คนไทยว่างงานทะลุ 4 แสนคน เด็กจบใหม่เตะฝุ่นหนักสุด ทักษะไม่ตรงตลาดงาน
ตลาดแรงงานไทยเผชิญแรงกดดันเพิ่มขึ้นในไตรมาส 2 ปี 2569 เมื่อจำนวนผู้ว่างงานเพิ่มเป็น 4.01 แสนคน จาก 3.65 แสนคนในช่วงเดียวกันของปีก่อน หรือเพิ่มขึ้น 10% และแตะระดับสูงสุดในรอบ 7 ไตรมาส ตามข้อมูลของศูนย์วิจัยกสิกรไทย โดยครั้งล่าสุดที่จำนวนผู้ว่างงานอยู่เหนือระดับ 4 แสนคนคือไตรมาส 3 ปี 2567
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
กลุ่มที่มีจำนวนผู้ว่างงานมากที่สุดยังคงเป็นคนอายุ 20-24 ปี ซึ่งจัดอยู่ในกลุ่มเด็กจบใหม่ โดยมีผู้ว่างงาน 1.74 แสนคน คิดเป็น 44% ของผู้ว่างงานทั้งหมด แม้จะเพิ่มขึ้นจากปีก่อนเพียง 2% แต่เกือบครึ่งหนึ่งของผู้ว่างงานยังคงอยู่ในช่วงเริ่มต้นเข้าสู่ตลาดแรงงาน
ศูนย์วิจัยกสิกรไทยมองว่า หนึ่งในปัจจัยหลักที่ทำให้เด็กจบใหม่ยังว่างงานในสัดส่วนสูงคือปัญหาทักษะไม่ตรงกับความต้องการของตลาด หรือ Skills Mismatch เพราะระหว่างปี 2568-2572 ไทยยังต้องการแรงงานทักษะสูงในอุตสาหกรรมเป้าหมายอีกราว 1.1 ล้านตำแหน่ง ขณะที่โครงสร้างผู้สำเร็จการศึกษาส่วนใหญ่ยังอยู่ในสายมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ และสัดส่วนผู้สำเร็จการศึกษาด้าน STEM ยังมีแนวโน้มลดลง
ว่างงานแตะ 4.01 แสนคน สูงสุดในรอบ 7 ไตรมาส
จำนวนผู้ว่างงานรวมในไตรมาส 2 ปี 2569 อยู่ที่ 4.01 แสนคน เพิ่มจาก 3.65 แสนคนในไตรมาส 2 ปี 2568 หรือเพิ่มขึ้น 10% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน และเป็นจำนวนสูงสุดในรอบ 7 ไตรมาส โดยครั้งล่าสุดที่จำนวนผู้ว่างงานพุ่งเกิน 4 แสนคนเกิดขึ้นในไตรมาส 3 ปี 2567
เมื่อพิจารณาตามช่วงอายุ ผู้ว่างงานจำนวนมากกระจุกตัวอยู่ในกลุ่มคนอายุน้อย โดยกลุ่มอายุ 20-24 ปีมีจำนวนผู้ว่างงานสูงที่สุดที่ 1.74 แสนคน ตามด้วยกลุ่มอายุ 25-29 ปี จำนวน 0.55 แสนคน และกลุ่มอายุ 15-19 ปี จำนวน 0.33 แสนคน
อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงของแต่ละกลุ่มอายุไม่ได้เคลื่อนไหวไปในทิศทางเดียวกัน กลุ่มอายุ 15-19 ปีมีจำนวนผู้ว่างงานลดลง 17% จาก 0.39 แสนคน เหลือ 0.33 แสนคน กลุ่มอายุ 25–29 ปีลดลง 25% จาก 0.73 แสนคน เหลือ 0.55 แสนคน และกลุ่มอายุ 30-34 ปีลดลง 16% จาก 0.32 แสนคน เหลือ 0.27 แสนคน
เด็กจบใหม่ครอง 44% ขณะที่ผู้ว่างงานวัย 35 ปีขึ้นไปเพิ่มขึ้น
