พลิกปมดราม่า “ปลากระเบนนก” ตลาดมีขายหรือไม่ ผัดเผ็ดได้หรือเปล่า!?

จากกรณีที่รายการ มาสเตอร์เชฟ ไทยแลนด์ ได้นำ “ปลากระเบนนก” มาใช้เป็นวัตถุดิบให้ผู้เข้าแข่งขันทำเป็นเมนูอาหาร จนกลายเป็นที่ถกเถียงอย่างกว้างขวางในโลกออนไลน์ ถึงความเหมาะสมที่นำปลาหายากและมีความเสี่ยงที่จะสูญพันธุ์มาใช้อาหาร แต่ขณะเดียวกัน หม่อมหลวงภาสันต์ สวัสดิวัตน์ ได้มีการชี้แจงว่าปลาทะเลชนิดดังกล่าวสามารถนำมาทำเป็นอาหารได้ และในบ้านเราก้มีขายด้วยเช่นกัน (อ่านเพิ่มเติม : ม.ล.ภาสันต์ แจงปม “ปลากระเบนนก” โผล่รายการทำอาหาร ชี้หาไม่ยาก)

จากการตรวจสอบข้อมูล พบว่า ปลากระเบนยี่สน หรือ ปลากระเบนนกจุดขาว (spotted eagle ray) นั้นมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Aetobatus narinari เป็นปลากระเบนในวงศ์ปลากระเบนนก (Myliobatidae) ถูกพบได้ในหลายพื้นที่ทั่วโลกทั้งในฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก, มหาสมุทรแอตแลนติก, มหาสมุทรอินเดีย ตั้งแต่ฮาวาย, อ่าวเม็กซิโก, ชายฝั่งทะเลของแอฟริกาตะวันตก, ชายฝั่งทะเลของสหรัฐอเมริกา และโอเชียเนีย

ลักษณะภายนอกเป็นปลากระเบนผิวหนังเรียบ ใกล้โคนหางด้านบนมีเงี่ยง 1–4 เงี่ยงเรียงติดกัน ด้านหลังสีดำมีจุดสีขาวกระจายอยู่ส่วนท้าย ด้านท้องสีขาว หางเรียวยาวมาก มีส่วนหัวที่แยกออกจากครีบเห็นได้ชัดเจน จึงทำให้ว่ายน้ำไปมาได้อย่างอิสระเหมือนนกบิน มีขนาดกว้างได้ถึง 1.5 เมตร เคยพบสูงสุดถึง 3 เมตร น้ำหนัก 230 กิโลกรัม ดำรงชีวิตด้วยการหากินจำพวกสัตว์น้ำหน้าดิน เช่น หอย, กุ้ง, กั้ง, ปู บริเวณใต้พื้นน้ำเป็นอาหาร โดยใช้ปากคุ้ยเขี่ยพื้นทรายหา บางครั้งอาจเข้ามาหากินถึงบริเวณปากแม่น้ำที่เป็นน้ำกร่อยได้ บางครั้งจะรวมตัวกันเป็นฝูงหลายตัว และสามารถดำน้ำได้ลึกถึง 80 เมตร

ปลากระเบนนกออกลูกเป็นไข่ แต่ไข่ได้พัฒนาเป็นตัวในช่องท้องของปลาตัวเมีย เมื่อแรกเกิดลูกปลาจะมีถุงไข่แดงติดตัวมาด้วย ซึ่งสามารถว่ายน้ำได้ทันทีที่ออกจากท้องแม่ และแม้พวกมันจะเป็นปลานักล่า แต่ก็มักถูกล่าโดยนักล่าที่ใหญ่ว่าเช่นปลาฉลาม และวาฬเพชฌฆาต ทั้งยังนิยมนำมาเลี้ยงในพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำต่างๆ เพราะมีสีสันที่สวยงามและมีลีลาการว่ายน้ำที่เหมือนกับนก ทำให้เป็นที่สนใจจากผู้ที่พบเห็น ทั้งยังเป็นปลาที่คุ้นเคยกับคนได้ง่ายอีกด้วย

อีกทั้ง ปัจจุบัน สหภาพระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (IUCN) ได้จัดอันดับให้ ปลากระเบนนกจุดขาว (spotted eagle ray) มีสถานะเป็น สิ่งมีชีวิตที่เกือบอยู่ในข่ายเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ (ใกล้ถูกคุกคาม) ซึ่งมีความหมายว่าเป็นสปีชีส์ที่จัดอยู่ในประเภทความเสี่ยงเกือบใกล้สูญพันธ์ (NT) ตามสหภาพนานาชาติเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติและทรัพยากรธรรมชาติ โดยสถานะนี้เป็นสถานะของสิ่งมีชีวิตที่กำลังถูกคุกคามภายในอนาคต แม้ในปัจจุบันสิ่งมีชีวิตอาจจะยังไม่ถูกคุกคามก็ตาม

สำหรับประเด็นที่กลายเป็นกระแสวิพากษ์วิจารณ์ในสังคมขณะนี้ ว่าปลากระเบนชนิดดังกล่าวสามารถนำมาเป็นอาหารได้หรือไม่นั้น จากการตรวจสอบข้อมูลพบว่า ปลากระเบนยี่สน นั้นมีอีกชื่อว่า ปลากระเบนเนื้อดำ ซึ่งสามารถพบเห็นได้ในตลาดสดทั่วโลก ส่วนบ้านเรานิยมนำเนื้อมาบริโภคทั้งแบบสดและเก็บรักษาเป็นปลาแห้ง และทำเป็นปลาหย็อง

นอกจากนี้ เมื่อตรวจสอบข้อมูลในโลกออนไลน์พบว่าเคยมีคนนำปลาชนิดดังกล่าวมาประกอบอาหารเช่นกัน เช่นกรณีของ สมาชิกหมายเลข 3643762 บนเว็บไซต์ pantip.com ที่ได้โพสต์กระทู้เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2561 โดยมีการนำ ปลากระเบนนก หรือ ปลากระเบนยี่สน มาประกอบอาหาร ดังภาพข้างล่างนี้

ขอบคุณภาพจาก สมาชิกหมายเลข 3643762
ขอบคุณภาพจาก สมาชิกหมายเลข 3643762
ขอบคุณภาพจาก สมาชิกหมายเลข 3643762
ขอบคุณภาพจาก สมาชิกหมายเลข 3643762
ขอบคุณภาพจาก สมาชิกหมายเลข 3643762
ขอบคุณภาพจาก สมาชิกหมายเลข 3643762
keyboard_arrow_up