ไทยเจอ‘ขาดดุลแฝด’ ธปท.ชี้สงครามดันนำเข้าน้ำมัน คาดขาดดุลลดหากศึกจบ
เศรษฐกิจไทยกลับมาเผชิญแรงกดดันด้านเสถียรภาพอีกครั้ง หลังตัวเลขล่าสุดจากธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่า ในเดือนเมษายนปี 2569 ดุลบัญชีเดินสะพัดของไทยขาดดุลสูงถึง 7,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเป็นระดับขาดดุลที่หนักที่สุดเป็นประวัติการณ์ จุดประเด็นความกังวลว่าเศรษฐกิจไทยอาจกำลังเข้าสู่ภาวะ “Twin Deficits” และ "Dual Deficits" หรือ “ขาดดุลแฝด”
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
ภาวะดังกล่าวหมายถึงสถานการณ์ที่ประเทศเผชิญการขาดดุลพร้อมกัน 2 ด้าน ได้แก่ “ขาดดุลการคลัง” จากการที่ภาครัฐมีรายจ่ายสูงกว่ารายได้ และ “ขาดดุลบัญชีเดินสะพัด” จากภาคการค้า บริการ รายได้ และเงินโอนระหว่างประเทศ หากเกิดขึ้นต่อเนื่อง ย่อมสะท้อนแรงกดดันต่อฐานะเศรษฐกิจมหภาคและความสามารถในการรักษาเสถียรภาพทางการเงินของประเทศ
ประเด็นที่น่าจับตาคือ ไทยเคยถูกมองว่าเป็นหนึ่งในประเทศที่มีเสถียรภาพด้านต่างประเทศค่อนข้างแข็งแรง จากการเกินดุลบัญชีเดินสะพัดต่อเนื่องในอดีต จนช่วยหนุนภาพลักษณ์ของไทยในฐานะ “Safe Haven” หรือแหล่งพักเงินที่มีความเสี่ยงต่ำเมื่อเทียบกับหลายประเทศในภูมิภาค
อย่างไรก็ตาม การพลิกกลับมาขาดดุลบัญชีเดินสะพัดในระดับสูง ขณะที่ฐานะการคลังยังมีแรงกดดันจากการใช้จ่ายภาครัฐ อาจทำให้ความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างชาติสั่นคลอนได้ โดยเฉพาะหากตลาดมองว่าการขาดดุลไม่ได้เป็นเพียงปัจจัยชั่วคราว แต่มีแนวโน้มยืดเยื้อ
ธปท.ชี้ดุลบัญชีเดินสะพัดขาดดุลสูงจาก “ราคานำเข้า-น้ำมัน” ย้ำยังเป็นปัจจัยชั่วคราว
นางสาวชญาวดี ชัยอนันต์ ผู้ช่วยผู้ว่าการ สายองค์กรสัมพันธ์ และโฆษกธนาคารแห่งประเทศไทย หรือ ธปท. เปิดเผยถึงกรณีดุลบัญชีเดินสะพัดของไทยกลับมาขาดดุลในระดับสูงว่า สาเหตุหลักมาจากทั้งราคาสินค้านำเข้าที่ปรับสูงขึ้น และปริมาณการนำเข้าสินค้าบางรายการที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะน้ำมัน เนื่องจากไทยมีการสะสมน้ำมันสำรองสูงขึ้น
นางสาวชญาวดีอธิบายว่า การขาดดุลในรอบนี้เกิดจากทั้งปัจจัยด้านราคาและปริมาณ หรือทั้ง “Price” และ “Quantity” ทำให้ตัวเลขในเดือนนี้ออกมาค่อนข้างสูง โดยเฉพาะผลจากราคาสินค้านำเข้าและการนำเข้าน้ำมันที่เพิ่มขึ้นจริง
ทั้งนี้ ตัวเลขดุลบัญชีเดินสะพัดในระยะนี้ยังขึ้นอยู่กับพัฒนาการของสถานการณ์สงครามในตะวันออกกลางเป็นสำคัญ โดยในกรณีฐาน หรือ Base Line ที่ ธปท. ประเมินไว้ คาดว่าสถานการณ์ดังกล่าวน่าจะจบลงได้ภายในช่วงกลางปีนี้ หากเป็นไปตามสมมติฐานดังกล่าว แรงกดดันจากราคานำเข้าและการนำเข้าน้ำมันน่าจะทยอยลดลง ส่งผลให้การขาดดุลบัญชีเดินสะพัดค่อย ๆ ปรับลดลงตามไปด้วย
