ไม่อยากฟอกไตต้องทำ เคล็ดลับถนอมไตให้แข็งแรง ชะลอไตเสื่อมก่อนสายเกินแก้

ไม่อยากนอนฟอกไตต้องอ่าน 10 เคล็ดลับถนอมไตให้แข็งแรง ยืดอายุการใช้งาน ไม่ต้องใช้เครื่องฟอก ชะลอความเสื่อมก่อนสายเกินแก้

สถานการณ์โรคไตในประเทศไทยปัจจุบัน ถือเป็น วิกฤตด้านสาธารณสุขและเป็นภัยเงียบที่น่ากังวลอย่างมากอีกโรคหนึ่ง ผู้ป่วยกว่า 90% ไม่รู้ตัวว่าตนเองกำลังไตเสื่อม และจะรู้ตัวอีกทีเมื่อเข้าสู่ระยะที่ 4-5 ซึ่งยากต่อการฟื้นฟูแล้ว

จากข้อมูลจากระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพกระทรวงสาธารณสุข ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 พบว่า ประเทศไทยมีผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังเพิ่มขึ้นทุกปีมากถึง 1.12 ล้านคน พบเป็นผู้ป่วยโรคไต ระยะที่ 3 ถึง 5 แสนคน ระยะที่ 4 กว่า 120,000 คน และระยะที่ 5 มากถึง 75,000 คน ขณะที่ทั่วโลกพบผู้ป่วยโรคไตมากถึง 850 ล้านคน

หมอเจด-นายแพทย์ เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา แนะเคล็ดลับ 10 อย่างที่ควรทำเพื่อถนอมไตของเราไม่ให้เสื่อม เอาไว้เป็นแนวทางดูแลตัวเองดังนี้

หลายคนไม่รู้ว่า ไตคือเครื่องกรองน้ำของร่างกาย ที่ต้องทำงานตลอดเวลาแบบไม่มีวันหยุด ถ้าเครื่องกรองนี้เริ่มเสื่อม ของเสียจะค้าง น้ำจะค้าง ความดันจะพุ่ง และอวัยวะอื่นจะโดนลูกหลงไปด้วยแบบเงียบ ๆ ที่น่ากลัวคือ ไตไม่ค่อยส่งสัญญาณเตือน จนกว่าจะเสียไปมากแล้ว วันนี้ผมเลยเรียบเรียง “10 อย่างที่ควรทำ” เพื่อถนอมไต พร้อมอธิบายให้เห็นภาพว่าแต่ละข้อช่วยไตยังไง

1. ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอ – ล้างของเสียให้ไตไม่อุดตัน

น้ำเปล่าเปรียบเหมือนน้ำสะอาดที่ใช้ล้างถังขยะ ถ้าเราดื่มน้ำน้อย ของเสียจะข้น หนืด และตกค้างอยู่ในไต ทำให้ไตต้องออกแรงกรองหนักขึ้นเรื่อย ๆ การดื่มน้ำให้พอแบบจิบบ่อย ๆ ทั้งวัน จะช่วยให้เลือดไม่หนืด ปัสสาวะไม่เข้ม และลดโอกาสเกิดนิ่วหรือไตเสื่อมในระยะยาว

2. กินอาหารสดให้มาก – ลดภาระเครื่องกรอง

อาหารที่ปรุงสดใหม่มีสารกันบูด ฟอสเฟต และโซเดียมแฝงน้อยกว่าอาหารแปรรูปมาก เหมือนเอาขยะธรรมดาไปทิ้ง เทียบกับขยะเหนียวหนืดที่ติดเครื่องกรอง อาหารสดทำให้ไตทำงานเบาลง ฟื้นตัวง่ายขึ้น โดยเฉพาะคนที่เริ่มมีค่าไตสูงหรือบวมง่าย

3. เน้นรสจืดเป็นนิสัย – ไม่ใช่แค่ไม่เติมน้ำปลา

ความเค็มคือศัตรูอันดับต้น ๆ ของไต เพราะโซเดียมจะดึงน้ำค้างไว้ในร่างกาย ทำให้ไตต้องทำงานทั้งวันทั้งคืน การกินจืดไม่ได้หมายถึงไม่อร่อย แต่คือการฝึกลิ้นให้ชิน ลดซอส น้ำจิ้ม และเครื่องปรุง ไตจะเหนื่อยน้อยลงแบบรู้สึกได้ในระยะยาว

