สรุปเกณฑ์-วิธีขอ 'โซลาร์ล้านหลังคา' รายย่อยถอนตัว กังวลเงินค้ำ-ภาระ7ปี

โครงการโซลาร์ภาคประชาชน หรือ “โซลาร์ล้านหลังคา” เปิดลงทะเบียนแล้วตั้งแต่วันที่ 27 ตุลาคม 2569 ถึงวันที่ 31 มกราคม 2570 โดยรัฐสนับสนุนค่าซื้ออุปกรณ์และติดตั้งรายละ 50,000 บาท จำกัดไม่เกิน 1 ล้านรายทั่วประเทศ หรือจนกว่าวงเงินที่อนุมัติจะครบ คิดเป็นกรอบเงินอุดหนุน 50,000 ล้านบาท เพื่อช่วยให้ครัวเรือนผลิตไฟฟ้าใช้เองและลดภาระค่าไฟในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม การเปิดโครงการเกิดขึ้นพร้อมข้อกังวลเรื่องต้นทุนของผู้ติดตั้ง ทั้งหลักประกันสัญญาและภาระดูแลระบบต่อเนื่อง 7 ปี ขณะที่มีผู้ประกอบการรายย่อยบางรายประกาศไม่เข้าร่วมแล้ว แม้เหตุผลของแต่ละรายยังต้องแยกตรวจสอบ ไม่ควรสรุปว่าทุกรายถอนตัวเพราะเงื่อนไขทางการเงินเดียวกัน 

อีกประเด็นที่ถูกจับตาคือการมีชื่อ “ซิโน-ไทย” บริษัทขนาดใหญ่ภายใต้การดูแลของตระกูลชาญวีรกูล ครอบครัวของนายกรัฐมนตรี อยู่ในทะเบียนผู้ให้บริการ ท่ามกลางคำถามว่าเกณฑ์หลักประกันสัญญาเอื้อประโยชน์ต่อผู้ประกอบการรายใหญ่หรือไม่ ผู้ติดตั้งรายย่อยจะเข้าถึงงานได้จริงเพียงใด และกติกาดังกล่าวจะส่งผลต่อการกระจายงานระหว่างบริษัทที่มีฐานทุนต่างกันอย่างไร

ใครมีสิทธิ และต้องติดตั้งอย่างไร

โครงการนี้ช่วยออกค่าซื้ออุปกรณ์และติดตั้งโซลาร์ รายละ 50,000 บาท จำกัดไม่เกิน 1 ล้านราย หรือจนกว่าวงเงินจะครบ ผู้สมัครยังต้องรับผิดชอบค่าติดตั้งส่วนที่เหลือ และดำเนินการให้ครบเงื่อนไขก่อนรับเงินสนับสนุน โดยมีรายละเอียดที่ควรตรวจสอบดังนี้

1. ตรวจสิทธิจากชื่อผู้ใช้ไฟและประเภทมิเตอร์

• เป็นบุคคลธรรมดาสัญชาติไทย และมีบัตรประชาชนสำหรับยืนยันตัวตน
• ใช้ไฟฟ้าประเภทที่ 1 บ้านอยู่อาศัย ตรวจจากช่องประเภทผู้ใช้ไฟในบิล ซึ่งรหัสขึ้นต้นด้วยเลข 1 เช่น 1XXX โดยไม่รวมมิเตอร์ชั่วคราวและคอนโดมิเนียม
• ชื่อผู้สมัครต้องตรงกับชื่อเจ้าของมิเตอร์ หากชื่อในบิลไม่ตรงกับบัตรประชาชน ต้องแก้ไขข้อมูลกับการไฟฟ้าที่ดูแลก่อน
• รับเงินสนับสนุนได้คนละหนึ่งครั้งตลอดโครงการ นับรวมการสมัครกับทั้ง กฟน. และ กฟภ. แม้มีบ้านหลายหลัง ก็ไม่ได้เพิ่มจำนวนครั้งในการรับเงินตามจำนวนบ้าน 

