โจทย์ท่องเที่ยวไทยปี 69 จะเพิ่มรายได้อย่างไร เมื่อ นทท.จีนยังไม่กลับมา

การท่องเที่ยว ซึ่งเป็นหนึ่งในเครื่องยนต์เศรษฐกิจหลักของไทยยังคงเร่งเครื่องไม่ขึ้น ในปี 2568 จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติในไทยยังคงไม่ฟื้นกลับไปเทียบเท่าระดับก่อนโควิด-19 อีกทั้งยังหดตัวลงด้วย สวนทางกับคู่แข่งอย่างญี่ปุ่นและเวียดนาม ที่จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติฟื้นตัวกลับไปเหนือกว่าระดับก่อนโควิดแล้ว ซึ่งสาเหตุหลักที่ทำให้ทิศทางนักท่องเที่ยวต่างชาติของไทยต่างจากประเทศคู่แข่ง คือ นักท่องเที่ยวจีนยังไม่กลับมา

สำหรับทิศทางการท่องเที่ยวไทยในปี 2569 นี้ ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS ธนาคารกรุงไทยประเมินว่า จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติและรายได้จากการใช้จ่ายของนักท่องเที่ยวต่างชาติจะยังคงไม่กลับสู่ระดับก่อนเกิดโควิด โดยคาดว่าจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติจะอยู่ที่ 32.8-34.5 ล้านคน ฟื้นตัว 82%-86% เมื่อเทียบกับปี 2562 ขณะที่รายได้จากนักท่องเที่ยวต่างชาติมีมูลค่าราว 1.52-1.64 ล้านล้านบาท ฟื้นตัวราว 79%-86%

เมื่อจำนวนนักท่องเที่ยวจีนจะยังไม่กลับมาเท่าระดับก่อนโควิด และฉุดรั้งการฟื้นตัวของจำนวนนักท่องเที่ยวโดยรวม ดังนั้น โจทย์ใหญ่ของการท่องเที่ยวไทย คือ จะทำอย่างไรให้นักท่องเที่ยวใช้จ่ายมากขึ้น เพื่อให้ไทยมีรายได้จากการท่องเที่ยวมากขึ้น แม้ว่าจำนวนนักท่องเที่ยวยังไม่ฟื้นก็ตาม

สรุปผลงานท่องเที่ยวไทยปี 68 หดตัวสวนทางคู่แข่ง

Krungthai COMPASS ระบุว่า การฟื้นตัวของการท่องเที่ยวไทยปี 2568 ต้องสะดุดจากปัจจัยเรื่องความเชื่อมั่นด้านความปลอดภัย ความขัดแย้งไทย-กัมพูชา น้ำท่วมภาคใต้ และเงินบาทแข็งค่า ทำให้ช่วง 11 เดือนแรกของปีมีนักท่องเที่ยวราว 29.6 ล้านคน ลดลง -7.2% จากปีก่อนหน้า (YoY) และฟื้นตัวเพียง 82% ของปี 2562 หรือก่อนโควิด-19

หากแบ่งกลุ่มนักท่องเที่ยวออกเป็นกลุ่มที่ฉุดกับกลุ่มที่หนุนการท่องเที่ยวไทย พบว่า กลุ่มที่ฉุด คือ นักท่องเที่ยวจีนและเอเชียตะวันออก (East Asia) เช่น ญี่ปุ่น และฮ่องกง ที่หดตัวลง โดยมีนักท่องเที่ยวจีนเข้ามาเพียง 4.1 ล้านคน หดตัว -33.8%YoY ฟื้นตัวแค่ 40% ของปี 2562 ขณะที่ญี่ปุ่นและฮ่องกงหดตัว -10.1%YoY ฟื้นตัวได้เพียง 67% ของปี 2562