4. คุมเบาหวานให้ดี – อย่าปล่อยให้เลือดเหนียว

ถ้าน้ำตาลในเลือดสูง เลือดจะหนืดเหมือนน้ำเชื่อม ไหลผ่านตัวกรองของไตได้ยาก หน่วยไตจะอักเสบและเสื่อมเร็วขึ้น คนจำนวนมากไม่เคยปวดไต แต่สุดท้ายต้องฟอกไตเพราะปล่อยเบาหวานเรื้อรังโดยไม่รู้ตัว

5. คุมความดันโลหิต – อย่าให้น้ำฉีดแรงใส่ไต

ความดันสูงเปรียบเหมือนการฉีดน้ำแรง ๆ ใส่ตาข่ายกรอง วันหนึ่งตาข่ายก็ต้องขาด ไตเสียจากความดันเป็นสาเหตุหลักของไตวายในผู้ใหญ่ การวัดความดันสม่ำเสมอและกินยาตามแพทย์สั่ง ช่วยยืดอายุไตได้จริง

6. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ – ให้เลือดไหลดี ไตไม่ตัน

ไม่ต้องออกแรงหนัก แค่เดิน ขยับตัว หรือยืดเหยียดทุกวัน จะช่วยให้เลือดไหลเวียนดี ลดการอุดตันของหลอดเลือดเล็ก ๆ ในไต การนั่งนิ่งทั้งวันคือหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้ไตเสื่อมเร็วแบบไม่รู้ตัว

7.พักผ่อนให้เพียงพอ – ให้ไตได้ซ่อมตัวเอง

ช่วงที่เรานอนหลับลึกคือเวลาที่ไตซ่อมแซมตัวเอง ถ้านอนดึก นอนไม่พอ ฮอร์โมนเครียดจะสูง ความดันจะขึ้น และการกรองของเสียจะแย่ลง หลายคนกินดีทุกอย่าง แต่ไตยังพังเพราะนอนน้อย

8. อ่านฉลากอาหารก่อนซื้อ – ระวังเค็มซ่อน

อาหารหลายอย่างไม่ได้เค็มที่ลิ้น แต่โซเดียมสูงมาก การอ่านฉลากช่วยให้เรารู้ว่าอะไรคือ “เค็มซ่อน” ถ้ากินโดยไม่รู้ตัวทุกวัน ไตจะรับภาระหนักแบบสะสมจนแก้ไม่ทัน

9. ตรวจสุขภาพปีละครั้ง – เช็กไตก่อนสาย

การตรวจเลือด ตรวจปัสสาวะ เหมือนเอารถเข้าเช็กระยะ จะได้รู้ว่าไตเริ่มมีปัญหาตอนไหน ไตเสื่อมระยะแรกแก้ได้ แต่ถ้าปล่อยจนมีอาการ มักสายไป

10. ปรึกษาหมอหรือเภสัชก่อนกินยา – ยาบางตัวคือพิษของไต

ยาแก้ปวดบางกลุ่ม (กลุ่ม NSAIDs) ยาแก้ปวดข้อเส้นที่กินแล้วหายปวดทันที ยาชุด หรือสมุนไพรที่ไม่รู้ที่มา อาจทำให้ไตวายเฉียบพลันได้ การกินยาแบบไม่เช็ก เปรียบเหมือนเทสารเคมีลงเครื่องกรองโดยตรง

นอกจากสิ่งที่ควรทำแล้ว ยังมีสิ่งที่ควรเลี่ยงอย่างจริงจัง โดยเฉพาะพวกนี้

• งดกินเค็ม

• อย่าอั้นฉี่

• ยาแก้ปวดแรง หรือสมุนไพรเถื่อน

• พวกอาหารแปรรูป

• น้ำหวาน หรือน้ำอัดลม

• และการสูบบุหรี่

สิ่งเหล่านี้ล้วนทำให้หลอดเลือดไตเสื่อมเร็วขึ้นแบบไม่รู้ตัว ไตไม่ชอบความสุดโต่ง ไม่ชอบเค็มจัด หวานจัด อดน้ำ หรือโหมยาแรง ๆ การดูแลไตคือการใช้ชีวิตให้ “พอดี” ดื่มน้ำเป็น กินจืด อ่านฉลาก ขยับตัว และพักผ่อนให้พอ ถ้าดูแลวันนี้ ไตจะอยู่กับเราไปได้นานโดยไม่ต้องพึ่งเครื่องฟอก

ที่มา : หมอเจด