เอเชียนเกมส์ลดงบจนระบบรวน? ญี่ปุ่นหวั่นถูกจารึกเป็นครั้งที่“แย่ที่สุด”

เอเชียนเกมส์ที่ญี่ปุ่นเป็นเจ้าภาพเผชิญเสียงวิพากษ์วิจารณ์รอบด้าน หลังเกิดปัญหาต่อเนื่องตั้งแต่เรื่องที่พักและอาหารของนักกีฬา รถรับส่งที่ล่าช้าหรือไม่มาตามกำหนด ไปจนถึงความผิดพลาดในการจัดการแข่งขัน เช่น การตัดสิทธิ์ผิดพลาดและการเปิดเพลงชาติผิดประเทศ

การแข่งขันครั้งนี้มีนักกีฬาและเจ้าหน้าที่เข้าร่วมมากกว่า 17,000 คน แต่เมื่อเข้าสู่สัปดาห์แรกของการแข่งขันอย่างเต็มรูปแบบ หลายทีมกลับต้องเผชิญทั้งปัญหาห้องพักไม่เพียงพอ ที่พักไม่ได้มาตรฐาน และระบบการเดินทางที่ขาดความแน่นอน

ปัญหาเหล่านี้เกิดขึ้นภายใต้แนวทางลดค่าใช้จ่ายของเจ้าภาพ ซึ่งตัดสินใจไม่สร้างหมู่บ้านนักกีฬาแบบดั้งเดิม แต่ใช้วิธีกระจายนักกีฬาและเจ้าหน้าที่ไปพักตามโรงแรม ที่พักชั่วคราวแบบตู้คอนเทนเนอร์ไม้ และเรือสำราญแทน

นอกจากปัญหาในการจัดการแข่งขันแล้ว ท่าทีของฝ่ายจัดงานก็ถูกวิจารณ์เช่นกัน หลายฝ่ายมองว่าเมื่อเกิดข้อผิดพลาด ผู้จัดกลับไม่แสดงความรับผิดชอบอย่างชัดเจน และพยายามโยนภาระไปให้คณะนักกีฬากับผู้รับเหมาจากต่างประเทศ แทนที่จะเร่งตรวจสอบและแก้ไข

เมื่อปัญหาหลายด้านเกิดขึ้นพร้อมกัน กระแสวิจารณ์การจัดงานเอเชียนเกมส์ในครั้งนี้จึงครอบคลุมทั้งคุณภาพการให้บริการ ลามไปถึงวิธีบริหารงาน การแบ่งหน้าที่ระหว่างผู้จัดกับผู้รับเหมา และความพร้อมของญี่ปุ่นในการรับมือมหกรรมกีฬาขนาดใหญ่

กระแสวิจารณ์รุนแรงถึงขั้นที่สื่อญี่ปุ่นบางแห่งตั้งคำถามว่า เอเชียนเกมส์ครั้งนี้อาจถูกจดจำในฐานะ “เอเชียนเกมส์ที่แย่ที่สุดตลอดกาล” หรือไม่

ไม่สร้างหมู่บ้านนักกีฬา ประหยัดกว่า 6 หมื่นล้านเยน แต่ห้องพักไม่พอ

แม้ผู้จัดเอเชียนเกมส์ 2026 จะพยายามลดต้นทุน แต่ค่าใช้จ่ายของการเป็นเจ้าภาพยังอยู่ในระดับสูง จังหวัดไอจิประเมินงบจัดเอเชียนเกมส์และเอเชียนพาราเกมส์รวมกันไว้ที่ 2.98 แสนล้านเยน หรือราว 6.3 หมื่นล้านบาท และมีรายจ่ายที่เกี่ยวข้องของเมืองเจ้าภาพอีกประมาณ 7 หมื่นล้านเยน รวมเป็นราว 3.7 แสนล้านเยน หรือประมาณ 2.38 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ

