อ.ปณิธาน เชื่อ รัฐเซีย-จีนไม่ยุ่งเกี่ยวอิหร่าน คาดไม่กลายเป็นสงครามโลก
อ.ปณิธาน เชื่อ รัฐเซีย-จีนไม่ยุ่งเกี่ยวอิหร่านโดยตรง สงครามจะไม่บานปลาย รวมถึงชาติอาหรับที่ถูกโจมตี ไม่รุมกินโต๊ะ คาดไม่กลายเป็นสงครามโลกแน่
วันที่ 2 มี.ค.2569 รองศาสตราจารย์ ปณิธาน วัฒนายากร อาจารย์ในภาควิชาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มองถึงประเด็นที่ข่าวที่ ยังมีบางคนไม่เชื่อว่านายอายะตุลลอฮ์ อาลี คอเมเนอี ผู้นำสูงสุดอิหร่าน เสียชีวิต เพราะจริงๆแล้ว เรื่องนี้ก็ยังคงต้องตรวจสอบต่อ แม้ว่าล่าสุดประธานาธิบดีของสหรัฐอเมริกา ก็ได้ออกมายืนยันแล้ว รวมถึงสื่อในประเทศอิหร่านเอง ก็ได้มีการรายงานและยืนยันออกมา ซึ่งก็ถือว่ามีน้ำหนัก แต่ก็ต้องตรวจสอบหลักฐานและข้อเท็จจริง ภาพถ่าย หรือ เอกสารของแพทย์ว่าเสียชีวิตจริง
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
แต่ที่มีข้อสงสัย เพราะว่า ความศรัทธา และความยึดมั่นตลอดระยะเวลา 30 ถึง 40 ปี ที่มีต่อ คอเมเนอี และส่วนสำคัญที่บอกว่าเสียชีวิต ตั้งแต่ชั่วโมงแรกของการโจมตีนั้น แต่กลับพบข้อมูลว่า ที่ผ่านมาก็มีการสั่งการโจมตีกลับ ไปยังชาติอาหรับหลายชาติ ซึ่งดูจากกำหนดเวลาแล้วหากเสียชีวิตจริง ในชั่วโมงแรกแล้วใครจะเป็น ผู้บังคับบัญชาให้โจมตีกลับ จึงเป็นประเด็นที่ทำให้เกิดความสงสัยถึงการเสียชีวิตของคอเมเนอี
แต่มองอีกจุดหนึ่ง อาจจะมีการวางแผน โดยวางตัวบุคคลที่เป็นผู้นำคนอื่นๆ ขึ้นมาทดแทน ตามสายบังคับบัญชามานานแล้วหากเกิดสถานการณ์แบบนี้ จะมีคนขึ้นมาควบคุมและสั่งการ อย่างล่าสุดจะเห็นข่าว นายอาลี ลาริจานี เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุดของอิหร่าน ที่ได้ออกมาแถลงอย่างแข็งกร้าวว่าจะ “แทงสหรัฐฯ เข้ากลางหัวใจ” หลังจากการโจมตีของสหรัฐฯ ทำให้ผู้นำสูงสุดของอิหร่านเสียชีวิต ก็เห็นได้ชัดว่าอิหร่านวางคนมาทดแทนเป็นลำดับขั้น
ซึ่งก็ต้องจับตาดูขีดความสามารถของอิหร่านหลังจากนี้ รัฐบาลอิหร่านที่เหลือ จะตั้งตัวได้มากน้อยแค่ไหน และจะเดินหน้าเผชิญหน้าต่อ หรือ จะเข้าสู่การขอสงบศึก เพราะมีคนในรัฐบาลอิหร่าน บางส่วนก็โน้มน้าวให้เข้าสู่การเจรจากับสหรัฐอเมริกา แต่บางส่วนในรัฐบาลอิหร่านเองก็มองว่าจะเดินหน้าต่อ เพราะสุดท้ายข้อการเจรจากับสหรัฐอเมริกา ก็สิ้นสุดที่อิหร่านต้องอ่อนแอลงอยู่ดี
โดยส่วนตัวอาจารย์ปณิธาน เชื่อว่า การใช้กำลังนั้นมีขอบเขตที่จำกัด เพราะหากต้องการเปลี่ยนแปลงรัฐบาลอิหร่านต้องใช้กองกำลังภาคพื้นดินเข้าไป หรือ การใช้ประชาชนอิหร่านเองโค่นล้มรัฐบาล แม้ว่าสหรัฐอเมริกาพยายามกระตุ้นให้ประชาชนอิหร่านเกิดการต่อต้านและโค่นล้มรัฐบาลอิหร่าน ก็ยังไม่เห็นแนวโน้มในลักษณะนั้นเลย จึงมองว่าการโค่นล้มรัฐบาลอิหร่านจึงไม่ใช่เรื่องง่าย
มองอีกว่าหากรัฐบาลอิหร่านที่เหลืออยู่พิจารณาเข้ามาสู่การเจรจา การสู้รบจะลดระดับลง หากมีการเปิดทางให้เจรจา เพราะตอนนี้ชาติอาหรับหลายชาติ รวมถึงในเอเชีย โดยเฉพาะอินโดนีเซียเองก็ออกมาขอเป็นตัวกลางในการเจรจา เพื่อลดสถานการณ์ไม่ให้บานปลาย
แต่สุดท้ายแล้วก็ขึ้นอยู่กับรัฐบาลอิหร่าน ว่าจะเดินไปในทางไหนแต่ต้องบอกว่าอิหร่านเอง ไม่ได้อยู่ในสถานะที่จะตอบโต้ได้มากเหมือนเมื่อก่อน เพราะขีดความสามารถลดน้อยถอยลง ยิ่งตอนนี้มีข่าวว่าผู้นำถูกสังหารด้วย
