเสริมว่า “เป็นการแสดงแสงสีที่น่าตื่นตาตื่นใจโดยไม่มีเสียงดังหนวกหู ซึ่งเป็นการเคารพต่อผู้คน สัตว์ และสิ่งแวดล้อม”
ทางด้านนิโคเชียได้ก้าวไปไกลกว่านั้น โดยการยกเลิกการใช้พลุแบบดั้งเดิมไปเลยโดยสิ้นเชิงหลังจากประเมินถึงผลเสียที่เกิดขึ้น ผู้วางแผนงานและเจ้าหน้าที่เทศบาลระบุว่า พลุไฟสามารถสร้างความทุกข์ทรมานให้กับผู้สูงอายุ ทารก ผู้ป่วยออทิสติก และผู้ที่ทรมานจากสภาวะป่วยทางจิตจากเหตุการณ์รุนแรง (PTSD)
ทางเทศบาลกล่าวว่า “การตัดสินใจครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในภาพรวมของเทศบาลที่จะปรับปรุงการฉลองสาธารณะให้ทันสมัย และสอดคล้องกับแนวโน้มของยุโรป รวมถึงวัตถุประสงค์ด้านความยั่งยืน”
เปลี่ยนแปลงอย่างสร้างสรรค์ ตื่นตาได้ไม่แพ้กัน
พลุที่เงียบกว่าเหล่านี้ไม่ใช่ของใหม่ และมักจะถูกนำไปรวมอยู่ในการแสดงขนาดใหญ่ รวมถึงเอฟเฟกต์ที่ติดตั้งบนแลนด์มาร์คสำคัญ เช่น หอไอเฟล หรือ ลอนดอนอาย
คริส แมตธิวส์ ผู้ก่อตั้ง Quietworks บริษัทในสหราชอาณาจักรที่เชี่ยวชาญด้านการแสดงพลุที่ส่งผลกระทบต่ำ กล่าวว่า การใช้ทางเลือกที่เงียบกว่ามักต้องการการวางแผนและความคิดสร้างสรรค์เพิ่มเติม และเหมาะอย่างยิ่งสำหรับการเฉลิมฉลองที่มีความเป็นส่วนตัวมากขึ้น
เขาเปิดเผยว่า “พลุเสียงเบาหรือพลุเงียบมักจะนิยมใช้กับการแสดงมีขนาดเล็กลง สำหรับการแสดงในงานแต่งงานหรืองานปาร์ตี้ส่วนตัว ทางเลือกพลุเสียงเบาสามารถมอบประโยชน์ได้มากกว่ามาก”
อย่างไรก็ตาม การใช้พลุเป็นการส่วนตัว ซึ่งมักจะมีเสียงดังหนวกหู ยังคงเป็นเรื่องปกติในกรีซและไซปรัสสำหรับโอกาสต่าง ๆ เช่น วันอีสเตอร์ออร์โธดอกซ์ และในพื้นที่ชนบทบางแห่ง ประเพณีการครอบครองอาวุธปืนยังคงนำไปสู่การยิงปืนฉลอง ซึ่งทั้งสองแนวทางปฏิบัติล้วนเคยส่งผลให้มีผู้ได้รับบาดเจ็บ
ในปีนี้ เทศบาลส่วนใหญ่ในเขตปริมณฑลของเอเธนส์ยังคงยึดติดกับการใช้พลุที่มีเสียงดังระเบิด แต่การเฉลิมฉลองปีใหม่ในใจกลางเมืองที่มีบริบทของวิหารอะโครโพลิสอันเก่าแก่ จะมุ่งเน้นไปที่ความรุ่งโรจน์ทางสายตา โดยการนำแสงสีและโดรนมาใช้ ในขณะที่ตัวเลือกทางเทคโนโลยีขั้นสูงเหล่านี้มีความซับซ้อนและราคาถูกลง
ในนิโคเชีย ปัจจุบันโดรนได้เข้ามาแทนที่พลุไฟในงานของเทศบาลได้อย่างมีประสิทธิภาพ และมอบ “ความคิดสร้างสรรค์ในระดับสูง” ทางเทศบาลระบุว่า สิ่งที่ต่างจากพลุคือ การแสดงโดรนก่อให้เกิดเสียงน้อยมาก ไม่ปล่อยสารเคมีหรือเศษขยะ และไม่มีความเสี่ยงต่อการเกิดอัคคีภัย
ช่วงเวลาของการเปลี่ยนแปลงนี้ถือเป็นเรื่องที่จงใจ เนื่องจากไซปรัสจะเข้ารับตำแหน่งประธานหมุนเวียนของสหภาพยุโรปในวันที่ 1 มกราคม และเมืองหลวงมีแผนจะใช้การแสดงโดรนเพื่อนำเสนอสัญลักษณ์ของไซปรัสและสหภาพยุโรปตลอดทั้งปี
“วัตถุประสงค์หลักของเทศบาลคือการทำตัวเป็นแบบอย่าง โดยให้ความสำคัญกับทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากกว่า และยั่งยืนกว่า” ทางเทศบาลกล่าว “และเพื่อก้าวออกจากพลุแบบดั้งเดิมในงานของเทศบาลอย่างเด็ดขาดในทุกที่ที่สามารถทำได้”
