หรือปืนหาซื้อง่ายเกินไปในอาเซียน? จากไทยสู่กราดยิงในรร.ที่ฟิลิปปินส์
เช้าวันที่ 18 สิงหาคม 2569 เกิดเหตุยิงภายในโรงเรียนมัธยมแห่งหนึ่งในเมืองซัมโบอังกา ทางตอนใต้ของฟิลิปปินส์ ส่งผลให้นักเรียนเสียชีวิต 2 คน โดยหนึ่งในนั้นเป็นผู้ก่อเหตุ แต่ไม่ถึงสองสัปดาห์ก่อน ที่ประเทศไทย เพื่อนบ้านในอาเซียน ก็เกิดเหตุกราดยิงสะเทือนขวัญและสถานที่เกิดเหตุก็คือที่เดียวกัน นั่นคือโรงเรียน
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
เหตุการณ์ที่คล้ายคลึงกันสร้างความกังวลให้แก่หลายฝ่าย และที่ฟิลิปปินส์ ความน่ากังวลอีกอย่างคือ อาวุธปืนหาได้ง่ายเกินไป เพราะผู้ก่อเหตุที่เป็นนักเรียนมีทั้งปืนพกและปืนไรเฟิล ใช้เป็นอาวุธในการก่อเหตุกราดยิง
Spotlight พาค้นหาว่า หลายประเทศในอาเซียนกำลังเจอปัญหาปืนในรูปแบบใด และแม้แต่ในประเทศที่กฎหมายดูเข้มข้นกว่าไทย ทำไมจึงเจอปัญหาคล้ายคลึงกัน
ฟิลิปปินส์มีปัญหาปืนเถื่อน
เหตุการณ์กราดยิงในฟิลิปปินส์เกิดขึ้นภายในโรงเรียน ซึ่งอยู่ในเครือของ Ateneo de Zamboanga University มหาวิทยาลัยเอกชนในเมืองซัมโบอังกา โดยรายงานเบื้องต้นของตำรวจระบุว่า ผู้ก่อเหตุซึ่งเป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ได้นำทั้งปืนพกและปืนไรเฟิลเข้าไปในโรงเรียน ก่อนเปิดฉากยิงใส่นักเรียนภายในห้องเรียน
ตำรวจระบุว่า ผู้ก่อเหตุได้ยิงตัวเองเสียชีวิต ขณะที่ผู้เสียชีวิตอีกรายเป็นนักเรียนชายที่เรียนอยู่ชั้นสูงกว่า 1 ระดับ
ด้าน Ernald Andal อธิการบดีของมหาวิทยาลัย ยืนยันว่า ขณะนี้ เหตุกราดยิงจบลงแล้ว และไม่มีรายงานผู้เสียชีวิตหรือได้รับบาดเจ็บเพิ่มเติม พร้อมย้ำว่า มหาวิทยาลัยให้ความสำคัญสูงสุดกับความปลอดภัยของนักเรียนทุกคน
เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจากเมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา เกิดเหตุยิงที่โรงเรียนมัธยมของรัฐในเมืองตาโคลบัน ส่งผลให้นักเรียนเสียชีวิตอย่างน้อย 3 คน และได้รับบาดเจ็บประมาณ 20 คน หลังนักเรียน 2 คนเปิดฉากยิงภายในโรงเรียน
แม้เหตุยิงในโรงเรียนจะเกิดขึ้นไม่บ่อยในฟิลิปปินส์ แต่ประเทศมีกฎควบคุมการครอบครองปืนค่อนข้างเข้มงวด ทั้งการตรวจสอบประวัติและการประเมินสภาพจิตใจ และฟิลิปปินส์มีอัตราการเสียชีวิตจากการใช้อาวุธปืนต่อประชากรสูงที่สุดในอาเซียน
ฟิลิปปินส์เผชิญปัญหาอาวุธปืนผิดกฎหมายจำนวนมาก โดยมีการประเมินว่า ปัจจุบันมีปืนที่ไม่ได้รับใบอนุญาตหรือที่เรียกว่า “ปืนหลุด” (loose firearms) หมุนเวียนอยู่ในประเทศราว 1–2 ล้านกระบอก แม้ข้อมูลในอดีตบางแหล่งจะประเมินจำนวนอาวุธที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนไว้สูงถึง 3.5–4 ล้านกระบอก
ตำรวจฟิลิปปินส์ระบุว่า ปืนผิดกฎหมายจำนวนมากอยู่ในมือของกองกำลังติดอาวุธส่วนตัว กลุ่มอาชญากรรม และกลุ่มก่อความไม่สงบ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีความขัดแย้งทางตอนใต้ของประเทศ
นอกจากปืนที่ถูกลักลอบซื้อขายแล้ว ฟิลิปปินส์ยังมีปัญหาการผลิตอาวุธปืนแบบผิดกฎหมายภายในประเทศ โดยมีการผลิตปืนทำเองและปืนเลียนแบบในโรงงานใต้ดินหรือโรงงานขนาดเล็ก ซึ่งปืนประเภทนี้รู้จักกันในชื่อ “Paltik”
ไทย มีอัตราการเสียชีวิตจากการใช้อาวุธปืนต่อประชากรสูงกว่าสหรัฐฯ