นอกจากปัจจัยด้านการนำเข้าแล้ว รายได้จากการท่องเที่ยวที่หายไปบางส่วนก็เกี่ยวข้องกับผลกระทบจากสถานการณ์สงครามเช่นกัน อย่างไรก็ตาม ธปท. ยังมองว่าการขาดดุลบัญชีเดินสะพัดในรอบนี้มีลักษณะเป็น “การขาดดุลชั่วคราว” มากกว่าจะเป็นสัญญาณของปัญหาเชิงโครงสร้าง
นางสาวชญาวดีกล่าวว่า ธปท. ยังต้องติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด แต่ระดับความน่ากังวลจะเพิ่มขึ้นก็ต่อเมื่อการขาดดุลกลายเป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง เช่น นักท่องเที่ยวไม่กลับมา หรือความสามารถในการแข่งขันด้านการท่องเที่ยวของไทยลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งจะเป็นประเด็นที่น่ากังวลมากกว่าการขาดดุลจากปัจจัยชั่วคราวในปัจจุบัน
“ถามว่าห่วงมากหรือยัง จะห่วงได้ก็ต่อเมื่อมันกลายเป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง คือ นักท่องเที่ยวไม่กลับมา ความสามารถในการแข่งขันด้านการท่องเที่ยวหายไป อันนั้นอาจจะห่วงกว่า แต่ในปัจจุบันเรามองว่าเป็นการขาดดุลชั่วคราว สักพักก็จะปรับลดลง” นางสาวชญาวดีกล่าว
สำหรับตัวเลขดุลบัญชีเดินสะพัดที่ขาดดุล 7.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ นางสาวชญาวดีระบุว่า ถือเป็นระดับขาดดุลสูงสุดเมื่อเทียบกับสถิติเดิม โดยก่อนหน้านี้เคยขาดดุลสูงสุดในเดือนเมษายน 2556 ที่ระดับ 4.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งยังต่ำกว่าระดับขาดดุลในรอบนี้
ส่วนแนวโน้มทั้งปี นางสาวชญาวดีระบุว่า ธปท. ยังต้องติดตามและประเมินอีกครั้งว่าดุลบัญชีเดินสะพัดของไทยในปีนี้จะขาดดุลหรือไม่ เนื่องจากการประเมินเป็นรายเดือนทำได้ยาก อย่างไรก็ดี ธปท. มองว่าในช่วงท้ายปี รายรับจากนักท่องเที่ยวน่าจะปรับเพิ่มขึ้น ซึ่งจะช่วยลดแรงกดดันต่อดุลบัญชีเดินสะพัดได้บางส่วน
ดังนั้น หากสถานการณ์สงครามคลี่คลายลงตามกรณีฐาน การนำเข้าน้ำมันลดลง และรายรับจากภาคท่องเที่ยวกลับมา การขาดดุลบัญชีเดินสะพัดน่าจะทยอยปรับลดลงได้
ยังไม่กังวล “Dual Deficit” หากขาดดุลไม่ยืดเยื้อจนกลายเป็นปัญหาโครงสร้าง
ต่อคำถามถึงความเสี่ยงที่ไทยอาจเผชิญภาวะขาดดุลพร้อมกัน ทั้งดุลการค้า ดุลบัญชีเดินสะพัด และดุลงบประมาณ ซึ่งอาจกระทบต่อเสถียรภาพเศรษฐกิจไทยและอัตราแลกเปลี่ยน นางสาวชญาวดีกล่าวว่า ประเด็นนี้อาจถูกมองในกรอบความกังวลเรื่อง “Dual Deficit” หรือการขาดดุลบัญชีเดินสะพัดควบคู่กับการขาดดุลการคลัง