ส่วนผลกระทบในฝั่งของเอเชียนั้น ตอนนี้ก็มีการสั่งเฝ้าระวังมากขึ้น เพราะเครือข่ายของทั้งสองประเทศนั้นอยู่ในเอเชียเยอะ ส่วนที่ไทยจะส่งผลกระทบในระยะสั้นก็คือ ราคาพลังงานราคาสินค้าอุปโภค บริโภค และเรื่องบรรยากาศของการท่องเที่ยว ก็จะกระทบทั้งหมด
ส่วนตอนนี้ มองว่า การกระทรวงการต่างประเทศของไทยนั้น ที่ให้คนไทยอยู่ในที่ปลอดภัยก่อน ก็เป็นมาตรการที่ทำได้ในตอนนี้ เพราะยังไม่สามารถที่จะเคลื่อนย้ายได้ แต่ถ้าถึงเวลาเคลื่อนย้ายได้ก็จะต้องเคลื่อนย้ายออกมา ซึ่งตอนนี้เข้าใจว่ากระทรวงการต่างประเทศเอง มีเจ้าหน้าที่มากขึ้นรวมถึงแผนการต่างๆเพราะว่าที่ผ่านมานั้นได้บทเรียนจากการถูกจับเป็นตัวประกันมาก่อนกลไกต่างๆ ของกระทรวงการต่างประเทศก็จะดีขึ้นเช่นเดียวกับ คนไทยในประเทศอิสราเอล ก็เข้าสู่ระบบการป้องกันภัย ในอิสราเอลไปตามขั้นตอน
ส่วนคนไทยที่กระจัดกระจายตามชาติอาหรับ 4-5 ชาติ ที่ถูกโจมตี ก็คงต้องหาแนวทางการประสานงานกันให้ดียิ่งขึ้น เพื่อที่จะช่วยเหลือคนไทยหากเกิดสถานการณ์ฉุกเฉิน เป็นแผนระยะสั้น แต่แผนระยะกลางนั้น รัฐบาลอยู่ในช่วงการจัดตั้งรัฐบาล ก็คงต้องพิจารณา เรื่อง ผลกระทบ หาแผนการเยียวยาผู้ประกอบการ และแถลงการณ์แสดงจุดยืนกลางๆ ให้ทั้งสองฝ่ายเจรจา ซึ่งตอนนี้จะเห็นว่าบางประเทศเองก็พยายามที่จะกดดัน อย่างอินโดนีเซียและประเทศอื่นๆในอาเซียนที่ไปแสดงบทบาท
แต่ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับกระทรวงการต่างประเทศของไทยเอง ว่าจะอยู่ในความพร้อมหรือศักยภาพแค่ไหน แต่ส่วนตัวมองว่าไทยเอง ยังไม่ถึงขั้นต้องไปเป็นคนกลางในการไกลเกลี่ย แต่ควรมองแผนการในอนาคต เพราะไทยเองก็ต้องหาพื้นที่ในตะวันออกกลางบ้าง เพราะไทยนั้นเสียพื้นที่จากคณะกรรมการ Board of Peace ให้กับกัมพูชาไปแล้ว ไทยจึงต้องพิจารณาหาพื้นที่การเมืองระหว่างประเทศที่ไทยเองนั้นจะได้ประโยชน์
ส่วนคำถามที่ว่า สถานการณ์นั้นจะกลายเป็นสงครามขนาดใหญ่ในภูมิภาคหรือไม่นั้น อาจารย์ปณิธานมองว่า แนวโน้มยังไม่มากพอ โดยอาจารย์ปณิธานยกตัวอย่าง ประเด็นแรกที่ต้องดูก็คือ ขีดความสามารถของอิหร่านว่ามีเท่าไหร่ และดูว่าชาติอาหรับจะตอบโต้อิหร่านอย่างไรหลังจากที่ถูกโจมตี ซึ่งเป็นจุดผกผันสำคัญ ถ้าอิหร่านตอบโต้ สหรัฐอเมริกาได้มากขึ้น ตามที่ได้บอกว่าจะสังหารคนสหรัฐอเมริกาและทหารสหรัฐอเมริกา เพื่อกดดันประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ซึ่งหากทำได้สถานการณ์ก็จะเข้มข้นมากขึ้น และหากชาติอาหรับที่ถูกโจมตี ก่อนหน้านี้โจมตีกลับ เพราะไม่พอใจที่ อิหร่านไปโจมตี ก็อาจจะเป็นจุดที่ควบคุมได้ยาก
แต่ทั้งนี้ก็ต้องดูปัจจัยใหญ่ๆ อย่าง จีนและรัสเซีย เพราะตอนนี้ยังไม่ได้เข้ามายุ่งเกี่ยวโดยตรงไม่ได้ส่งกำลังทหารมาช่วย แม้ว่ารัฐเซียจะเพิ่งซ่อมรบเสร็จไป แต่ก็ไม่คงกำลังทหารเอาไว้ช่วยอิหร่านในการวางทุ่นระเบิดที่อ่าวเปอร์เซีย ซึ่งหากไม่มีสถานการณ์แบบนี้เชื่อว่า สถานการณ์ก็จะไม่บานปลาย แต่ถ้ารัสเซีย กกลับมาช่วยอิหร่าน ในการปิดช่องแคบเฮอร์มุส อ่าวเปอร์เซีย สถานการณ์ก็จะบานปลายทันที แต่ประเมินว่ารัสเซียก็คงจะไม่ทำแบบนั้น เพราะการปิดอ่าวปิดช่องแคบ จะกระทบจีนโดยตรง เรื่องน้ำมัน
Advertisement