แม้จำนวนผู้ว่างงานในกลุ่มอายุ 20-24 ปีจะเพิ่มขึ้นเพียง 2% จาก 1.71 แสนคนในไตรมาส 2 ปี 2568 เป็น 1.74 แสนคนในไตรมาส 2 ปี 2569 แต่กลุ่มนี้ยังมีสัดส่วนสูงถึง 44% ของผู้ว่างงานทั้งหมด มากที่สุดในทุกช่วงอายุ
รองลงมาคือกลุ่มอายุ 25-29 ปี มีสัดส่วน 14% ตามด้วยกลุ่มอายุ 15-19 ปี สัดส่วน 8% กลุ่มอายุ 30-34 ปีและ 45-49 ปี กลุ่มละ 7% กลุ่มอายุ 35-39 ปี สัดส่วน 5% กลุ่มอายุ 40-44 ปี 50-54 ปี และ 55-59 ปี กลุ่มละ 4% ส่วนกลุ่มอายุ 60 ปีขึ้นไปมีสัดส่วน 3%
ข้อมูลยังแสดงให้เห็นว่า จำนวนผู้ว่างงานในกลุ่มอายุตั้งแต่ 35 ปีขึ้นไปเพิ่มขึ้นทุกช่วงอายุ โดยกลุ่มอายุ 35-39 ปีเพิ่มขึ้น 55% จาก 0.14 แสนคน เป็น 0.21 แสนคน กลุ่มอายุ 40-44 ปีเพิ่มขึ้น 37% จาก 0.12 แสนคน เป็น 0.17 แสนคน และกลุ่มอายุ 45-49 ปีเพิ่มขึ้น 165% จาก 0.11 แสนคน เป็น 0.30 แสนคน
สำหรับกลุ่มอายุ 50-54 ปี จำนวนผู้ว่างงานเพิ่มขึ้น 165% จาก 0.06 แสนคน เป็น 0.15 แสนคน กลุ่มอายุ 55-59 ปีเพิ่มขึ้น 437% จาก 0.03 แสนคน เป็น 0.16 แสนคน ส่วนกลุ่มอายุ 60 ปีขึ้นไปเพิ่มขึ้น 289% จาก 0.03 แสนคน เป็น 0.13 แสนคน แม้หลายกลุ่มมีฐานจำนวนผู้ว่างงานไม่สูงเท่ากลุ่มเด็กจบใหม่ แต่มีอัตราการเพิ่มขึ้นจากปีก่อนในระดับสูง
ตลาดต้องการแรงงานทักษะสูงกว่า 1.1 ล้านตำแหน่ง แต่โครงสร้างบัณฑิตยังไม่สอดคล้อง
ศูนย์วิจัยกสิกรไทยระบุว่า หนึ่งในปัจจัยหลักที่ทำให้เด็กจบใหม่ยังมีสัดส่วนการว่างงานสูงคือปัญหา Skills Mismatch และหนึ่งในโจทย์ใหญ่ระยะข้างหน้าคือการผลิตแรงงานให้มีทักษะตรงกับความต้องการของตลาด เพราะในช่วงปี 2568-2572 อุตสาหกรรมเป้าหมายของไทยยังต้องการบุคลากรทักษะสูงอีกราว 1.1 ล้านตำแหน่ง
อุตสาหกรรมที่ต้องการแรงงานมากที่สุดคือการบินและโลจิสติกส์ จำนวน 4.41 แสนตำแหน่ง ตามด้วยอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะและหุ่นยนต์เพื่ออุตสาหกรรม 2.26 แสนตำแหน่ง และดิจิทัล 0.88 แสนตำแหน่ง โดยความต้องการแรงงานของทั้ง 3 อุตสาหกรรมรวมกันมีสัดส่วนมากกว่า 69% ของความต้องการทั้งหมด
อุตสาหกรรมที่มีความต้องการแรงงานในลำดับถัดมา ได้แก่ ยานยนต์สมัยใหม่ 0.78 แสนตำแหน่ง การแพทย์ครบวงจร 0.71 แสนตำแหน่ง และการท่องเที่ยวมูลค่าสูงและเชิงสุขภาพ 0.60 แสนตำแหน่ง
ความต้องการในอุตสาหกรรมอื่นประกอบด้วย อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ 0.55 แสนตำแหน่ง อาหารแห่งอนาคต 0.48 แสนตำแหน่ง เชื้อเพลิงชีวภาพและเคมีชีวภาพ 0.13 แสนตำแหน่ง และเกษตรและเทคโนโลยีชีวภาพ 0.09 แสนตำแหน่ง โดยตัวเลขดังกล่าวอ้างอิงจากการสำรวจความต้องการบุคลากรทักษะสูงในอุตสาหกรรมเป้าหมายช่วงปี 2568–2572