อย่างไรก็ตาม การประเมินความน่ากังวลต้องดูเงื่อนไขสำคัญว่า การขาดดุลบัญชีเดินสะพัดเป็นภาวะชั่วคราวหรือค้างอยู่นาน เพราะการขาดดุลบัญชีเดินสะพัดสามารถเกิดขึ้นได้ และเคยเกิดขึ้นมาก่อน โดยเฉพาะในช่วงที่ราคาน้ำมันอยู่ในระดับสูง
นางสาวชญาวดีกล่าวว่า ความกังวลต่อภาวะ Dual Deficit จะเพิ่มขึ้น หากดุลบัญชีเดินสะพัดขาดดุลต่อเนื่องเป็นเวลานาน เพราะอาจสะท้อนว่าโครงสร้างเศรษฐกิจบางส่วนเปลี่ยนแปลงไป เช่น รายรับจากการท่องเที่ยว ซึ่งเคยเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้ไทยเกินดุลบัญชีเดินสะพัด หายไปอย่างมีนัยสำคัญ การส่งออกที่เคยอยู่ในระดับสูงลดลง หรือการนำเข้าสินค้าอยู่ในระดับสูงมากและไม่สามารถลดลงได้
“ทั้งหมดนี้เป็นการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างที่จะอาจทำให้เกิดความน่ากังวลจากการขาดดุลบัญชีเดินสะพัดได้” นางสาวชญาวดีกล่าว
สำหรับดุลการคลัง นางสาวชญาวดีระบุว่า ไทยขาดดุลการคลังมาระยะหนึ่งแล้ว โดยส่วนหนึ่งมาจากบทบาทของภาครัฐในการเข้ามาช่วยกระตุ้นหรือพยุงเศรษฐกิจในช่วงวิกฤตและเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่ผ่านมา
อย่างไรก็ดี เมื่อพิจารณาร่วมกับดุลบัญชีเดินสะพัด ธปท. ยังประเมินว่าสถานการณ์ปัจจุบันยังไม่น่ากังวลมาก เพราะการขาดดุลบัญชีเดินสะพัดยังไม่น่าจะค้างอยู่นาน หากเป็นไปตามสมมติฐานที่ประเมินไว้ การขาดดุลน่าจะทยอยปรับลดลงได้จาก 3 ปัจจัยหลัก ได้แก่ สถานการณ์สงครามที่คลี่คลายลง การนำเข้าน้ำมันที่ลดลง และรายรับจากภาคบริการ โดยเฉพาะการท่องเที่ยว ที่ปรับดีขึ้นเมื่อนักท่องเที่ยวกลับมา
ส่วนผลกระทบต่ออัตราแลกเปลี่ยน นางสาวชญาวดีกล่าวว่า ค่าเงินบาทยังมีความผันผวนสูง โดยบางวันหรือบางช่วงเงินบาทอ่อนค่าค่อนข้างมาก ก่อนจะกลับมาแข็งค่าลงในบางช่วง ซึ่งสะท้อนความไม่แน่นอนของสถานการณ์มากกว่าการเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจไทย
นอกจากนี้ ต่อคำถามเกี่ยวกับการนำเข้าทองคำ นางสาวชญาวดีระบุว่า จากข้อมูลในเดือนนี้ การนำเข้าทองคำไม่ได้อยู่ในระดับสูงมาก โดยสูงกว่าการส่งออกทองคำเพียงเล็กน้อยเท่านั้น จึงยังไม่มีประเด็นที่น่ากังวลเป็นพิเศษในส่วนนี้
โดยสรุป ธปท. ยังประเมินว่า แม้ดุลบัญชีเดินสะพัดจะขาดดุลสูงในเดือนนี้ แต่สาเหตุหลักยังมาจากปัจจัยเฉพาะหน้า ทั้งราคาสินค้านำเข้า การนำเข้าน้ำมัน และผลกระทบจากสถานการณ์สงคราม ขณะที่ปัจจัยพื้นฐานที่ต้องจับตาคือ หากรายรับจากการท่องเที่ยวไม่กลับมา หรือการขาดดุลบัญชีเดินสะพัดยืดเยื้อจนสะท้อนการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง จึงจะเป็นประเด็นที่น่ากังวลมากขึ้น
อ้างอิง : ธนาคารแห่งประเทศไทย
