รัฐผนึก TSCN ดัน ‘มอก. 9999’ ใช้ 'ความพอเพียง' ยกระดับห่วงโซ่อุปทานไทย

กระทรวงอุตสาหกรรมร่วมกับผู้ประกอบการ 10 บริษัทในเครือข่ายธุรกิจห่วงโซ่อุปทานแห่งประเทศไทย หรือ Thailand Supply Chain Network (TSCN) ลงนามบันทึกความเข้าใจว่าด้วยความร่วมมือในการประยุกต์ใช้ มอก. 9999 เพื่อสร้างความแข็งแกร่งให้ผู้ประกอบการและห่วงโซ่อุปทานอย่างยั่งยืน เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ โดยมีดร. สุเมธ ตันติเวชกุล กรรมการและที่ปรึกษาพิเศษอาวุโส มูลนิธิชัยพัฒนา และคุณวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม เป็นสักขีพยาน

ความร่วมมือครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางความท้าทายที่ทั้งภาครัฐและเอกชนหยิบยกขึ้นมาเป็นโจทย์ร่วมกัน ตั้งแต่ความผันผวนทางเศรษฐกิจ ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี ไปจนถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมและสภาพภูมิอากาศ ซึ่งส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจและห่วงโซ่อุปทานในวงกว้าง

หัวใจสำคัญคือการนำ "หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง" มาประยุกต์ใช้กับการบริหารองค์กรอย่างเป็นระบบ ผ่านมาตรฐานแนวทางภาคสมัครใจที่มุ่งสร้างความสมดุลระหว่างเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม พร้อมขยายองค์ความรู้และแนวปฏิบัติจากบริษัทขนาดใหญ่ไปสู่คู่ค้า รวมถึงผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม หรือ SMEs เพื่อเสริมความพร้อมรับความเปลี่ยนแปลงตลอดห่วงโซ่อุปทาน

10 บริษัทเครือข่าย TSCN ร่วมลงนาม

ความร่วมมือครั้งนี้มีภาคธุรกิจเข้าร่วม 10 บริษัท โดยผู้บริหารและผู้แทนบริษัทได้ร่วมลงนามกับคุณภาสกร ชัยรัตน์ ปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นผู้แทนลงนามฝ่ายกระทรวงฯ สำหรับบริษัทที่เข้าร่วมมีดังนี้

1. คุณฐาปน สิริวัฒนภักดี ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน)
2. คุณปณต สิริวัฒนภักดี ประธานเจ้าหน้าที่บริหารกลุ่ม บริษัท เฟรเซอร์ส พร็อพเพอร์ตี้ ประเทศไทย จำกัด (มหาชน)  
3. คุณฐาปณี เตชะเจริญวิกุล ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท เบอร์ลี่ ยุคเกอร์ จำกัด (มหาชน) หรือ BJC 
4. คุณนิรมาณ ไหลสาธิต กรรมการรองผู้จัดการใหญ่ ธนาคารกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) 
5. คุณสุจริต มัยลาภ กรรมการผู้จัดการอาวุโส ธุรกิจอาหาร และผู้บริหารสูงสุดสายงานการค้า บริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) หรือ CPF 
6. คุณบุรณิน รัตนสมบัติ ประธานเจ้าหน้าที่ปฏิบัติการกลุ่มธุรกิจใหม่และความยั่งยืน บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) 
7. คุณวชิระชัย คูนำวัฒนา Chief Sustainability Officer (CSO) บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) หรือ SCG 
8. คุณเจริญชัย ประเทืองสุขศรี รองกรรมการผู้จัดการ กลุ่มผลิตภัณฑ์พลาสติกอุตสาหกรรม (โรงงานอมตะ 1) บริษัท ศรีไทยซุปเปอร์แวร์ จำกัด (มหาชน) 
9. คุณสาโรช ชยาวิวัฒน์กุล กรรมการผู้จัดการ บริษัท ไทยเบเวอร์เรจแคน จำกัด หรือ TBC
10. คุณชู ชง ชาน (Cho Choon Shien) ประธานเจ้าหน้าที่บริหารด้านกิจการกลุ่มบริษัท บริษัท ไทยยูเนี่ยน กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) 