สวนทางกับด้านอุปทานแรงงาน โดยในปี 2568 ไทยมีเด็กจบใหม่จำนวน 3.2 แสนคน ในจำนวนนี้ 63% หรือมากกว่า 60% จบด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ขณะที่ 25% จบด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และอีก 12% จบด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ
สัดส่วนผู้สำเร็จการศึกษาด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรม และคณิตศาสตร์ หรือ STEM เมื่อเทียบกับผู้สำเร็จการศึกษาทั้งหมด อยู่ที่ 23.2% ในปี 2563 และ 2564 ก่อนลดลงเป็น 22.1% ในปี 2565 เพิ่มเป็น 23.0% ในปี 2566 ลดลงอีกครั้งเป็น 22.2% ในปี 2567 และอยู่ที่ 22.3% ในปี 2568 ซึ่งยังต่ำกว่าระดับปี 2563–2564
ความแตกต่างระหว่างทักษะที่ตลาดต้องการกับโครงสร้างผู้สำเร็จการศึกษาจึงทำให้การผลิตแรงงานให้ตรงกับความต้องการของตลาดกลายเป็นอีกหนึ่งโจทย์ใหญ่ที่ไทยต้องเร่งดำเนินการ
จับตา Skills Mismatch การฟื้นตัวแบบ K-shaped และความเสี่ยงจาก AI
ศูนย์วิจัยกสิกรไทยระบุ 3 ประเด็นสำคัญที่อาจส่งผลต่อตลาดแรงงานไทยในระยะข้างหน้า
ประเด็นแรกคือความไม่สอดคล้องของทักษะแรงงาน หรือ Skills Mismatch ที่ยังคงมีอยู่ ทำให้แรงงานต้องเร่งพัฒนาทักษะใหม่ที่ตลาดจะต้องการในอนาคต โดยเฉพาะทักษะด้านเทคโนโลยีและสุขภาพ เพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่านสู่อุตสาหกรรมเป้าหมายและการเข้าสู่สังคมสูงวัยขั้นสุดยอด หรือ Super-aged Society
ประเด็นที่สองคือความเหลื่อมล้ำจากการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจแบบ K-shaped หรือการฟื้นตัวที่แตกต่างกันระหว่างธุรกิจ เนื่องจากแต่ละธุรกิจยังเผชิญปัจจัยกดดันรอบด้าน ทั้งกำลังซื้อของผู้บริโภคที่เปราะบาง การแข่งขันรุนแรง และต้นทุนการดำเนินงานที่ยังยืนอยู่ในระดับสูง ปัจจัยเหล่านี้ส่งผลต่อความสามารถในการหารายได้และจำกัดขีดความสามารถในการจ้างงานของธุรกิจ
ประเด็นสุดท้ายคือความเสี่ยงจาก Technology Disruption เมื่อปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI และระบบอัตโนมัติเข้ามามีบทบาทในกระบวนการดำเนินธุรกิจมากขึ้น ทำให้กลุ่มเด็กจบใหม่และแรงงานทักษะต่ำเสี่ยงถูกทดแทนด้วยเทคโนโลยี ดังนั้น ภาคธุรกิจจึงต้องสร้างสมดุลระหว่างความต้องการใช้แรงงานและเทคโนโลยีให้เหมาะสม
