ทำความรู้จักบุตรชายคาเมเนี 'โมจตาบา' ผู้นำสูงสุดอิหร่านคนใหม่?

อิหร่านเลือกทายาท ในวันที่แผ่นดินลุกเป็นไฟ

วินาทีนี้สถานการณ์ในตะวันออกกลางกำลังเดินมาถึงจุดที่เปราะบางที่สุดในรอบเกือบ 5 ทศวรรษ แม้อยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดวัย 86 ปี ได้เสียชีวิตลงจากการโจมตีทางอากาศโดยสหรัฐฯ และอิสราเอล เมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา แต่รัฐบาลรักษาการแทนอิหร่าน กองทัพ และประชาชนบางส่วน ก็ยังไม่ยอมถอยหลังเข้าสู่โต๊ะเจรจา พร้อมตอบโต้ด้วยการโจมตีฐานทัพอิสราเอลและสหรัฐฯ อย่างดุเดือด

เหตุการณ์นี้ไม่เพียงแต่สร้างความตกตะลึงไปทั่วโลก แต่ยังทิ้ง "สุญญากาศทางอำนาจ" ขนาดมหึมาไว้ท่ามกลางเสียงระเบิดที่ยังคงดังสนั่นทั่วกรุงเตหะราน

ในช่วงไม่กี่ชั่วโมงแรกหลังการสูญเสีย ชื่อของ อลิเรซา อาราฟี นักบวชระดับสูงและสมาชิกสภาผู้พิทักษ์ ถูกจับตามองในฐานะ "ตัวเต็ง" ที่จะขึ้นมาประคองสถานการณ์ชั่วคราว ในขณะที่โลกกำลังจดจ้องไปที่อาราฟี กลับมีกระแสข่าวลึกจากภายในระบุว่า "อำนาจที่แท้จริง" กำลังถูกส่งต่อไปยังอีกบุคคลหนึ่งที่ทรงอิทธิพลที่สุดในเงามืด

The Economic times รายงานว่า ผู้สืบทอดที่ถูกวางตัวไว้ แท้จริงคือ โมจตาบา คาเมเนอี (Mojtaba Khamenei) บุตรชายคนที่สองของผู้นำผู้ล่วงลับ มีรายงานว่า สภาผู้เชี่ยวชาญ (Assembly of Experts) ได้ตัดสินใจเลือกเขาขึ้นเป็นผู้นำสูงสุดคนใหม่ภายใต้แรงกดดันมหาศาลจาก กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) ซึ่งต้องการผู้นำที่เข้มแข็งและสามารถสั่งการกองทัพได้ทันทีในสภาวะสงครามเต็มรูปแบบกับสหรัฐฯ

ท่ามกลางข่าวลือเรื่องการลอบสังหารบุคคลสำคัญคนอื่นๆ รวมถึงอดีตประธานาธิบดี มาห์มุด อาหมัดดิเนจาด ที่มีรายงานว่ารอดชีวิตมาได้อย่างหวุดหวิด สปอตไลต์ทุกดวงจึงฉายจับไปที่ "โมจตาบา" ทันที ชายผู้ถูกขนานนามว่าเป็น "มือขวา" ของบิดามาตลอดสองทศวรรษ แต่กลับไม่เคยปรากฏตัวในตำแหน่งทางการเมืองอย่างเป็นทางการแม้แต่ครั้งเดียว

เขาคือใคร? และเหตุใดเขาจึงเป็นหมากตัวสำคัญที่ IRGC ยอมหักหลักการทางศาสนาเพื่อดันขึ้นสู่บัลลังก์อำนาจสูงสุด? เราจะไปเปิดประวัติบุตรชายผู้ลึกลับคนนี้กันในบทถัดไป

เปิดประวัติ ‘โมจตาบา คาเมเนอี’ ทายาทเงาผู้รอดตายจากสมรภูมิ

ในบรรดาทายาทของอยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ชื่อของ โมจตาบา คาเมเนอี วัย 56 ปี คือชื่อที่ถูกกล่าวขวัญถึงด้วยความเกรงขามและลึกลับที่สุด เขาคือบุตรชายคนรองผู้ซึ่งไม่ได้มีภาพลักษณ์เป็นนักการเมืองที่ออกหน้าสื่อ แต่เปรียบเสมือน “ผู้พิทักษ์หลังฉาก” ที่บริหารจัดการสำนักงานผู้นำสูงสุดในทางปฏิบัติมานานหลายทศวรรษ

• ทำไมต้องเป็น 'โมจตาบา'? 