หากดูมูลค่าเงินที่รายงานในแต่ละช่วง งบรวมของไอจิ-นาโกยาสูงกว่าแผนงบ 1.62 พันล้านดอลลาร์ ของเอเชียนเกมส์อินชอน 2014 และอยู่ในระดับใกล้เคียงกับค่าใช้จ่ายราว 2 พันล้านดอลลาร์ ที่รายงานสำหรับจาการ์ตา-ปาเล็มบัง 2018

อย่างไรก็ตาม แต่ละประเทศนับรายจ่ายต่างกัน อีกทั้งตัวเลขของญี่ปุ่นยังรวมเอเชียนพาราเกมส์เข้าไปด้วย ตัวเลขนี้จึงใช้เปรียบเทียบขนาดของงบได้คร่าว ๆ แต่สะท้อนว่าเอเขียนเกมส์ที่ญี่ปุ่นแพงกว่าที่อื่นไม่ได้ เพราะหากรวมรายจ่ายทั้งหมด การแข่งขันเอเชียนเกมส์ในประเทศอื่น ๆ อาจสูงเท่าหรือสูงกว่าเอเชียนเกมส์ 2026

มาตรการลดค่าใช้จ่ายที่สำคัญที่สุดข้อหนึ่งคือการยกเลิกแผนสร้างหมู่บ้านนักกีฬา จังหวัดไอจิระบุว่า การหันไปใช้โรงแรมและที่พักรูปแบบอื่นแทนช่วยลดงบที่เคยวางแผนไว้ มากกว่า 6 หมื่นล้านเยน จากมาตรการประหยัดค่าใช้จ่ายทั้งหมดมากกว่า 1 แสนล้านเยน

ผู้จัดจึงกระจายนักกีฬาและเจ้าหน้าที่ไปพักตามโรงแรม ที่พักชั่วคราวลักษณะคล้ายตู้คอนเทนเนอร์ไม้ และเรือสำราญ Costa Serena ซึ่งจอดอยู่ที่ท่าเรือนาโกยา บนเรือมีผู้เข้าพักมากกว่า 4,000 คน ขณะที่อีกราว 2,000 คนพักในที่พักตู้คอนเทนเนอร์ที่ผู้จัดเรียกว่า “วิลลา”

ความท้าทายเพิ่มขึ้นเมื่อจำนวนนักกีฬาและเจ้าหน้าที่ที่ลงทะเบียนมากกว่า 17,000 คน สูงกว่าจำนวน 15,000 คน ที่ผู้จัดเตรียมรองรับไว้ในแผนเดิม แม้สภาโอลิมปิกแห่งเอเชียและคณะกรรมการจัดการแข่งขันจะระบุว่า ผู้ที่ลงทะเบียนภายในกำหนดทุกคนได้รับการจัดหาที่พักแล้ว แต่หลายทีมยังรายงานปัญหาจำนวนเตียงและการจัดสรรห้องที่ไม่ตรงกับความต้องการจริง

นายชลิตรัตน์ จันทรุเบกษา รองเลขาธิการคณะกรรมการโอลิมปิคแห่งประเทศไทย เปิดเผยว่า ในวันที่ความต้องการที่พักสูงสุด ทีมไทยต้องการเตียงบนเรือสำราญ 201 เตียง แต่ได้รับจัดสรรเพียง 170 เตียง นักกีฬาบางคนเดินทางมาเช็กอินแล้วกลับไม่พบชื่อของตนในรายชื่อผู้เข้าพัก ผู้จัดจึงย้ายไปพักที่อื่น แต่เมื่อมีนักกีฬาชุดใหม่เดินทางมาถึง ผู้ที่เข้าพักอยู่ก่อนหน้าก็ต้องย้ายออกไปหาโรงแรมแห่งใหม่ นายชลิตรัตน์เปรียบสถานการณ์นี้ว่าเหมือน “เกมเก้าอี้ดนตรี”