2. ติดตั้งใหม่ได้ และบ้านที่มีโซลาร์อยู่แล้วก็ติดเพิ่มได้

• ติดตั้งใหม่: ระบบที่นำมาขอรับเงินสนับสนุนต้องมีขนาดตั้งแต่ 5-10 กิโลวัตต์พีค หรือ kWp ต่อมิเตอร์
• ติดตั้งเพิ่ม: ส่วนที่เพิ่มใหม่ต้องมีขนาด 5-10 kWp ด้วยตัวเอง โดยไม่นับกำลังผลิตของระบบเดิมมารวมเพื่อให้ถึงเกณฑ์ขั้นต่ำ
• อุปกรณ์หลักต้องมีอย่างน้อยแผงโซลาร์และอินเวอร์เตอร์ ซึ่งทำหน้าที่แปลงไฟฟ้าที่ผลิตจากแผงให้ใช้กับระบบไฟฟ้าในบ้าน

ตัวอย่างเช่น บ้านมีระบบเดิม 3 kWp แล้วติดเพิ่มอีก 2 kWp แม้รวมเป็น 5 kWp แต่ส่วนที่เพิ่มยังไม่ถึงขั้นต่ำ จึงไม่ผ่านเกณฑ์ขนาดสำหรับขอเงินสนับสนุน หากติดเพิ่ม 5 kWp ส่วนใหม่จึงถึงเกณฑ์ โดยยังต้องผ่านการตรวจและอนุญาตเชื่อมต่อด้วย 

ในด้านรูปแบบการติดตั้ง ข้อมูลที่เผยแพร่รองรับทั้งโซลาร์บนหลังคา บนพื้นดิน และโซลาร์ลอยน้ำ แต่ต้องเลือกรูปแบบและขนาดให้เหมาะกับพื้นที่และเงื่อนไขการเชื่อมต่อ

3. เลือกผู้ติดตั้งที่อยู่ในทะเบียนโครงการ

ต้องติดตั้งผ่าน กฟน. กฟภ. หรือผู้ประกอบการที่ขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้าแห่งใดแห่งหนึ่ง ไม่จำเป็นต้องเลือกการไฟฟ้าเป็นผู้ติดตั้งเอง แต่ต้องตรวจชื่อบริษัทในทะเบียนก่อนตกลงจ้าง เพราะหากใช้ผู้ติดตั้งนอกบัญชีจะไม่ได้รับเงินสนับสนุน

ก่อนลงนาม ควรให้ผู้ติดตั้งสำรวจหน้างานและเสนอราคาให้ชัดว่า รวมอุปกรณ์ งานติดตั้ง งานเพิ่มเติม และบริการหลังการขายอะไรบ้าง ราคาสุทธิอาจต่างกันตามสภาพพื้นที่และแพ็กเกจ จึงควรดูรายละเอียดควบคู่กับราคา

4. ลงทะเบียนและเชื่อมต่อให้ทันกำหนด

• ลงทะเบียน: วันที่ 27 ตุลาคม 2569-31 มกราคม 2570 ผ่าน เว็บไซต์ กฟน. หรือ เว็บไซต์ กฟภ. ตามพื้นที่ให้บริการ
• ใบกำกับภาษี: ค่าซื้ออุปกรณ์และติดตั้งต้องลงวันที่ตั้งแต่ 27 ตุลาคม 2569 เป็นต้นไป
• ยื่นคำขอเชื่อมต่อโครงข่าย: ภายใน 31 สิงหาคม 2570
• สำรวจหน้างานและประเมินขนาดติดตั้ง: ให้แล้วเสร็จภายใน 30 มิถุนายน 2570 ตามกรอบที่คณะกรรมการกลั่นกรองฯ กำหนด
• เชื่อมต่อสำเร็จ: ภายใน 30 กันยายน 2570 ดังนั้น การติดตั้งแผงเสร็จอย่างเดียวยังไม่ครบเงื่อนไข ต้องผ่านขั้นตอนเชื่อมต่อด้วย