ภายในงาน คุณฐาปน เป็นผู้กล่าวประกาศเจตนารมณ์ในฐานะผู้แทนผู้ประกอบการเครือข่าย TSCN โดยเน้นว่าความร่วมมือครั้งนี้ต้องนำไปสู่การปฏิบัติจริง เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้ผู้ประกอบการ ลดความเปราะบางของห่วงโซ่อุปทาน และสนับสนุนให้ธุรกิจไทยแข่งขันในระดับโลกได้อย่างยั่งยืน

มอก. 9999 คืออะไร และเกี่ยวข้องกับธุรกิจอย่างไร

มาตรฐานแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงภาคอุตสาหกรรม มอก. 9999 เป็นมาตรฐานแนวทาง (Guideline) สำหรับองค์กรภาคอุตสาหกรรมทุกประเภท เพื่อให้นำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้ในการบริหารจัดการ ให้เกิดความสมดุล มั่นคง ยั่งยืน และมีความสุข ทั้งในระดับองค์กรและบุคคล ตลอดจนเชื่อมโยงไปถึงครอบครัวและชุมชน

หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานไว้ เป็นแนวทางการดำเนินชีวิตและการปฏิบัติตนของประชาชนทุกระดับ ตั้งแต่ครอบครัวและชุมชน ไปจนถึงการพัฒนาและบริหารประเทศ โดยยึดทางสายกลาง เพื่อให้สามารถปรับตัวและก้าวทันโลกที่เปลี่ยนแปลง

เมื่อนำมาประยุกต์ใช้กับภาคธุรกิจ หลักคิดดังกล่าวจึงครอบคลุมตั้งแต่การตัดสินใจของผู้บริหาร การปฏิบัติงานของพนักงาน ไปจนถึงความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม โดยมุ่งพัฒนาองค์กรที่สร้างผลกำไรได้อย่างยั่งยืน พร้อมกับสร้างประโยชน์สุขแก่ผู้เกี่ยวข้อง

องค์ประกอบสำคัญของมาตรฐานคือหลัก “3 ห่วง 2 เงื่อนไข” โดยสามห่วงประกอบด้วย

• ความพอประมาณ ดำเนินกิจการและใช้ทรัพยากรอย่างเหมาะสมและคุ้มค่า
• ความมีเหตุผล ใช้เหตุผลประกอบการตัดสินใจและการบริหารจัดการองค์กร
• การมีภูมิคุ้มกันที่ดี เตรียมความพร้อมรับความเสี่ยง ความผันผวน และการเปลี่ยนแปลงที่อาจเกิดขึ้น

ทั้งสามส่วนต้องตั้งอยู่บนสองเงื่อนไข ได้แก่ ความรู้และคุณธรรม ซึ่งเป็นพื้นฐานในการปฏิบัติงานและการพัฒนาบุคลากรขององค์กร

มอก. 9999 ยังผนวกหลักปรัชญาดังกล่าวเข้ากับหลักการของระบบการจัดการและวงจร PDCA หรือ Plan-Do-Check-Act ตั้งแต่การวางแผน ลงมือปฏิบัติ ตรวจสอบ ไปจนถึงปรับปรุงการดำเนินงาน เพื่อให้การประยุกต์ใช้เชื่อมโยงกับระบบ กระบวนการ และกิจกรรมทางธุรกิจ

คุณภาสกรเปิดเผยว่า สมอ. ได้ประกาศใช้มาตรฐาน มอก. 9999 ตั้งแต่ปี 2556 โดยยึดหลักความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิคุ้มกัน ควบคู่กับความรู้และคุณธรรม เพื่อส่งเสริมให้ภาคอุตสาหกรรมพัฒนาอย่างสมดุลทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม มีความมั่นคง เติบโตอย่างยั่งยืน และพร้อมรับความไม่แน่นอนในด้านต่าง ๆ

ปัจจุบันมีผู้ประกอบการนำมาตรฐาน มอก. 9999 ไปประยุกต์ใช้และประสบความสำเร็จแล้ว 119 ราย ขณะที่ในปี 2569 มีการออกมาตรฐานเล่ม 2 เพื่อเป็นคู่มือและแนวทางปฏิบัติ พร้อมรวบรวมกรณีศึกษา ช่วยให้องค์กรทุกขนาด โดยเฉพาะผู้ประกอบการ SMEs สามารถนำมาตรฐานไปปรับใช้กับการดำเนินงานได้อย่างเป็นรูปธรรมมากขึ้น