ทีมไทยต้องจัดหาที่พักทดแทนและสำรองจ่ายค่าอาหารเอง นายชลิตรัตน์ยังระบุว่า ทีมแพทย์บางส่วนต้องพักห่างจากนาโกยาประมาณหนึ่งชั่วโมงครึ่ง ทำให้คณะต้องเช่ารถเพิ่มเติมจากโตเกียวเพื่อเดินทางมาดูแลนักกีฬา

ทีมเกาหลีใต้ก็เผชิญปัญหาเช่นกัน โดยย้ายทีมบาสเกตบอลชายจากที่พักตู้คอนเทนเนอร์บริเวณ Garden Pier ไปยังโรงแรม หลังพบว่าเตียงสั้นเกินไปสำหรับนักกีฬา พื้นที่ภายในคับแคบ และที่พักหนึ่งหลังถูกน้ำท่วมในช่วงฝนตกหนัก นอกจากนี้ ยังเกิดความสับสนเรื่องการจองและจัดสรรห้องพักบนเรือสำราญด้วย

ระบบขนส่งไม่แน่นอน กระทบตั้งแต่การฝึกซ้อมถึงการดูแลนักกีฬา

นอกจากปัญหาที่พักแล้ว ระบบขนส่งยังเป็นอีกจุดที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์ รถบัสที่รับส่งนักกีฬาไปยังสนามฝึกซ้อมและสนามแข่งขันมาถึงล่าช้าในหลายครั้ง และบางกรณีไม่มาตามกำหนดเลย

ทีมบาสเกตบอลชายเกาหลีใต้ต้องยกเลิกการฝึกซ้อมก่อนลงแข่งขันรอบชิงชนะเลิศกับญี่ปุ่นเพียงไม่กี่ชั่วโมง เนื่องจากรถรับส่งไม่มารับ ขณะที่ปัญหาการเดินทางยังส่งผลกระทบต่อนักกีฬาเกาหลีใต้ประเภทอื่น รวมถึงทีมฟุตบอลชายซึ่งเป็นแชมป์เก่าเอเชียนเกมส์

ปัญหานี้ยังเชื่อมโยงกับการจัดที่พักซึ่งอยู่ห่างจากศูนย์กลางการแข่งขัน เช่น กรณีทีมแพทย์ของไทยที่ต้องพักห่างจากนาโกยาประมาณ 1 ชั่วโมง 30 นาที ทำให้คณะไทยต้องจัดหารถเพิ่มเติมเพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถเดินทางไปดูแลนักกีฬาได้

ฮิโรชิ โคชิซูกะ โฆษกคณะกรรมการจัดการแข่งขันเอเชียนเกมส์ ยอมรับว่าเกิดปัญหาด้านการเดินทาง แต่ระบุว่า ผู้จัดได้เพิ่มจำนวนรถรับส่งให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้เพื่อตอบสนองความต้องการของนักกีฬา พร้อมยืนยันว่าปัญหาที่เกิดขึ้นไม่ได้สร้างผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อการแข่งขัน และยังไม่มีการแข่งขันรายการใดต้องล่าช้า

ผู้จัดระบุด้วยว่าได้จัดตั้งระบบรับเรื่องร้องเรียนแล้ว และจะดำเนินการแก้ไขปัญหาอย่างจริงจังต่อไป อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการและบุคคลในแวดวงบริหารจัดการงานยังคงวิจารณ์ความล้มเหลวในการจัดรถรับส่งที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ โดยเจ้าหน้าที่รายหนึ่งกล่าวว่า สถานการณ์ “เลวร้ายเสียจนแทบไม่อยากเชื่อว่าการแข่งขันนี้จัดขึ้นในญี่ปุ่น”