การเถลิงอำนาจของเขาในครั้งนี้ถูกเรียกขานว่าเป็นตัวละครลับของแท้ เพราะเมื่อปีที่ผ่านมา The New York Times มีการระบุชัดเจนว่าบิดาของเขาเคยส่งรายชื่อนักบวชระดับสูง 3 รูปเพื่อเป็นผู้สืบทอดศักยภาพ ซึ่งในรายชื่อนั้น “ไม่มีชื่อโมจตาบาอยู่เลย” แต่เมื่อไฟสงครามปะทุขึ้น กฎเกณฑ์เดิมๆ ก็ถูกเผาทิ้ง

โมจตาบาไม่ได้เติบโตในหอคอยงาช้าง เพราะในช่วงปี 1980–1988 ซึ่งเป็นช่วง สงครามอิหร่าน-อิรัก เขาเลือกที่จะสมัครเข้าสวมชุดทหารและร่วมรบในแนวหน้า เหตุการณ์นี้เองที่สร้าง "บารมี" ให้เขาในหมู่ทหารระดับสูงของ IRGC ตั้งแต่วัยเยาว์ ความเป็น "พี่น้องร่วมรบ" นี้เองที่ทำให้กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติ เชื่อใจและกดดันสภาผู้เชี่ยวชาญให้เลือกเขา เพราะในสายตาของทหาร เขาคือคนเดียวที่จะไม่สั่งให้พวกเขาวางอาวุธ

และแม้จะไม่เคยดำรงตำแหน่งทางการเป็นทางการ แต่นักสังเกตการณ์รู้ดีว่าเขาคือคนคุม "เส้นเลือดใหญ่" ของประเทศ ทั้งงบประมาณลับและสายสัมพันธ์กับกลุ่มติดอาวุธต่างชาติ

หนึ่งในคำถามที่ใหญ่ที่สุดคือ ในวันที่การโจมตีทางอากาศของสหรัฐฯ และอิสราเอลถล่มเป้าหมายระดับสูงจนสมาชิกในตระกูลคาเมเนอีหลายคนต้องจบชีวิตลง ทำไมโมจตาบาถึงรอดมาได้? ซึ่งสื่อระบุว่ามีข้อสันนิษฐานที่เป็นไปได้สองทาง

ทางแรก เขาได้รับการรักษาความปลอดภัยระดับสูงสุด ในฐานะ "ทายาทสำรอง" ที่ถูกวางตัวไว้ล่วงหน้า โมจตาบาอาจถูกแยกตัวไปอยู่ในหลุมหลบภัยใต้ดินที่ลึกที่สุด หรืออยู่ในฐานทัพลับของ IRGC ที่ระบบป้องกันภัยทางอากาศหนาแน่นที่สุด

และทางที่สอง ข้อมูลจากแหล่งข่าวระบุว่า ก่อนที่ความตึงเครียดจะพุ่งถึงขีดสุด มีการจำกัดการเคลื่อนไหวของเขาอย่างเข้มงวดเพื่อป้องกันเหตุการณ์ "ฆ่าล้างตระกูล" โดยเฉพาะ ซึ่งการรอดชีวิตของเขาในครั้งนี้ กลายเป็นเครื่องยืนยันในสายตาผู้สนับสนุนว่าเขาคือ “ผู้ที่ถูกเลือกโดยพระเจ้า” ให้มานำทัพในยามวิกฤต