ในทางตรงข้าม กลุ่มที่ช่วยพยุงการท่องเที่ยวไทย คือ นักท่องเที่ยวจากสหภาพยุโรป (EU) อินเดีย และรัสเซียที่เติบโตดี และกลับมาสูงกว่าช่วงก่อนโควิดอย่างเห็นได้ชัด โดยมีอัตราการฟื้นตัวที่ 118-129% ของปี 2562 แม้ยังไม่สามารถชดเชยนักท่องเที่ยวจีนและกลุ่ม East Asia ได้ทั้งหมด แต่ก็เป็นส่วนสำคัญที่ช่วยประคับประคองการท่องเที่ยวไทยในช่วงที่ผ่านมา

การหดตัวของจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติของไทยนั้นสวนทางกับคู่แข่ง อย่างญี่ปุ่นที่จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติเติบโต 17.0%YoY ฟื้นตัวถึง 133% เมื่อเทียบกับปี 2562 และเวียดนามที่จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติเติบโต 20.9%YoY ฟื้นตัวถึง 117% เมื่อเทียบกับปี 2562

Krungthai COMPASS วิเคราะห์ว่า สาเหตุหลักที่ทำให้ทิศทางนักท่องเที่ยวต่างชาติของไทยแตกต่างจากประเทศคู่แข่ง คือ นักท่องเที่ยวจีนกังวลด้านความปลอดภัย ประกอบกับปัจจัยเชิงโครงสร้างอื่น ๆ ที่กดดันความสามารถในการแข่งขันของไทย เช่น ความคุ้มค่าด้านราคาเมื่อเทียบกับคู่แข่ง และความสดใหม่ของประสบการณ์การท่องเที่ยวที่ยังต้องเร่งพัฒนา

รายจ่ายต่อหัวโต รายได้ท่องเที่ยวหดน้อยกว่าจำนวน นทท.

ด้านรายได้จากนักท่องเที่ยวต่างชาติหดตัวน้อยกว่าจำนวนนักท่องเที่ยว โดยมีรายได้รวมอยู่ที่ 1.37 ล้านล้านบาท (-4.7%YoY) เนื่องจากการใช้จ่ายต่อคน (Spending per Head) เพิ่มขึ้นกว่าปีก่อนหน้า สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ของท่องเที่ยวไทยที่ต้องการเน้นคุณภาพมากกว่าปริมาณ (Value over Volume)

นักท่องเที่ยวกลุ่มระยะไกล (Long haul) มีบทบาทสำคัญต่อรายได้การท่องเที่ยวไทย เพราะใช้จ่ายสูงกว่าค่าเฉลี่ย 19-73% โดยนักท่องเที่ยวจากตะวันออกกลางใช้จ่ายสูงสุด 80,137 บาท/คน/ทริป ตามด้วยยุโรป รัสเซีย อเมริกา และโอเชียเนีย ราว 55,000-62,000 บาท/คน/ทริป ซึ่งกลุ่มดังกล่าวเป็นกลุ่มที่มีแนวโน้มเติบโตดีในช่วง 11 เดือนแรกของปี 2568 ที่ผ่านมา จึงช่วยประคับประคองรายได้ของการท่องเที่ยวไทยไว้ได้ในระดับหนึ่ง

ขณะที่นักท่องเที่ยวจีน เป็นนักท่องเที่ยวระยะใกล้กลุ่มเดียวที่มีการใช้จ่ายต่อคนสูงกว่าค่าเฉลี่ย (ประมาณ 17%) โดยมีการใช้จ่ายยู่ที่ 54,212 บาท/คน/ทริป แต่จำนวนนักท่องเที่ยวที่หดตัวลงอย่างรุนแรง ทำให้การใช้จ่ายเฉลี่ยรวมยังไม่กลับสู่ระดับก่อนโควิด

ปี 2569 จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติยังคงไม่ฟื้น

Krungthai COMPASS คาดการณ์ทิศทางการท่องเที่ยวไทยในปี 2569 โดยสรุปว่า ทั้งจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติและรายได้จากนักท่องเที่ยวต่างชาติจะยังไม่กลับไปในระดับเดียวก่อนโควิด-19