ข้อมูลที่ควรเตรียม ได้แก่ ข้อมูลบัตรประชาชน เบอร์ติดต่อ ข้อมูลสถานที่ติดตั้ง และบิลค่าไฟสำหรับดูหมายเลขผู้ใช้ไฟหรือ CA กับรหัสมิเตอร์ ทั้งนี้ การส่งแบบลงทะเบียนยังไม่ถือว่าได้รับอนุมัติเงินสนับสนุน ต้องผ่านการตรวจคุณสมบัติและดำเนินการตามเกณฑ์ให้ครบ 

5. ตรวจเงื่อนไขภาษีและสวัสดิการก่อนตัดสินใจ

• สิทธิภาษี: ผู้รับเงินสนับสนุนต้องไม่ใช้สิทธิยกเว้นภาษีค่าซื้ออุปกรณ์และติดตั้งโซลาร์ตามพระราชกฤษฎีกาฯ ฉบับที่ 805 ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วน จึงไม่สามารถรับเงินช่วยและใช้สิทธิภาษีดังกล่าวซ้ำกันได้
• ผู้ได้รับสวัสดิการแห่งรัฐ: สมัครได้ แต่ต้องไม่ขอรับสิทธิช่วยเหลือค่าไฟฟ้ากับทุกหมายเลขมิเตอร์เป็นเวลา 20 ปี นับจากวันที่เชื่อมต่อระบบสำเร็จ
• มิเตอร์ที่นำเข้าโครงการ: ไม่สามารถนำไปขอสิทธิช่วยเหลือค่าไฟตามสวัสดิการแห่งรัฐได้เป็นเวลา 20 ปีเช่นกัน เงื่อนไขนี้จึงมีผลระยะยาว และควรนำมาเปรียบเทียบกับประโยชน์ที่จะได้รับจากการติดตั้งโซลาร์ก่อนสมัคร 

6. เงิน 50,000 บาทจ่ายอย่างไร และต้องเตรียมเงินเท่าไร

การรับเงินแบ่งตามวิธีชำระค่าติดตั้ง ดังนี้

• จ่ายค่าติดตั้งเอง: ผู้สมัครชำระให้ผู้ติดตั้งเต็มจำนวนก่อน เมื่อดำเนินการครบเงื่อนไขและเอกสารผ่านการตรวจ จึงรับเงินสนับสนุน 50,000 บาทคืนผ่านพร้อมเพย์ โดยรัฐเบิกจ่ายเป็นรอบรายเดือน
• ใช้สินเชื่อธนาคาร: ธนาคารจ่ายค่าติดตั้งให้ผู้ให้บริการตามเงื่อนไขสินเชื่อ จากนั้นเงินสนับสนุน 50,000 บาทจะโอนให้ธนาคารโดยตรงเพื่อลดภาระหนี้ ผู้กู้ผ่อนส่วนที่เหลือตามสัญญา 

ตัวอย่างค่าติดตั้ง 140,000 บาท เมื่อได้รับเงินช่วยครบ 50,000 บาท ภาระสุทธิเหลือ 90,000 บาท ก่อนรวมดอกเบี้ยและค่าใช้จ่ายอื่น ผู้จ่ายเองต้องเตรียมเงินตามราคาติดตั้งก่อน ส่วนผู้กู้ต้องดูวงเงินที่อนุมัติและเวลาที่เงินสนับสนุนเข้ามาลดหนี้ 

7. ขอสินเชื่อได้ แต่ต้องผ่านเกณฑ์ธนาคาร

ธนาคารที่ร่วมโครงการ ได้แก่ ออมสิน ธนาคารอาคารสงเคราะห์ และธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร โดยรายละเอียดการอนุมัติขึ้นอยู่กับแต่ละธนาคาร 

สำหรับสินเชื่อออมสิน ธนาคารประกาศเงื่อนไขเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2569 ดังนี้