ผู้จัดชี้เอกสารบางชาติไม่ครบ พร้อมปฏิเสธความรับผิดชอบเรื่องอาหาร

ท่ามกลางกระแสวิจารณ์ คณะกรรมการจัดการแข่งขันกีฬาเอเชียนเกมส์ไอจิ-นาโกยา (AINAGOC) ออกแถลงการณ์ชี้แจงปัญหาด้านที่พักและอาหาร โดยระบุว่าได้รับทราบรายงานเกี่ยวกับความสับสนที่คณะนักกีฬาบางประเทศเผยแพร่ผ่านโซเชียลมีเดีย ระหว่างการขึ้นเรือสำราญเมื่อวันที่ 16 กันยายน

ก่อนหน้านี้มีรายงานว่า ความล่าช้าในการขึ้นเรือเกิดจาก AINAGOC ไม่ได้นำข้อมูลที่พักเข้าสู่ระบบ อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการชี้แจงว่าเรื่องดังกล่าวไม่ใช่สาเหตุของความล่าช้า โดยระบุว่าปัญหาหลักเกิดจากการต้องใช้เวลาแก้ไขเอกสารที่คณะนักกีฬาบางประเทศส่งมาไม่ครบถ้วน

ส่วนการบริหารจัดการบนเรือสำราญ AINAGOC ระบุว่ากำลังประสานงานอย่างใกล้ชิดกับ Costa Cruises และ JTB Corporation เพื่อให้การต้อนรับคณะนักกีฬาเป็นไปอย่างราบรื่น

สำหรับข้อร้องเรียนเรื่องคุณภาพอาหารในสนามแข่งขันกีฬาเทคบอล คณะกรรมการยืนยันว่าได้รับทราบปัญหาแล้ว แต่ชี้แจงว่าอาหารที่ถูกวิจารณ์ไม่ได้จัดหาโดย AINAGOC

ขณะเดียวกัน ข้อมูลบนเว็บไซต์ทางการเมื่อเดือนตุลาคมปีก่อนระบุว่า Global Hospitality Group K.K. Japan บริษัทจากออสเตรเลีย ได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้จัดหาอย่างเป็นทางการสำหรับการแข่งขันเอเชียนเกมส์ ครั้งที่ 20 และเอเชียนพาราเกมส์ ครั้งที่ 5 โดยบริษัทระบุในขณะนั้นว่า การได้รับแต่งตั้งสะท้อนถึงชื่อเสียงด้านการให้บริการอาหารแก่นักกีฬาชั้นนำระดับโลก ตลอดจนความเป็นเลิศด้านการดำเนินงาน

อย่างไรก็ตาม คำชี้แจงของผู้จัดยังไม่สามารถยุติข้อเรียกร้องจากบางชาติได้ อี ซัง-ฮยอน หัวหน้าคณะนักกีฬาเกาหลีใต้ ระบุว่า คณะนักกีฬาได้ขอเข้าพบเจ้าหน้าที่ระดับสูงของการแข่งขัน พร้อมเรียกร้องคำขอโทษอย่างเป็นทางการ “ในระดับที่สูงกว่านี้” หลังนักกีฬาเกาหลีใต้ได้รับผลกระทบจากปัญหาที่พักและการเดินทาง

อีเห็นว่า การกล่าวขอโทษเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอ ผู้จัดการแข่งขันและสภาโอลิมปิกแห่งเอเชีย (OCA) ควรเสนอมาตรการที่เป็นรูปธรรมเพื่อป้องกันไม่ให้ปัญหาเกิดขึ้นซ้ำ พร้อมนำมาตรการเหล่านั้นไปปฏิบัติจริง

แต่จนถึงขณะนั้น ฝ่ายเกาหลีใต้ยังไม่ได้รับแผนที่ชัดเจนจากผู้จัดว่าจะปรับปรุงสถานการณ์อย่างไร

