ระยะหยุดรถ ที่แท้จริงประกอบด้วยอะไรบ้าง ควรคำนวณอย่างไร
ระยะหยุดรถไม่ได้เกิดขึ้นในทันทีที่ตาเห็นอันตราย แต่เริ่มจาก ระยะคิด (Thinking Distance) ซึ่งคือช่วงเวลาที่สมองสั่งการให้เท้าเหยียบเบรก โดยในช่วงเสี้ยววินาทีนี้รถยังคงวิ่งไปข้างหน้าด้วยความเร็วคงที่ จากนั้นจึงเข้าสู่ ระยะเบรก (Braking Distance) ที่ผ้าเบรกเริ่มทำงานเพื่อเปลี่ยนพลังงานจลน์เป็นความร้อนจนรถหยุดนิ่งสนิท ซึ่งระยะนี้จะแปรผันตามกำลังสองของความเร็ว หมายความว่าหากคุณขับเร็วขึ้นเพียงเท่าตัว ระยะเบรกอาจเพิ่มขึ้นถึงสี่เท่าตัวเลยทีเดียว ดังนั้นการรักษาระยะห่างจากรถคันหน้าให้มากกว่าที่ตาเห็นจึงเป็นหัวใจสำคัญของการขับขี่ที่ปลอดภัยเพื่อชดเชยช่วงเวลาการตอบสนองและแรงเฉื่อยของตัวรถ
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
ระยะหยุดรถ มากกว่าแค่การเหยียบเบรก
การที่รถหนึ่งคันจะหยุดสนิทได้นั้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับประสิทธิภาพของผ้าเบรกเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากผลรวมของ 2 ระยะสำคัญ ดังนี้
ระยะการตอบสนอง
คือระยะทางที่รถวิ่งไปในขณะที่คุณ "เห็นเหตุการณ์" ไปจนถึง "เท้าเริ่มแตะเบรก"
- โดยเฉลี่ย มนุษย์จะใช้เวลาตอบสนองประมาณ 0.75 ถึง 1.5 วินาที
- หากคุณขับรถด้วยความเร็วสูง แม้เพียงเสี้ยววินาทีที่สมองสั่งการ รถก็พุ่งไปไกลหลายสิบเมตรแล้ว
- ปัจจัยที่มีผล ความเหนื่อยล้า, การดื่มแอลกอฮอล์, หรือการใช้โทรศัพท์ขณะขับขี่
ระยะเบรก
คือระยะทางตั้งแต่คุณ "เริ่มกดเบรก" ไปจนถึง "รถหยุดสนิท"
- ระยะนี้ขึ้นอยู่กับกฎทางฟิสิกส์ หากความเร็วเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่า ระยะเบรกจะเพิ่มขึ้นถึง 4 เท่า (ตามแรงเฉื่อย)
- ปัจจัยที่มีผล สภาพยาง, สภาพถนน (เปียก/แห้ง), น้ำหนักบรรทุก และระบบเบรกของรถ
ตารางประมาณการระยะหยุดรถ (บนถนนแห้ง)
เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน นี่คือระยะหยุดรถโดยประมาณเมื่อขับขี่ด้วยความเร็วระดับต่างๆ
ความเร็ว (กม./ชม.) | ระยะการตอบสนอง (เมตร) | ระยะเบรก (เมตร) | ระยะหยุดรวม (เมตร) |
50 | 10 | 15 | 25 (ประมาณตึก 6 ชั้น) |
80 | 17 | 38 | 55 (ครึ่งสนามฟุตบอล) |
100 | 21 | 60 | 81 |
120 | 25 | 86 | 111 (ยาวกว่าสนามฟุตบอล) |
ปัจจัย "ตัวแปร" ที่ทำให้ระยะหยุดรถยาวขึ้น
- สภาพพื้นผิวถนน ถนนที่เปียกฝนหรือมีคราบน้ำมันจะลดแรงเสียดทาน ทำให้ระยะเบรกอาจเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่า หรือมากกว่านั้น
- ความลึกของดอกยาง ยางที่เสื่อมสภาพจะรีดน้ำได้ไม่ดี และยึดเกาะถนนได้น้อยลง
- น้ำหนักของตัวรถ รถที่มีผู้โดยสารเต็มคันหรือบรรทุกของหนัก จะมีแรงเฉื่อยสูงกว่า ทำให้ต้องใช้ระยะทางในการหยุดมากกว่ารถตัวเปล่า
เทคนิคการกะระยะเพื่อความปลอดภัย
นอกจากการใช้ "ทฤษฎี 2 วิ" เพื่อรักษาระยะห่างจากคันหน้าแล้ว คุณควรฝึกสังเกตสภาพแวดล้อมดังนี้
- มองไกลไปข้างหน้า อย่ามองแค่ท้ายรถคันหน้า แต่ให้มองข้ามไปถึงรถคันถัดๆ ไป เพื่อให้มี "ระยะการตอบสนอง" ที่ยาวขึ้น
- เผื่อระยะเมื่อถนนเปียก หากฝนตก ให้เปลี่ยนจากกฎ 2 วินาที เป็น 4 หรือ 5 วินาที ทันที
การเข้าใจเรื่องระยะหยุดรถจะทำให้เราไม่ประมาทและไม่ขับจี้ท้ายคนอื่น เพราะในสถานการณ์ฉุกเฉิน "ระยะห่างเพียงไม่กี่เมตร" อาจหมายถึงความแตกต่างระหว่าง ความปลอดภัย กับ ความสูญเสีย
