
ท่ามกลางความตึงเครียดในตะวันออกกลางที่เขย่าตลาดพลังงานโลก ญี่ปุ่นประกาศวงเงินช่วยเหลือ 10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อเสริมความมั่นคงด้านน้ำมันให้ประเทศอาเซียน ในการประชุมภายใต้กรอบ AZEC Plus เมื่อวันที่ 15 เมษายนที่ผ่านมา โดยมีประเทศในอาเซียนอย่างไทย เวียดนาม มาเลเซีย และฟิลิปปินส์เข้าร่วม
สำหรับประเทศไทย นี่อาจไม่ใช่เพียงความช่วยเหลือ แต่คือ สัญญาณเตือนถึงความเสี่ยงด้านพลังงานที่กำลังกลับมาอีกครั้ง
รัฐบาลญี่ปุ่นระบุว่า เงินสนับสนุนจะถูกใช้เพื่อจัดหาน้ำมันดิบ เพิ่มปริมาณสำรอง และขยายคลังเก็บพลังงาน เพื่อรับมือความเสี่ยงจากการหยุดชะงักของเส้นทางสำคัญอย่างช่องแคบฮอร์มุซ
จุดที่ต้องจับตาคือ กว่า 90% ของน้ำมันที่ผ่านช่องแคบนี้มุ่งสู่ปลายทางคือ เอเชีย หากเกิดการสะดุด ผลกระทบจะตกสู่ภูมิภาคนี้ทันที
แต่ผลกระทบไม่ได้หยุดแค่พลังงาน เพราะหากอาเซียนเริ่มขาดแคลนน้ำมัน อุตสาหกรรมเวชภัณฑ์และการแพทย์จะสะดุดไปด้วย ตั้งแต่ถุงมือ เครื่องมือทางการแพทย์ ไปจนถึงพลาสติกทางการแพทย์ ซึ่งล้วนพึ่งพาปิโตรเคมีเป็นวัตถุดิบหลัก
ญี่ปุ่นพึ่งพาการผลิตเหล่านั้นจากอาเซียนในระดับสูง โดยเฉพาะสินค้าเพื่อระบบสาธารณสุข เช่น อุปกรณ์ฟอกไต และเครื่องมือทางการแพทย์ต่าง ๆ ในโรงพยาบาล
แรงกดดันนี้เริ่มชัดขึ้น เมื่อกลุ่มผู้ป่วยและแพทย์ในญี่ปุ่นยื่นคำร้องให้รัฐบาลเร่งประเมินว่า สายการผลิตอุปกรณ์ทางการแพทย์ใดมีความเสี่ยงมากที่สุดจากวิกฤตพลังงานที่กำลังเกิดขึ้น
นางซานาเอะ ทากาอิจิ นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น กล่าวว่า “ญี่ปุ่นจะไม่เพียงช่วยเหลือด้านน้ำมันในระยะสั้น แต่จะร่วมมือกับประเทศในเอเชียเพื่อสร้างห่วงโซ่อุปทานพลังงาน และแร่ธาตุที่ยั่งยืน”
ประเทศไทยเป็นประเทศที่พึ่งพาการนำเข้าพลังงานในระดับสูง โดยเฉพาะน้ำมันจากตะวันออกกลาง มาตรการของญี่ปุ่นจึงสะท้อนชัดว่า หากเส้นทางลำเลียงน้ำมันสะดุด ไทยจะได้รับผลกระทบอย่างรวดเร็ว ทั้งราคาน้ำมันในประเทศ ต้นทุนขนส่งราคาสินค้าอุปโภคบริโภค ต้นทุนภาคอุตสาหกรรม และการส่งออก
อีกประเด็นที่ต้องจับตาคือ “ห่วงโซ่อุปทานทางการแพทย์” เพราะไทยเป็นฐานการผลิตสำคัญของอาเซียน ทั้งในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี พลาสติก และเวชภัณฑ์บางส่วน
หากราคาพลังงานพุ่งขึ้นต่อเนื่อง ต้นทุนการผลิตจะเพิ่มทันที ตั้งแต่โรงงานบรรจุภัณฑ์ ไปจนถึงสินค้าส่งออก
สำหรับเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยการส่งออกอย่างไทย นี่คือความเสี่ยงที่ต้องจับตา และติดตามเป็นอย่างมากเพื่อเตรียมพร้อมการรับมือให้ทัน