• วงเงิน: ครอบคลุมค่าอุปกรณ์และค่าติดตั้ง ทั้งติดตั้งใหม่และติดเพิ่ม เช่น แผง อินเวอร์เตอร์ และแบตเตอรี่ (ถ้ามี) โดยยอดกู้รวมกับเงินสนับสนุน 50,000 บาทต้องไม่เกินค่าติดตั้งจริง
• ดอกเบี้ยและระยะเวลา: ดอกเบี้ยคงที่ 2.50% ต่อปี ผ่อนนานสูงสุด 7 ปี ไม่ต้องใช้หลักประกัน
• คุณสมบัติ: บุคคลธรรมดาสัญชาติไทย อายุ 20 ปีขึ้นไป มีถิ่นที่อยู่แน่นอน เป็นเจ้าของมิเตอร์ประเภทที่ 1 และผ่านการตรวจสิทธิจาก กฟน. หรือ กฟภ. แล้ว
• เอกสารและการจ่ายเงิน: ใช้หลักฐานการได้รับสิทธิ ใบเสนอราคา และประวัติชำระค่าไฟย้อนหลัง 6 เดือน เมื่ออนุมัติแล้วธนาคารจ่ายเงินให้ผู้ติดตั้งโดยตรงตามงวดงาน
• กำหนดยื่นกู้: ภายใน 31 กรกฎาคม 2570 โดยธนาคารพิจารณาตามความจำเป็นและความสามารถในการชำระหนี้

ธนาคารอื่นมีเงื่อนไขต่างกัน ธ.ก.ส. ให้กู้เฉพาะเกษตรกรลูกค้า วงเงินรวมเงินสนับสนุนไม่เกินค่ามาตรฐาน 140,000 บาท ใช้แผงโซลาร์เป็นหลักประกัน และต้องอนุมัติ ทำสัญญา และเบิกจ่ายภายใน 31 สิงหาคม 2570 ส่วน ธอส. ให้กู้สูงสุด 90,000 บาท (ไม่รวมเงินสนับสนุน) และกำหนดภาระหนี้ต่อรายได้ไม่เกิน 70%

ดังนั้น ผู้ที่สนใจขอสินเชื่อจึงต้องแยกการได้รับสิทธิโครงการออกจากการอนุมัติสินเชื่อ เพราะผู้สมัครที่ผ่านคุณสมบัติรับเงินสนับสนุน 50,000 บาท ยังต้องผ่านการพิจารณาของธนาคารอีกขั้นหนึ่งหากต้องการสินเชื่อ

8. ขายไฟส่วนเกินได้ตามเงื่อนไขการรับซื้อ

ไฟฟ้าที่ผลิตได้ใช้ภายในบ้านก่อน ส่วนที่เหลือเสนอขายให้การไฟฟ้าได้ในอัตรา 2.20 บาทต่อหน่วย แต่รับซื้อไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ต่อมิเตอร์ แม้ระบบในโครงการจะติดตั้งได้ถึง 10 kWp ก็ตาม

ผู้ที่ต้องการขายไฟต้องยื่นคำขอแยก ผ่านการพิจารณาทางเทคนิค ชำระค่าตรวจการเชื่อมต่อ และลงนามสัญญาซื้อขายไฟฟ้า การรับเงินอุดหนุนจึงไม่ได้ทำให้ได้สิทธิขายไฟโดยอัตโนมัติ

ด้านระยะเวลารับซื้อ กพช. มีมติเมื่อ 18 กันยายน 2569 ให้ขยายเป็น 20 ปี แต่หน้าโครงการของ กฟภ. ยังอ้างประกาศ กกพ. ที่ระบุ 10 ปี ผู้สมัครจึงควรตรวจระยะเวลาในสัญญาที่ลงนามจริง สำหรับผู้ที่กู้ธนาคาร มติ ครม. กำหนดให้ธนาคารหักรายได้ค่าขายไฟไปชำระเงินต้นก่อน ส่วนที่เหลือจึงคืนผู้กู้

