
ลองนึกภาพว่า หากคนไทยคนหนึ่งอยากเริ่มต้นทำการเกษตรสมัยใหม่ อยากมีโรงเรือนเพาะปลูกที่สามารถควบคุมอุณหภูมิ แสงสว่าง และป้องกันแมลงได้ หรือผู้ประกอบการรายย่อยและสตาร์ทอัปอยากทำวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีทางการเกษตรในโรงเรือนเพาะปลูก จะต้องลงทุนสร้างโรงเรือนและติดตั้งระบบเป็นเงินมากขนาดไหน มันแทบจะเป็นสิ่งที่เกษตรกรรายย่อยหรือผู้ประกอบการรายเล็ก ๆ ไม่สามารถทำได้
แต่ถ้าตัดภาพไปที่ประเทศเกาหลีใต้ รัฐบาลของเขาพยายามลดข้อจำกัดนี้ โดยการจัดเตรียมโครงสร้างพื้นฐานด้านการเกษตรสมัยใหม่ไว้ให้ ทั้งโรงเรือนสำหรับเช่า พื้นที่ทดลองเทคโนโลยี และศูนย์สนับสนุนการวิจัยและพัฒนา เพื่อเปิดโอกาสให้คนที่สนใจสามารถเริ่มต้นทดลองทำเกษตรสมัยใหม่ได้ โดยไม่จำเป็นต้องลงทุนสร้างโครงสร้างพื้นฐานเอง เรียกว่ามาแต่ตัวและหัวใจที่ตั้งใจกับเงินค่าเช่าในอัตราที่เข้าถึงได้ไม่ยาก
แนวคิดที่ว่ามานี้รัฐบาลเกาหลีใต้ดำเนินการผ่านโครงการ ‘Smart Farm Innovation Valley’ เป็นการสร้างระบบนิเวศสำหรับการเกษตรสมัยใหม่ ตั้งแต่การบ่มเพาะเกษตรกรรุ่นใหม่ การสนับสนุนผู้ประกอบการ ไปจนถึงการเปิดพื้นที่ให้ภาคเอกชนและสถาบันวิจัยเข้ามาพัฒนาเทคโนโลยี ก่อนนำไปใช้จริงในเชิงพาณิชย์
ทีมงาน SPOTLIGHT มีโอกาสเดินทางไปเยี่ยมชม Smart Farm Innovation Valley ที่เมืองซังจู จังหวัดคยองบุก ของเกาหลีใต้ เมื่อปลายเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ภายใต้โครงการ Korea, With·In ASEAN: “Message to ASEAN” ซึ่งจัดโดยกระทรวงวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว (Ministry of Culture, Sports and Tourism: MCST) แห่งสาธารณรัฐเกาหลี โดยมีเป้าหมายเพื่อสื่อสารบทบาทของเกาหลีใต้ในการเป็นผู้มีส่วนร่วมในการพัฒนาและเป็นหุ้นส่วนที่พร้อมทำงานร่วมกับประเทศในอาเซียน
ภายใต้โครงการนี้ SPOTLIGHT สำรวจว่าเกาหลีใต้นำปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้พัฒนาเศรษฐกิจและยกระดับคุณภาพชีวิตอย่างไร ซึ่งหนึ่งในเรื่องที่น่าสนใจก็คือการนำเทคโนโลยี AI และหุ่นยนต์มาใช้ในภาคการเกษตร แต่เมื่อได้เข้าไปดูการดำเนินงานจริง เราพบว่าสิ่งที่น่าสนใจมากกว่าการนำเทคโนโลยีมาใช้ในฟาร์ม คือ ระบบสนับสนุนที่รัฐบาลจัดเตรียมไว้ เพื่อให้เกษตรกรและธุรกิจสามารถเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานและเทคโนโลยีได้ง่ายขึ้น รวมถึงเปิดโอกาสให้ธุรกิจที่ต้องการพัฒนานวัตกรรมทางการเกษตรสามารถทดลองและพัฒนาผลิตภัณฑ์ได้ในสภาพแวดล้อมจริง
โครงการ Smart Farm Innovation Valley เป็นโครงการภายใต้กระทรวงเกษตร อาหาร และกิจการชนบท (Ministry of Agriculture, Food and Rural Affairs: MAFRA) บริหารจัดการโดยสถาบันส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตรแห่งเกาหลี (Korea Agricultural Technology Promotion Agency: KOAT) ปัจจุบันมีทั้งหมด 4 แห่ง ได้แก่ เมืองซังจู จังหวัดคยองบุก เมืองคิมเจ จังหวัดชอนบุก เมืองมิรยาง จังหวัดคยองนัม และเมืองโคฮึง จังหวัดชอนนัม โดยแต่ละแห่งได้รับการพัฒนาภายใต้แนวคิดและรูปแบบสิ่งอำนวยความสะดวกหลักที่เหมือนกัน