Krungthai COMPASS ประเมินว่าจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติในปี 2569 จะอยู่ที่ 34.5 ล้านคน ตามลำดับ คิดเป็นอัตราการฟื้นตัว 86% ของปี 2562 โดยปัจจัยหลักที่ฉุดรั้งการฟื้นตัว คือ การหายไปของนักท่องเที่ยวจีนกว่าครึ่งจากระดับ 11 ล้านคนในปี 2562 เหลือ 4.5-5.5 ล้านคน ในปี 2568-69 ขณะเดียวกันยังต้องติดตามผลกระทบจากเหตุการณ์น้ำท่วมภาคใต้ โดยเฉพาะ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ที่จะกดดันจำนวนนักท่องเที่ยวมาเลเซียในช่วงต้นปี 2569

สำหรับนักท่องเที่ยวจากตลาดอื่น ๆ โดยเฉพาะยุโรป ที่ Spending per Head สูง Krungthai COMPASS ประเมินว่า แม้จำนวนจะเติบโตต่อเนื่อง และสูงกว่าปี 2562 แล้ว แต่ยังไม่สามารถชดเชยการหายไปของนักท่องเที่ยวจีนได้ ส่งผลให้รายได้จากนักท่องเที่ยวต่างชาติในปี 2568-69 จะมีมูลค่า 1.52-1.64 ล้านล้านบาท คิดเป็น 79%-86% ของปี 2562

ทำไมนักท่องเที่ยวจีนไม่กลับมา

Krungthai COMPASS มองว่า มี 3 สาเหตุหลักที่ทำให้นักท่องเที่ยวจีนมาเที่ยวไทยน้อยลง ได้แก่

1. ภาพลักษณ์ด้านความปลอดภัย ผลสำรวจโดย Dragon Trail International พบว่า 48% ของนักท่องเที่ยวจีนมองว่าไทยไม่ปลอดภัย ส่วนหนึ่งเกิดจากข่าวเชิงลบที่ส่งผลต่อภาพลักษณ์ของไทย เช่น การหายตัวไปของนักแสดงชาวจีน และการปราบปรามธุรกิจสีเทาในไทย ทำให้ไทยถูกมองว่าไม่ปลอดภัยและเป็นประเทศที่มีธุรกิจผิดกฎหมายจำนวนมาก

2. การแข่งขันจากประเทศคู่แข่งที่รุนแรงขึ้น ประเทศในเอเชีย อย่างญี่ปุ่น สิงคโปร์ และเวียดนามดึงดูดนักท่องเที่ยวจีนได้ดีด้วยภาพลักษณ์ด้านความปลอดภัย การใช้นโยบายวีซ่าฟรีจูงใจนักท่องเที่ยว และการมีสถานที่ท่องเที่ยวใหม่ ๆ ที่ตอบโจทย์นักท่องเที่ยวที่มองหาประสบการณ์ใหม่มากขึ้น ส่งผลให้อัตราฟื้นตัวของนักท่องเที่ยวจีนในหลายประเทศดีกว่าไทย นำโดยญี่ปุ่น 99% เวียดนาม 91% และสิงคโปร์ 87% ขณะที่ไทยฟื้นตัวเพียง 40%

3. ผลกระทบจากเงินบาทแข็งค่า แม้ผู้ประกอบการยังไม่ได้มีการปรับราคาสินค้าและบริการ แต่เงินบาทที่แข็งค่าขึ้นจาก 4.9 ต่อหยวน ในปี 2567 เป็น 4.4 บาทต่อหยวน ในปี 2568 คาดว่าในปี 2569 เงินบาทยังมีแนวโน้มแข็งค่าต่อเนื่อง อาจส่งผลให้นักท่องเที่ยวมองว่า ค่าใช้จ่ายในการท่องเที่ยวไทยแพงขึ้นเมื่อเทียบกับคู่แข่งอย่างเวียดนามที่ค่าเงินอ่อนลง