ผู้ติดตั้งถอย เพราะอะไร และหลักประกันผูกพันนานแค่ไหน

ข้อกังวลของผู้ติดตั้งอยู่ที่การต้องเตรียมเงินซื้ออุปกรณ์และจ่ายค่าแรง ควบคู่กับการจัดหาวงเงินค้ำประกันและรับภาระดูแลระบบหลายปี บริษัทจึงต้องประเมินทั้งจำนวนงานที่รับได้ในวันนี้ และต้นทุนที่ยังผูกพันหลังส่งมอบงานไปแล้ว

1. หลักประกันแบ่งเป็นสองช่วง และคืนเมื่อใด

คู่มือประชาชนบนเว็บไซต์ กฟน. ลงวันที่ 27 ตุลาคม 2569 ยังระบุว่าเป็นร่างเพื่อพิจารณาและยังไม่มีผลเป็นข้อกำหนดบังคับใช้ รายละเอียดต่อไปนี้อธิบายตามคู่มือและร่างสัญญาที่เผยแพร่ 

• ช่วงติดตั้ง ใช้หนังสือค้ำประกัน 50,000 บาทต่องาน: กรอบที่ ครม. อนุมัติกำหนดอายุ 6 เดือน หากส่งมอบงานไม่ได้ภายในกำหนดจะถูกยึดหลักประกัน ส่วนร่างสัญญาที่เผยแพร่ระบุให้ผู้รับจ้างส่งมอบหนังสือนี้แก่เจ้าของบ้านในวันทำสัญญา และให้มีผลจนได้รับอนุญาตเชื่อมต่อโครงข่าย
• หลังเชื่อมต่อ เปลี่ยนเป็นหนังสือค้ำประกัน 10,000 บาท: ต้องส่งมอบฉบับใหม่ภายใน 15 วันนับถัดจากได้รับอนุญาต เพื่อรองรับการรับประกันและบริการหลังการขาย 7 ปี
• คืนฉบับ 50,000 บาทเมื่อได้รับฉบับใหม่และไม่มีข้อเรียกร้องค้าง: หากมีข้อพิพาทตามเงื่อนไขในร่าง อาจต้องคงหลักประกันเดิมไว้จนเรื่องยุติ
• คืนฉบับ 10,000 บาทเมื่อปฏิบัติหน้าที่ครบและไม่มีภาระค้าง: ร่างกำหนดให้คืนภายใน 15 วันนับถัดจากครบเงื่อนไขดังกล่าว 

2. ระยะ 6 เดือน 7-8 เดือน และ 7 ปี หมายถึงอะไรบ้าง?

• 6 เดือน คือกรอบติดตั้งและส่งมอบงาน: ข้อมูลที่กฟน. เผยแพร่กำหนดให้ผู้ติดตั้งส่งมอบตามกรอบดังกล่าว การคืนหลักประกันยังต้องเป็นไปตามเงื่อนไขการเชื่อมต่อและเปลี่ยนหนังสือค้ำประกันข้างต้น 
• 7-8 เดือน คือระยะรอที่ผู้ประกอบการบางรายกังวล: 7-8 เดือน คือตัวเลขที่ถูกส่งต่อในสื่อสังคมและคอลัมน์ธุรกิจว่า ผู้รับเหมาอาจต้องผูกหลักประกัน 50,000 บาทนานระดับนี้ แต่ยังไม่มีข้อมูลระยะเวลาจริงยืนยัน ด้านนายพลพีร์ สุวรรณฉวี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ชี้แจงเมื่อ 28 ตุลาคมว่า เมื่อการไฟฟ้าตรวจและเชื่อมไฟแล้วจะคืนหลักประกันทันที ระยะผูกพันจริงจึงขึ้นอยู่กับความเร็วในการอนุญาตเชื่อมต่อ ซึ่งยังต้องติดตาม
• 7 ปี คือภาระรับประกันและบริการหลังการขาย: ผู้ติดตั้งยังมีงานต้องดูแลหลังระบบเริ่มใช้งานแล้ว ซึ่งรวมทั้งการรับประกันงานติดตั้ง ประกันอัคคีภัย และการบำรุงรักษาล้างแผง