เอเจนซีญี่ปุ่นหาย บริษัทต่างชาติคุมงาน จุดเปราะบริหารเอเชียนเกมส์

Tokyo Sports สื่อญี่ปุ่น วิเคราะห์ว่า ปัญหาด้านการดำเนินงานส่วนหนึ่งเกิดจากการที่เอเจนซีโฆษณารายใหญ่ของญี่ปุ่นไม่ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการแข่งขัน หลังบริษัทเหล่านี้ไม่สามารถคว้าสัญญาได้จากกรณีอื้อฉาวด้านคอร์รัปชันที่เกี่ยวข้องกับโอลิมปิกและพาราลิมปิกโตเกียว 2021

แม้จังหวัดไอจิและเมืองนาโกยาจะเป็นแกนหลักของคณะกรรมการจัดการแข่งขัน แต่รายงานระบุว่า ทั้งสองฝ่ายยังขาดประสบการณ์ในการรับมือกับสถานการณ์ที่ไม่คาดคิด เจ้าหน้าที่สมาคมกีฬารายหนึ่งให้ความเห็นว่า การบริหารการแข่งขันขนาดใหญ่เช่นนี้เป็นเรื่องยากอย่างมาก หากไม่มีประสบการณ์ที่เอเจนซีรายใหญ่สั่งสมมาเป็นเวลานาน

แรงกดดันด้านการบริหารจัดการเริ่มก่อตัวขึ้นตั้งแต่ก่อนการแข่งขัน เมื่อสภาโอลิมปิกแห่งเอเชีย (OCA) ผลักดันให้เพิ่มเพดานจำนวนนักกีฬาและเจ้าหน้าที่ในสัญญาเมืองเจ้าภาพเป็นมากกว่า 15,000 คน แม้จังหวัดไอจิจะแจ้งว่าเป็นเรื่องที่ดำเนินการได้ยาก แต่ OCA ยังคงยืนยัน ส่งผลให้เกิดอุปสรรคหลายด้านก่อนพิธีเปิดการแข่งขัน

อีกปัจจัยหนึ่งที่ Tokyo Sports กล่าวถึงคือบทบาทของ GL Events บริษัทจัดงานจากฝรั่งเศสซึ่งมีสำนักงานใหญ่ในเมืองลียง โดยบริษัทรับผิดชอบงานหลายส่วน ตั้งแต่การออกแบบสนาม การติดตั้งโครงสร้างพื้นฐาน การควบคุมการเข้าออก การออกบัตรรับรองผู้เข้าร่วม ไปจนถึงการจัดพิธีมอบเหรียญรางวัล

บุคคลวงในรายหนึ่งเปิดเผยว่า แม้เจ้าหน้าที่ญี่ปุ่นจะพบประเด็นที่น่ากังวลและพยายามเสนอความเห็น แต่บริษัทกลับไม่รับฟัง โดยให้เหตุผลว่าปัญหาเหล่านี้ไม่ได้อยู่ในขอบเขตการทำงานของบริษัท สถานการณ์ดังกล่าวจึงนำไปสู่เสียงวิจารณ์ว่า ความพยายามลดการพึ่งพาเอเจนซีแบบดั้งเดิมอาจย้อนกลับมาสร้างปัญหาให้กับการบริหารงานเสียเอง

แม้แต่อาสาสมัครยังแสดงความกังวลต่อโครงสร้างการจัดการแข่งขัน พร้อมตั้งคำถามว่าเหตุใดบริษัทจากฝรั่งเศสจึงเข้ามามีบทบาท ขณะที่ Tokyo Sports เตือนว่า หากสถานการณ์ยังคงย่ำแย่ลง เอเชียนเกมส์ครั้งนี้อาจถูกบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์ในฐานะ “เอเชียนเกมส์ที่แย่ที่สุดตลอดกาล”

อ้างอิง: SCMP, France 24, จังหวัดไอจิ, จังหวัดไอจิ 2, Channel NewsAsia, Around the Rings, กรมสรรพากรอินโดนีเซีย, BusinessWorld, จังหวัดไอจิ 3, คณะกรรมการจัดเอเชียนเกมส์ 2026, สภาโอลิมปิกแห่งเอเชีย, AFP, Reuters