งานวิจัยพบว่า ประเทศไทยมีอัตราการเสียชีวิตจากการใช้อาวุธปืนต่อประชากรสูงกว่าสหรัฐฯ ประเทศที่เหตุกราดยิงมักกลายเป็นข่าวใหญ่และประเด็นทางการเมือง โดยในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไทยมีอัตราดังกล่าวสูงเป็นอันดับ 2 รองจากฟิลิปปินส์
ทั่วประเทศมีอาวุธปืนจำนวนหลายล้านกระบอก และในจำนวนนี้มีปืนจำนวนมากที่เป็นอาวุธผิดกฎหมายและไม่ได้ขึ้นทะเบียน
ข้อมูลการวิจัยจากมหาวิทยาลัยวอชิงตันระบุว่า ในปี 2559 ประเทศไทยมีผู้เสียชีวิตจากการฆาตกรรมด้วยอาวุธปืนมากกว่า 3,000 คน คิดเป็นอัตรา 4.45 คนต่อประชากร 100,000 คน
อัตราดังกล่าวสูงกว่าประเทศเพื่อนบ้านอย่างมาเลเซียเกือบ 8 เท่า และหากไม่นับรวมผู้เสียชีวิตจากความขัดแย้งทางอาวุธ อัตราของไทยยังสูงกว่าประเทศที่มีความเสี่ยงด้านความรุนแรงสูงอย่างอิรักเสียอีก
การฆาตกรรมส่วนใหญ่ในประเทศไทยมีสาเหตุมาจากกลุ่มอาชญากรรม แก๊งต่าง ๆ รวมถึงความขัดแย้งส่วนบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการเสียหน้า หรือความขัดแย้งระหว่างบุคคล
อย่างไรก็ตาม ไทยไม่ได้เผชิญเหตุกราดยิงเป็นจำนวนมากในลักษณะเดียวกับที่เกิดขึ้นในสหรัฐฯ
เจ้าหน้าที่ระบุว่า ปืนผิดกฎหมายและปืนที่ผลิตขึ้นเองถูกนำมาใช้ในอาชญากรรมและคดีฆาตกรรมจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม แม้ประเทศไทยจะมีอัตราการเสียชีวิตจากความรุนแรงด้วยอาวุธปืนอยู่ในระดับสูง แต่จนถึงปัจจุบัน ทางการไทยยังไม่มีข้อมูลที่ชัดเจนว่าแท้จริงแล้วมีปืนอยู่ในประเทศจำนวนเท่าใด และมีปืนที่อยู่ในมือประชาชนจำนวนเท่าใด
มาเลเซีย กฎหมายเข้มงวด แต่ก็พบปืนเถื่อนเข้ามาจากเพื่อนบ้าน
การผลิตปืนภายในประเทศแบบลับ ๆ ไม่ใช่เรื่องที่พบได้ทั่วไปในมาเลเซีย โดยปืนผิดกฎหมายส่วนใหญ่ถูกลักลอบนำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะไทย
ขณะที่อาวุธปืนขนาดเล็กและกระสุนจำนวนหนึ่งถูกลักลอบเข้าสู่ประเทศไทยจากกัมพูชา ก่อนกระจายต่อผ่านพื้นที่ต่าง ๆ เช่น ภูเก็ต กรุงเทพฯ และเชียงใหม่
หลายคดีสำคัญในมาเลเซียสะท้อนถึงความเป็นไปได้ว่าอาวุธที่ผลิตในไทยถูกนำเข้ามาใช้ในประเทศ เช่น เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ชาลอม อาวีตัน ชาวอิสราเอล ถูกศาลพิพากษาจำคุกในคดีครอบครองปืนและเครื่องกระสุน ซึ่งเจ้าหน้าที่เชื่อว่าอาวุธดังกล่าวมีแหล่งที่มาจากประเทศไทย
นอกจากนี้ เหตุยิงที่สนามบินนานาชาติกัวลาลัมเปอร์เมื่อปี 2567 ยังเกี่ยวข้องกับปืนที่เชื่อว่าอาจถูกนำมาจากประเทศเพื่อนบ้าน
พื้นที่ชายแดนทางตอนเหนือของมาเลเซียติดกับไทยถือเป็นจุดสำคัญของการลักลอบขนอาวุธและสิ่งผิดกฎหมาย โดยเมืองชายแดนอย่าง สุไหงโกลก ปาเซอร์มัส และปาดังเบซาร์ เป็นเส้นทางสำคัญ
ปืนผิดกฎหมายในไทยมีราคาถูกกว่ามาเลเซีย โดยมีราคาตั้งแต่ประมาณ 2,000–8,000 ริงกิต หรือประมาณ 16,000–65,000 บาท และสามารถนำไปขายต่อในมาเลเซียได้ในราคาสูงขึ้นถึงสองเท่า
ปืนที่ได้รับความนิยม ได้แก่ Glock, Sig Sauer และปืนพกขนาด .38 ขณะที่ปืนลูกโม่ แม้จะเป็นอาวุธรุ่นเก่า แต่ยังคงมีความต้องการ เนื่องจากใช้งานง่ายและมีราคาถูก
ปืนจำนวนมากถูกลักลอบขนผ่านเส้นทางบก ทั้งในรูปแบบประกอบสำเร็จหรือแยกชิ้นส่วน ก่อนนำไปประกอบใหม่ภายหลัง
นอกจากนี้ ยังมีความเป็นไปได้ว่า ปืนเลียนแบบที่ถูกดัดแปลงจากไทย เช่น ปืนที่ใช้ในเหตุยิงที่ห้างสยามพารากอนในปี 2566 อาจถูกลักลอบนำเข้าสู่มาเลเซียด้วย