คุณวราวุธชูมาตรฐานไทย สร้างภูมิคุ้มกันรับ “วิกฤตซ้อนวิกฤต”

คุณวราวุธกล่าวว่า โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตซ้อนวิกฤต ทั้งความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ภาวะโลกร้อน และความผันผวนทางเศรษฐกิจ ขณะที่การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีกำลังสร้างความท้าทายต่อการดำเนินธุรกิจ คำถามสำคัญจึงอยู่ที่อุตสาหกรรมไทยจะปรับตัวและเตรียมพร้อมรับสถานการณ์เหล่านี้อย่างไร

คุณวราวุธระบุว่า ประเทศไทยมีหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็นรากฐานมาตั้งแต่ปี 2517 หรือกว่า 50 ปี และมองว่าหลักคิดเรื่องความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมีภูมิคุ้มกันบนพื้นฐานของความรู้คู่คุณธรรม สามารถตอบโจทย์ความท้าทายในปัจจุบันได้ โดยเฉพาะการช่วยให้ผู้ประกอบการเตรียมพร้อมรับความเปลี่ยนแปลง

คุณวราวุธยังกล่าวว่า หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงได้รับการยอมรับจากองค์การสหประชาชาติและประเทศต่าง ๆ ว่าเป็นหัวใจของการพัฒนาที่ยั่งยืน พร้อมเชื่อมโยงหลักคิดดังกล่าวกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน หรือ SDGs และแนวคิด ESG ซึ่งครอบคลุมสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล โดยระบุว่า ESG เป็นเงื่อนไขสำคัญสำหรับการเข้าสู่ตลาดโลก

ในมุมของคุณวราวุธ เป้าหมายของการดำเนินธุรกิจต้องครอบคลุมมากกว่าผลกำไร โดยให้ความสำคัญกับประโยชน์ที่เกิดขึ้นต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม การนำ มอก. 9999 มาใช้จึงมุ่งสร้างภูมิคุ้มกันให้ธุรกิจ ผ่านการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การดำเนินงานที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และการดูแลสังคมอย่างเป็นธรรม

“นี่คือเกราะป้องกันภัยที่ทำให้อุตสาหกรรมไทยแข็งแกร่ง พร้อมรับมือกับทุกความผันผวนของโลก โดยที่ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง” คุณวราวุธกล่าว

คุณวราวุธยังกล่าวถึงการทำงานร่วมกับกระทรวงพาณิชย์และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในการจัดการปัญหาการทิ้งกากอุตสาหกรรม พร้อมย้ำเจตนารมณ์ที่จะนำ มอก. 9999 มาเป็นหัวใจสำคัญในการทำงานของกระทรวงอุตสาหกรรม เพื่อแสดงให้เห็นว่าการดำเนินธุรกิจตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงสามารถสร้างความยั่งยืนได้จริง

ในด้านการยอมรับมาตรฐาน คุณวราวุธแสดงความตั้งใจที่จะผลักดันให้ มอก. 9999 เป็นเครื่องมือรับรองการดำเนินธุรกิจของไทย และทำให้นานาชาติเห็นถึงคุณค่าของหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการพัฒนาอุตสาหกรรมอย่างยั่งยืน

เน้นความเข้มแข็งจากภายใน ขยายผลสู่คู่ค้าและ SMEs

ด้านคุณฐาปนกล่าวว่า ความเปลี่ยนแปลงและความท้าทายที่ภาคธุรกิจเผชิญส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อุปทานในวงกว้าง สถานการณ์นี้สะท้อนถึงความสำคัญของการสร้างความเข้มแข็งจากภายในองค์กร การบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ และการเตรียมพร้อมรับความไม่แน่นอนในอนาคต

คุณฐาปนเห็นว่า ธุรกิจต้องคำนึงถึงความสมดุลและความยั่งยืนในระยะยาวควบคู่กับการเติบโต โดยหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งได้รับการสืบสาน รักษา และต่อยอดในรัชกาลปัจจุบัน เป็นหลักคิดที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการดำเนินกิจการได้อย่างแท้จริง