อย่างไรก็ตาม การก้าวขึ้นมาของเขาไม่ได้โปรยด้วยกลีบกุหลาบ เพราะเขาต้องเผชิญกับ "กำแพงทางศาสนา" ที่ใหญ่หลวง ตามประเพณีของนิกายชีอะห์ โดยเฉพาะการสืบทอดอำนาจทางสายเลือดเป็นเรื่องต้องห้าม (ยกเว้นอิหม่าม 12 ท่าน) และแม้แต่บิดาของเขาเองก็เคยลั่นวาจาไว้ในปี 2023 ว่า "ระบอบเผด็จการและการสืบสายโลหิตนั้นไม่ใช่วิถีอิสลาม"

การที่เขายอมข้ามขั้นตอนทางศาสนาและกฎหมายขึ้นมา จึงกลายเป็นเดิมพันครั้งใหญ่ว่าเขาจะใช้ "อำนาจปืน" จาก IRGC อุดปากเสียงคัดค้านจากเหล่านักบวชอาวุโสได้นานแค่ไหน

ทิศทางของอิหร่านภายใต้ 'โมจตาบา': แข็งกร้าว หรือ ยอมหักไม่ยอมงอ?

การก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งผู้นำสูงสุดของโมจตาบาไม่ได้เป็นเพียงการเปลี่ยนตัวบุคคล แต่เป็นการส่งสัญญาณว่าอิหร่านกำลังเข้าสู่โหมด "รัฐทหารเต็มรูปแบบ" ทิศทางของมหาอำนาจแห่งตะวันออกกลางรายนี้ภายใต้เงื้อมมือของเขาสามารถวิเคราะห์ได้ผ่าน 2 ฉากทัศน์ที่โลกต้องจับตา

• การตอบโต้ระดับสูงสุด 

ด้วยความที่เป็น "สายเหยี่ยว" และมีสายสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นกับกองกำลัง IRGC สื่อตะวันออกกลางจึงคาดการณ์ได้ว่าโมจตาบาจะเดินหน้าปฏิบัติการ "True Promise" ระลอกใหม่ทันที เพื่อให้เป็นที่ยอมรับในหมู่ทหารและประชาชนในฐานะผู้นำใหม่ จะทำให้เขายอมอ่อนข้อไม่ได้เด็ดขาด การโจมตีอิสราเอลและฐานทัพสหรัฐฯ ในภูมิภาคมีแนวโน้มจะทวีความรุนแรงและซับซ้อนขึ้น โดยใช้เครือข่ายตัวแทน ที่เขาคุ้นเคยเป็นหัวหอกสำคัญ

• การปิดประตูเจรจาและพึ่งพาพันธมิตรตะวันออก

ลืมภาพการเจรจานิวเคลียร์หรือความพยายามประนีประนอมกับตะวันตกไปได้เลย โมจตาบาถูกมองว่าเป็นผู้ที่เชื่อมั่นในแนวคิด "มองไปทางตะวันออก" (Look to the East) เขาจะกระชับมิตรกับรัสเซียและจีนให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น เพื่อแลกเปลี่ยนเทคโนโลยีอาวุธและหาทางระบายน้ำมันผ่านช่องทางลับเพื่อพยุงเศรษฐกิจที่ถูกคว่ำบาตรอย่างหนัก การพึ่งพาพันธมิตรที่ต่อต้านสหรัฐฯ จะกลายเป็นยุทธศาสตร์หลักในการรักษาอำนาจของเขา

โลกกำลังเฝ้ามองว่า โมจตาบา คาเมเนอี จะเป็น "ผู้กอบกู้" ที่นำพาอิหร่านผ่านพ้นสงคราม หรือจะเป็น "ผู้นำคนสุดท้าย" ที่นำพาระบอบสาธารณรัฐอิสลามไปสู่จุดจบจากการเลือกทางเดินที่แข็งกร้าวเกินไป ในวันที่บิดาถูกประเทศศัตรูสังหาร โมจตาบาไม่ได้เพียงแค่สืบทอดตำแหน่งผู้นำสูงสุด แต่เขากำลังสืบทอด "ชนวนระเบิด" ที่พร้อมจะปะทุขึ้นได้ทุกเมื่อ ทั้งจากศัตรูภายนอกและรอยร้าวภายในประเทศเอง