Smart Farm Innovation Valley เมืองซังจูมีขนาดใหญ่ที่สุด โดยมีพื้นที่ 42.7 เฮกตาร์ และใช้งบประมาณดำเนินโครงการ 174,600 ล้านวอน โดยมีพืชที่เพาะปลูก ได้แก่ สตรอว์เบอร์รี มะเขือเทศ เมลอน และแตงกวา พร้อมวางจุดเน้นด้านการพัฒนาหุ่นยนต์การเกษตร การวิจัยโรคและศัตรูพืช รวมถึงการส่งออกผลผลิต
ขณะที่อีก 3 แห่งมีการกำหนดแนวทางพัฒนาให้สอดคล้องกับพืชและความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านของแต่ละพื้นที่ เช่น คิมเจเน้นพืชฟังก์ชัน (functional crop) เทคโนโลยี ICT และการพัฒนาเมล็ดพันธุ์ใหม่ มิรยางให้ความสำคัญกับการเชื่อมโยงอุตสาหกรรมนาโน การส่งออกสินค้าเกษตรเชิงยุทธศาสตร์ และการประหยัดพลังงาน ส่วนโคฮึงเน้นพืชเขตกึ่งร้อน การพัฒนา K-Smart Farm และการมีส่วนร่วมของชุมชน
Smart Farm Innovation Valley มีองค์ประกอบสำคัญ 4 ส่วนที่รัฐบาลจัดเตรียมไว้ให้ ได้แก่
นอกจากสิ่งอำนวยความสะดวกหลักทั้ง 4 ส่วนแล้ว ที่เมืองซังจูยังมีการจัดเตรียมที่พักอาศัยสำหรับเกษตรกรรุ่นใหม่ เพื่อช่วยให้ผู้เข้าร่วมโครงการสามารถเข้ามาใช้ชีวิตและทำงานในพื้นที่ได้สะดวกขึ้น เพราะเล็งเห็นว่า การพัฒนาเกษตรกรรุ่นใหม่นั้น แค่ให้ความรู้ด้านการเกษตรยังไม่พอ ต้องสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเริ่มต้นอาชีพด้วย
ในการเยี่ยมชม Smart Farm Innovation Valley ทีมงาน SPOTLIGHT ได้เข้าไปดูการทำงานของ Demonstration Complex หรือศูนย์สาธิตและทดสอบเทคโนโลยี และ Big Data Center ซึ่งเป็นสองส่วนที่ทำงานเชื่อมโยงกัน
โดย Demonstration Complex เป็นพื้นที่ที่เปิดให้บริษัทเอกชน สถาบัน และหน่วยงานวิจัยเข้ามาเช่าโรงเรือน เพื่อทำการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีทางการเกษตรในโรงเรือนสมัยใหม่ ที่ควบคุมทั้งแสง อากาศ และอุณหภูมิ ขณะที่ Big Data Center ทำหน้าที่ติดตามและรวบรวมข้อมูลจากการดำเนินงาน เพื่อนำไปวิเคราะห์และปรับปรุงการทำงานของระบบ และติดตามโครงสร้างพื้นฐานในโครงการว่าทำงานปกติหรือไม่
พื้นที่นี้แตกต่างจาก Lease-type Smart Farm หรือโรงเรือนอัจฉริยะสำหรับให้เกษตรกรและผู้ประกอบการทั่วไป เพราะไม่ใช่พื้นที่เพื่อการเพาะปลูกเชิงพาณิชย์ แต่เน้นเป็นพื้นที่การทดลองอุปกรณ์และนวัตกรรมต่าง ๆ เช่น ระบบ AI ระบบอัตโนมัติ และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับการทำเกษตรสมัยใหม่ เพื่อทดสอบประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือในสภาพแวดล้อมจริง ก่อนนำไปจำหน่ายหรือใช้งานในตลาด
Demonstration Complex ของเมืองซังจูมีพื้นที่ประมาณ 3.24 เฮกตาร์ ใช้งบประมาณ 26,662 ล้านวอน ประกอบด้วยโรงเรือนสำหรับสาธิตและพื้นที่ทดลองระบบอัตโนมัติ โดยจัดเตรียมโรงเรือนให้เช่า และยังมีมาตรการสนับสนุนค่าใช้จ่าย และโครงการช่วยเหลือด้านการปรับปรุงและพัฒนาผลิตภัณฑ์สำหรับผู้ประกอบการด้วย