มอก. 9999 จึงเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยให้ผู้ประกอบการนำหลักคิดนี้มาใช้กับการบริหารองค์กรอย่างเป็นระบบ ทั้งการใช้ทรัพยากรอย่างเหมาะสมและคุ้มค่า การบริหารความเสี่ยง การพัฒนาบุคลากร และการสร้างความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม

คุณฐาปนยังกล่าวขอบคุณ ดร. สุเมธ ตันติเวชกุล กรรมการและที่ปรึกษาพิเศษอาวุโส มูลนิธิชัยพัฒนา ที่ให้ความรู้และรายละเอียดเกี่ยวกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ช่วยให้ภาคธุรกิจมีโอกาสเรียนรู้และทำความเข้าใจแนวทางดังกล่าวเพื่อนำมาใช้ในการพัฒนาธุรกิจ

สำหรับ TSCN ซึ่งเป็นเครือข่ายความร่วมมือขององค์กรธุรกิจจากหลายกลุ่มอุตสาหกรรม มีเป้าหมายเป็นกลไกเชื่อมโยงภาคธุรกิจ ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และแนวปฏิบัติที่ดี พร้อมร่วมกันยกระดับการดำเนินงานตลอดห่วงโซ่อุปทานให้เข้มแข็งและเติบโตอย่างยั่งยืน

“การสร้างความยั่งยืนไม่สามารถเกิดขึ้นได้เพียงจากองค์กรใดองค์กรหนึ่งเพียงลำพัง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน” คุณฐาปนกล่าว โดยเน้นว่าการขยายองค์ความรู้และแนวทางการดำเนินงานไปสู่คู่ค้า รวมถึง SMEs ซึ่งเป็นหนึ่งในรากฐานสำคัญของเศรษฐกิจไทย เป็นส่วนสำคัญของการขับเคลื่อนนี้

คุณวราวุธกล่าวเสริมว่า ประเทศไทยมี SMEs 3.2 ล้านบริษัท ขณะที่บริษัทขนาดใหญ่ทั้ง 10 แห่งมีคู่ค้าและผู้ประกอบการที่เชื่อมโยงอยู่ทั้งต้นน้ำและปลายน้ำ จึงต้องร่วมกันสนับสนุนให้ผู้ประกอบการเหล่านี้อยู่รอดและเปลี่ยนผ่านได้

คุณวราวุธยังมองว่า ความแข็งแกร่งของห่วงโซ่อุปทานเป็นปัจจัยสำคัญที่สร้างความเชื่อมั่นให้นักลงทุนต่างชาติที่ต้องการเข้ามาลงทุนในประเทศไทย การยกระดับคู่ค้าจึงเชื่อมโยงกับความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมไทยโดยรวม

เชื่อมความร่วมมือสู่ Net Zero ผ่านการจัดการ Scope 3

อีกเป้าหมายที่คุณฐาปนให้ความสำคัญคือการขับเคลื่อนสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ หรือ Net Zero และการจัดการการปล่อยก๊าซเรือนกระจกใน Scope 3 ซึ่งเกี่ยวข้องกับกิจกรรมตลอดห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ

คุณฐาปนระบุว่า การจัดการ Scope 3 เป็นภารกิจสำคัญที่สมาชิกเครือข่ายทุกภาคส่วนต้องร่วมมือกัน เพื่อให้การบริหารจัดการเกิดประสิทธิภาพสูงสุด การขยายองค์ความรู้และแนวทางปฏิบัติไปสู่คู่ค้าและ SMEs จึงมีความเชื่อมโยงกับการขับเคลื่อนเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมร่วมกันตลอดห่วงโซ่อุปทาน

ในมุมของ TSCN การลงนามครั้งนี้เป็นจุดเริ่มต้นของการนำหลักคิดและแนวทางไปสู่การปฏิบัติจริง เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้ผู้ประกอบการ ลดความเปราะบางของห่วงโซ่อุปทาน และส่งเสริมให้ธุรกิจไทยเติบโตและแข่งขันในระดับโลกได้อย่างยั่งยืน

ขณะที่คุณวราวุธเชิญชวนผู้ประกอบการร่วมขับเคลื่อนอุตสาหกรรมไทยด้วย มอก. 9999 โดยวางเป้าหมายให้ธุรกิจสามารถยืนหยัดท่ามกลางความผันผวนของโลก พร้อมส่งต่อสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตที่ดีให้คนรุ่นต่อไป