3. หนังสือค้ำประกันกระทบเงินหมุนเวียนอย่างไร

หนังสือค้ำประกันธนาคาร หรือ Bank Guarantee เป็นคำรับรองของธนาคารว่าจะจ่ายเงินตามเงื่อนไขเมื่อผู้รับจ้างผิดสัญญา ผู้รับจ้างจึงต้องขอวงเงินจากธนาคาร และเสียค่าธรรมเนียมออกหรือต่ออายุหนังสือค้ำประกันด้วย 

ภาระของแต่ละบริษัทอาจแตกต่างกัน เช่น

• หากต้องใช้เงินฝากค้ำเต็มวงเงิน: หนังสือค้ำประกัน 50,000 บาทอาจทำให้ต้องกันเงินสดไว้จำนวนเดียวกัน เงินก้อนนี้จึงนำไปซื้ออุปกรณ์หรือรับงานอื่นไม่ได้ระหว่างที่ยังติดภาระ
• หากธนาคารอนุมัติวงเงินโดยใช้หลักประกันรูปแบบอื่น: บริษัทอาจไม่ต้องกันเงินสดเต็มจำนวน แต่ยังใช้วงเงินที่ธนาคารอนุมัติและมีต้นทุนค่าธรรมเนียม
• หากวงเงินค้ำประกันใกล้เต็ม: แม้มีทีมช่างพร้อม บริษัทอาจต้องชะลอการรับงานใหม่จนกว่าจะมีวงเงินเหลือหรือได้รับอนุมัติเพิ่ม

กรณีธนาคารจ่ายตามหนังสือค้ำประกัน ธนาคารยังสามารถเรียกเงินคืนจากลูกค้าผู้ขอค้ำประกันได้ จึงไม่ใช่การโอนความรับผิดชอบทั้งหมดให้ธนาคาร 

4. ภาระ 7 ปีมีต้นทุนมากกว่าวงเงินค้ำประกัน

ข้อมูลสรุปมติคณะรัฐมนตรีวันที่ 27 ตุลาคมที่แนวหน้าเผยแพร่ ระบุหน้าที่ผู้ติดตั้งไว้ ได้แก่

• รับประกันงานติดตั้ง 7 ปี
• จัดให้มีประกันอัคคีภัย 7 ปี
• บำรุงรักษาและล้างแผง 7 ปี อย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง 

หากดูแลงาน 100 หลัง เฉพาะการล้างแผงปีละครั้งตลอด 7 ปี ก็เท่ากับงานบริการอย่างน้อย 700 ครั้ง ยังต้องเผื่อกำลังคน ค่าเดินทาง อุปกรณ์ และงานแก้ไขที่อาจเกิดขึ้น ต้นทุนเหล่านี้จึงต้องนำมาประเมินตั้งแต่เสนอราคา แม้จะได้รับค่าติดตั้งไปแล้วก็ตาม

5. ตัวอย่างรับงาน 100 หลัง เหตุใดภาระจึงสะสมได้

หากคำนวณเฉพาะวงเงินหนังสือค้ำประกันตามโครงสร้างในร่าง โดยสมมติว่างานแต่ละชุดอยู่ในช่วงเดียวกัน จะเห็นภาพดังนี้

ตัวเลข 6 ล้านบาทในตัวอย่างสุดท้ายเป็นภาระของงาน สองชุดรวม 200 หลัง ส่วนเงินสดที่ต้องกันจริงขึ้นอยู่กับเงื่อนไขธนาคารของบริษัท และยังต้องเตรียมเงินซื้ออุปกรณ์กับจ่ายค่าแรงแยกต่างหาก

การคืนหลักประกันและระยะเวลาอนุญาตเชื่อมต่อจึงมีผลต่อจำนวนงานที่ผู้ติดตั้งรับได้ ขณะที่งานที่ส่งมอบแล้วก็ยังสร้างภาระดูแลต่อเนื่อง การกำหนดเงื่อนไขฉบับจริงให้ชัดจึงสำคัญต่อทั้งการคุ้มครองเจ้าของบ้านและการวางแผนเงินทุนของผู้ประกอบการ