ปัจจุบันมีโรงเรือน 19 ยูนิต และพื้นที่สำหรับดำเนินงานโรงงานผลิตพืช (plant factory) อีก 6 ส่วน ซึ่งโรงเรือนทั้ง 19 ยูนิตมีผู้ทำสัญญาเช่าครบแล้ว
การจัดเตรียมพื้นที่และโครงสร้างพื้นฐานเหล่านี้ช่วยลดข้อจำกัดสำคัญของธุรกิจเทคโนโลยีการเกษตร โดยเฉพาะสตาร์ทอัปที่อาจมีเงินทุนไม่มากพอสำหรับสร้างโรงเรือนและระบบด้วยด้วยตัวเอง ทำให้ผู้ประกอบการสามารถนำเงินทุนไปใช้กับการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีได้มากขึ้น
หนึ่งในบริษัทที่ใช้ประโยชน์จากระบบสนับสนุนนี้ คือ MetaFarmers สตาร์ทอัปที่ก่อตั้งโดยนักศึกษาวิจัย 4 คนจากภาควิชาวิศวกรรมเครื่องกล มหาวิทยาลัยแห่งชาติโซล (Seoul National University) ซึ่งเลือกใช้พื้นที่ศูนย์สาธิตและทดสอบเทคโนโลยี ใน Smart Farm Innovation Valley เมืองซังจู
บริษัทนี้สนใจในปัญหาการขาดแคลนแรงงานภาคเกษตรทั้งในเกาหลีใต้และทั่วโลก จึงพัฒนาหุ่นยนต์เก็บเกี่ยวผลผลิต ซึ่งเป็นงานที่ต้องใช้แรงงานมาก คิดเป็นสัดส่วนประมาณ 30-40% ของแรงงานในภาคการเกษตร โดยพวกเขาเริ่มจากพัฒนาหุ่นยนต์เก็บแตงกวาและสตรอว์เบอร์รี
ปัจจุบันหุ่นยนต์ของ MetaFarmers สามารถเก็บผลผลิตได้ประมาณ 5 ผลต่อนาที แม้ความเร็วจะยังน้อยกว่าคนประมาณ 4-5 เท่า แต่แนวทางการใช้หุ่นยนต์ของ MetaFarmers ไม่ได้มุ่งให้หุ่นยนต์ทำงานแทนคนทั้งหมด แต่เป็นการใช้หุ่นยนต์ทำงานนอกเวลาปกติของแรงงานคน เช่น เปิดใช้งานหุ่นยนต์ในช่วงที่คนเลิกงาน ช่วยเพิ่มชั่วโมงการทำงานในฟาร์ม หรือใช้ในเวลาที่คนไม่สะดวกทำงานเก็บเกี่ยว ช่วยเปิดโอกาสให้แรงงานคนไปทำงานอื่นที่มีมูลค่าเพิ่มขึ้น
อัน จองทัก (Jeong-Tak An) ทีมพัฒนาธุรกิจและกลยุทธ์ (Growth & Strategy Team) บริษัท MetaFarmers กล่าวว่า การที่รัฐมีโครงการ Smart Farm Innovation Valley ไว้รองรับ และมีโครงการสนับสนุนต่าง ๆ เป็นส่วนสำคัญที่ช่วยให้บริษัทสามารถพัฒนาเทคโนโลยีได้ โดยเฉพาะโครงการ AI Rapid Commercialization ที่ให้การสนับสนุนด้านเงินทุนและเปิดโอกาสให้ทดสอบเทคโนโลยีในสภาพแวดล้อมจริง และยังมีเครือข่ายความร่วมมือกับมหาวิทยาลัย ช่วยให้บริษัทเข้าถึงงานวิจัยและการถ่ายทอดเทคโนโลยี นอกจากนั้น เครือข่ายสตาร์ทอัปก็ช่วยให้เกิดความร่วมมือในการพัฒนาระบบสำหรับ Smart Farm ด้วย
ภายในพื้นที่ Demonstration Complex มีข้อความที่ส่งเสริมการเปลี่ยนความคิดให้เป็นการลงมือทำติดอยู่เหนือทางเดินว่า “1 ton의 생각보다 1 g의 실천이 중요하다” หรือ “การลงมือทำเพียง 1 กรัม มีค่ามากกว่าความคิด 1 ตัน” เน้นย้ำถึงความสำคัญของการลงมือปฏิบัติจริง ซึ่งไม่ใช่เพียงคำคมที่ติดไว้เพื่อสร้างแรงบันดาลใจเท่านั้น เพราะแนวคิดนี้สะท้อนให้เห็นผ่านการสนับสนุนของรัฐบาลเกาหลีใต้ที่ลงมือทำจริงโดยการจัดเตรียมพื้นที่ โครงสร้างพื้นฐาน เงินทุน และเครือข่ายความร่วมมือ เพื่อให้เกษตรกรและผู้ประกอบการสามารถนำความคิดไปทดลองและพัฒนาเป็นเทคโนโลยีที่ใช้งานได้จริง