ต้องทำอย่างไรให้ท่องเที่ยวกลับมารันเศรษฐกิจไทยได้อีกครั้ง

ภายใต้บริบทที่จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติและรายได้จากนักท่องเที่ยวต่างชาติในปี 2569 จะยังไม่กลับไปถึงระดับเดียวกับช่วงก่อนโควิด-19 เนื่องจากนักท่องเที่ยวจีนยังฟื้นตัวได้เพียง 50% ของปี 2562 ศูนย์วิจัย Krungthai COMPASS มีคำแนะนำ 3 ข้อ ที่รัฐและภาคการท่องเที่ยวไทยควรทำ ดังนี้

1. ขยายตลาดนักท่องเที่ยวกลุ่ม High Spending เช่น กลุ่มยุโรป ตะวันออกกลาง ผ่านการยกระดับประสบการณ์การ พัฒนาเส้นทางท่องเที่ยว และการทำตลาดเชิงคุณภาพ

2. ฟื้นความเชื่อมั่นตลาดจีน โดยสร้างความเชื่อมั่นด้านความปลอดภัย รวมถึงเลือก Segment ของนักท่องเที่ยวจีนที่เน้นคุณภาพมากกว่าปริมาณ เช่น กลุ่มที่เดินทางเอง (FIT) กลุ่มครอบครัว มากกว่ากลุ่มทัวร์ราคาถูกเช่นในอดีต

3. ยกระดับความสดใหม่ของแหล่งท่องเที่ยว เช่น Man Made Destination ใหม่ ๆ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันกับประเทศคู่แข่งที่มีภาพลักษณ์ที่ค่อนข้างทันสมัย

สำหรับผู้ประกอบการธุรกิจท่องเที่ยว Krungthai COMPASS แนะว่า จำเป็นต้องเร่งเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันโดยการยกระดับคุณค่าของสินค้าและประสบการณ์ท่องเที่ยว ผ่านแนวคิด Reinvent Thailand ซึ่งช่วยให้ผู้ประกอบการมีโอกาสเข้าถึงสิทธิประโยชน์เพื่อจูงใจให้เปลี่ยนผ่าน (transform) ไปสู่โมเดลที่เน้น ‘มูลค่า’ มากกว่าปริมาณ อย่างเช่น มาตรการสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ (Soft loan) เพื่อยกระดับศักยภาพการแข่งขันรวมถึงการขับเคลื่อนด้าน ESG ผ่านมาตรฐานต่าง ๆ เช่น Green Hotel Plus ซึ่งจะมีบทบาทมากขึ้นต่อการตัดสินใจของนักท่องเที่ยวคุณภาพในระยะข้างหน้า

Krungthai COMPASS บอกอีกว่า ในอนาคต คำถามของภาคท่องเที่ยวไทยอาจจะไม่ใช่ “เมื่อไรจำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติในไทยจะกลับไปที่ 40 ล้านคน เท่ากับช่วงก่อนโควิด” แต่อาจเป็น “ไทยจะยกระดับคุณภาพของการท่องเที่ยวให้สร้างรายได้ที่ยั่งยืนได้อย่างไร” และความสำเร็จของภาคท่องเที่ยวไทยอาจขึ้นอยู่กับคุณภาพมากกว่าปริมาณนักท่องเที่ยวเพียงอย่างเดียว ซึ่งหากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องร่วมกันพัฒนาภาคท่องเที่ยวไทยอย่างเป็นระบบ รายได้จากการท่องเที่ยวอาจฟื้นตัวกลับมาได้อย่างแข็งแรง และจำนวนนักท่องเที่ยวอาจไม่จำเป็นต้องกลับไปเท่าช่วงก่อนโควิด