6. ผู้ประกอบการเริ่มมีทั้งไม่เข้าร่วม จำกัดงาน และรอดูเกณฑ์ฉบับจริง

หลังปรากฏเกณฑ์ดังกล่าวสำหรับผู้ประกอบการออกมา แต่ละบริษัทมีท่าทีตอบรับต่างกัน ได้แก่

• WAY SOLAR: ประกาศเมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2569 ว่าไม่เข้าร่วม โดยให้เหตุผลเรื่องความเสี่ยงต่อความมั่นคงในการดำเนินธุรกิจระยะยาว แต่ประกาศที่สื่อเผยแพร่ไม่ได้ระบุว่าเกิดจากเงินค้ำประกันโดยตรง 
• Comsys Solar: ตามที่ The Nation รายงานเมื่อ 28 ตุลาคม หากเกณฑ์ฉบับใช้จริงยังคงตามร่าง บริษัทจะรับงานในโครงการรวมไม่เกิน 20 หลัง ซึ่งนับรวมลูกค้าที่รับปากไว้แล้ว ก่อนหยุดรับงานใหม่ โดยกังวลว่าต้นทุนหลักประกันและประกันภัยจะทำให้ต้องขึ้นราคา
• BNME Energy: ระบุในรายงานเดียวกันว่า หากเงื่อนไขสำคัญในร่างไม่เปลี่ยนแปลง บริษัทจะไม่เข้าร่วม โดยคำนึงถึงต้นทุนและความรับผิดชอบระยะยาว
• BigOneSolar: ประกาศเมื่อ 28 ตุลาคมว่าไม่เข้าร่วม โดยอ้างความกังวลเรื่องความโปร่งใส การแข่งขันที่เป็นธรรม และทางเลือกของผู้บริโภค แต่ไม่ได้ระบุว่าพบผลประโยชน์ทับซ้อนจริง
• Solar Hub: วิจารณ์ราคาอ้างอิง 140,000 บาท หลักประกัน และการรับประกัน 7 ปี และส่งสัญญาณว่าไม่ประสงค์รับงานภายใต้เงื่อนไขดังกล่าว

ทั้งนี้ ขณะนี้มีเพียงรายงานข่าวการถอนตัวของผู้ติดตั้งโซลาร์รายย่อย โดยยังไม่มีการยืนยันตัวเลขผู้ถอนตัวจากโครงการในภาพรวมอย่างเป็นทางการ

ซิโน-ไทยอยู่ตรงไหนในข้อครหาเอื้อทุนใหญ่

สำนักข่าวอิศรารายงานเมื่อวันที่ 27 ตุลาคมว่า พบชื่อบริษัท ซิโน-ไทย เอ็นจีเนียริ่ง แอนด์ คอนสตรัคชั่น จำกัด (มหาชน) ในรายชื่อผู้ให้บริการที่ขึ้นทะเบียนกับ กฟภ. และพบชื่อบริษัท กัลฟ์1 จำกัด ในเครือกัลฟ์ ในหน้าแรกของระบบ กฟน.

ทั้งนี้ รายชื่อที่อิศรานำมาแสดงเรียงตามตัวอักษร การอยู่หน้าแรกจึงไม่ได้สะท้อนการจัดลำดับ ส่วนระบบ กฟน. มีผู้รับจ้างขึ้นทะเบียนรวม 665 ราย ชื่อซิโน-ไทยถูกจับตาเป็นพิเศษ เพราะเป็นบริษัทที่ตระกูลชาญวีรกูลก่อตั้ง และนายอนุทิน ชาญวีรกูล ซึ่งปัจจุบันเป็นนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยที่กำกับ กฟน. และ กฟภ. เคยเป็นผู้บริหารบริษัทในรุ่นที่สอง

หลังมีกระแสวิพากษ์วิจารณ์ดังกล่าว นายกฯ ได้ออกมาตอบโต้เมื่อ 28 ตุลาคมว่าโครงการมีแต่ประโยชน์ต่อประชาชน และจนถึงขณะนี้ยังไม่มีหลักฐานว่าบริษัทได้รับงานหรือได้เปรียบจากเกณฑ์ใด

ดังนั้น ข้อกังวลเรื่องเอื้อทุนใหญ่จึงอยู่ที่ผลของกติกาต่อการแข่งขัน หากผู้รับงานต้องเข้าถึงวงเงินค้ำประกันจำนวนมากและรับภาระบริการหลายปี บริษัทที่มีฐานทุนแข็งแรงย่อมมีโอกาสรองรับงานพร้อมกันได้มากกว่า

ทั้งนี้ นี่เป็นข้อวิเคราะห์จากโครงสร้างภาระเงินทุน ส่วนข้อกล่าวหาว่ามีการออกแบบเกณฑ์เพื่อเอื้อบริษัทใดโดยเจตนายังต้องมีหลักฐานเพิ่มเติม

นายภาวุธ พงษ์วิทยภานุ สส.บัญชีรายชื่อพรรคประชาชน ตั้งคำถามผ่านเฟซบุ๊กเมื่อวันที่ 28 ตุลาคมว่า กติกาอาจเอื้อผู้รับเหมารายใหญ่และกีดกัน SME รวมถึงตั้งคำถามว่าเม็ดเงินจะไหลไปซื้ออุปกรณ์นำเข้าจากจีนหรือไม่ เขายังตั้งข้อสังเกตต่อบทบาทของการไฟฟ้าที่ทั้งอนุมัติและมีบริการติดตั้งผ่านหน่วยงานหรือบริษัทในเครือ พร้อมเสนอแนวทางแก้ 4 ข้อ

ด้านเว็บไซต์โครงการ กฟน. ระบุว่าบริการติดตั้งของตนดำเนินการโดยบริษัท เอ็มอีเอ สมาร์ทเอนเนอร์ยี่โซลูชั่นส์ จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทในเครือ

เพื่อชี้แจงต่อข้อครหาดังกล่าว ล่าสุด นายลวรณ แสงสนิท ปลัดกระทรวงการคลัง ชี้แจงตามที่รายงานเมื่อวันที่ 28 ตุลาคมว่า ไม่น่าเกิดการเอื้อรายใหญ่ เพราะมีผู้ให้บริการเพียงพอ ประชาชนเลือกผู้ติดตั้งเอง และเพิ่มรายชื่อผู้ประกอบการได้ตลอด พร้อมระบุว่าชุดมาตรฐาน 5 กิโลวัตต์ราคาไม่เกิน 140,000 บาทเป็นราคาอ้างอิงให้แข่งขันด้านราคาและบริการ อย่างไรก็ตาม นายลวรณไม่ได้ระบุว่าจะทบทวนหลักประกัน ประกันภัย หรือภาระหลังการขายหรือไม่

ประเด็นที่ต้องติดตามต่อคือ จำนวนผู้ขึ้นทะเบียนที่พร้อมรับงานจริง ระยะเวลาอนุญาตเชื่อมต่อ เงื่อนไขหลักประกันฉบับที่ใช้จริง และการกระจายงานระหว่างรายใหญ่กับรายย่อย ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยประเมินได้ว่าหลักประกันที่ออกแบบเพื่อคุ้มครองเจ้าของบ้านมีภาระเหมาะสมเพียงใด และการแข่งขันเปิดกว้างตามคำชี้แจงของรัฐหรือไม่

อ้างอิง: Thai PBS, ประชาไท, การไฟฟ้านครหลวง, MEAei, การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค, MEA My Energy, ข่าวสด, มติชน (ขายไฟส่วนเกิน), กรุงเทพธุรกิจ (สินเชื่อออมสิน), อินโฟเควสท์, สยามบิสซิเนสนิวส์, สยามรัฐ, ฐานเศรษฐกิจ, กรุงเทพธุรกิจ (ปลัดคลัง), มติชน (WAY SOLAR), The Nation, TOP NEWS, มิติหุ้น, สำนักข่าวอิศรา, ประชาชาติธุรกิจ, The Thaiger, เดลินิวส์, มติชน (ภาวุธ), The Standard