
ผศ.ดร.ไชยณรงค์ เศรษฐเชื้อ อาจารย์ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม นักวิชาการด้านสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อม โพสต์ข้อความพร้อมเผยแพร่ภาพและคลิปวิดีโอสภาพของ "เหมืองทองกลางลำน้ำโขง" บริเวณตรงข้ามบ้านเมืองกาญจน์ ต.ริมโขง อ.เชียงของ จ.เชียงราย ซึ่งปรากฏภาพเครื่องจักรและรถแบคโฮกำลังขุดตักทรายและเดินเครื่องทำงานตลอด 24 ชั่วโมง
ผศ.ดร.ไชยณรงค์ ระบุว่า จากการสอบถามชาวบ้านบ้านห้วยเย็นให้ข้อมูลว่า เหมืองดังกล่าวมีนายทุนชาวจีนเป็นเจ้าของ เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ช่วงหลังเทศกาลปีใหม่ โดยเครื่องจักรทำงานตลอดเวลา โดยเฉพาะในช่วงกลางคืนที่มีเสียงดังรบกวนจนชาวบ้านฝั่งไทยไม่สามารถนอนหลับได้ ส่งผลกระทบต่อชาวบ้าน 3 หมู่บ้านใน ต.ริมโขง ได้แก่ บ้านห้วยเย็น บ้านใหม่เจริญ และบ้านเมืองกาญจน์ นอกจากนี้ พื้นที่ดังกล่าวเคยเป็นแหล่งหาปลาหลักของชุมชน แต่ปัจจุบันชาวบ้านไม่สามารถเข้าไปทำประมงได้อีกต่อไป
ทั้งนี้ ชาวบ้านและนักวิชาการยังแสดงความกังวลเรื่องผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม เนื่องจากกระบวนการขุดทรายเพื่อแยกแร่ทองคำทำให้สารหนูฟุ้งกระจายปนเปื้อนในแม่น้ำ อีกทั้งกระบวนการแยกทองยังมีการใช้สารปรอทซึ่งเสี่ยงต่อการรั่วไหลลงสู่แม่น้ำโขง โดยจุดที่ตั้งเหมืองอยู่เหนือพื้นที่ อ.เชียงของ อ.เวียงแก่น จ.เชียงราย และเมืองห้วยทราย แขวงบ่อแก้ว สปป.ลาว ซึ่งเป็นแหล่งชุมชนขนาดใหญ่ที่พึ่งพาน้ำจากแม่น้ำโขงในการผลิตน้ำประปา ทำการเกษตร สวนผลไม้ เก็บไก (สาหร่ายน้ำจืด) และทำการประมง
ขณะที่ข้อมูลจากกลุ่มรักษ์เชียงของ ระบุว่า ตลอดแนวลำน้ำโขงที่เป็นเส้นเขตแดนไทย-ลาว บริเวณฝั่ง สปป.ลาว ในแขวงบ่อแก้ว ตรงข้ามพื้นที่ อ.เชียงของ และ อ.เวียงแก่น มีการทำเหมืองในลักษณะนี้มากถึง 12 แห่ง โดยภาพที่ถูกเผยแพร่เป็นเหมืองทองบริเวณปากยอน (ปากแม่น้ำยอนที่ไหลลงแม่น้ำโขง) ตรงข้ามปากทางเข้าบ้านสองพี่น้อง ต.ริมโขง อ.เชียงของ ซึ่งอยู่เหนือตัวอำเภอเชียงของและเมืองห้วยทรายขึ้นไปประมาณ 20 กิโลเมตร
ภายในพื้นที่เหมืองพบทั้งแพสูบทราย ท่อส่งทรายไปยังเครื่องแยกทอง รถตักขนาดใหญ่ เครื่องแยกเศษหิน รวมถึงกองกากแร่ที่ถูกทิ้งไว้ริมฝั่งแม่น้ำยอนห่างจากจุดบรรจบแม่น้ำโขงเพียงไม่กี่สิบเมตร โดยไม่พบมาตรการป้องกันการรั่วไหลของสารเคมี ทั้งปรอท สารหนู และโลหะหนัก ลงสู่แม่น้ำโขงแต่อย่างใด
ทั้งนี้ สื่อสังคมออนไลน์ใน สปป.ลาว ได้ออกมาชี้แจงเกี่ยวกับประเด็น "เหมืองทองกลางลำน้ำโขง" บริเวณตรงข้ามบ้านเมืองกาญจน์ ต.ริมโขง อ.เชียงของ จ.เชียงราย โดยระบุว่ากิจกรรมดังกล่าวเป็นการดูดทรายเพื่อใช้สำหรับการก่อสร้าง ไม่ใช่การทำเหมืองแร่ทองคำ และการนำเสนอข้อมูลว่าเป็นเหมืองถือเป็นการบิดเบือนข้อเท็จจริง
ล่าสุด ผศ.ดร.ไชยณรงค์ เศรษฐเชื้อ อาจารย์ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ร่วมกับกลุ่มรักษ์เชียงของ ได้ออกมาเปิดเผยข้อสังเกต 3 ประการ เพื่อโต้แย้งคำชี้แจงดังกล่าว ดังนี้
ทำงานตลอด 24 ชั่วโมงและรุกล้ำกลางน้ำ: พื้นที่ดังกล่าวมีการขุดตักทรายตลอดทั้งวันทั้งคืน ซึ่งผิดวิสัยของการดูดทรายเพื่อการก่อสร้างโดยทั่วไป ที่มักจะดำเนินการเฉพาะในช่วงเวลากลางวัน และจะไม่ขยายพื้นที่การดูดทรายออกมาจนถึงบริเวณกลางแม่น้ำเช่นนี้
ลักษณะเครื่องจักรและการจัดการกองทราย: ปกติแล้วการดูดทรายเพื่อการก่อสร้างจะใช้เรือดูดทรายจากบริเวณริมฝั่ง ส่งผ่านท่อขึ้นไปบนสายพาน และกองรวมไว้บนฝั่งเป็นภูเขาทรายขนาดสูงใหญ่ แต่ในกรณีนี้กลับใช้รถแบคโฮขุดตัก ไม่ปรากฏกองทรายสูงสำหรับงานก่อสร้าง ซ้ำยังมีการเกลี่ยทรายกลับลงไปในแม่น้ำโขงอีกด้วย
ไม่พบรถบรรทุกขนส่ง: หากเป็นการดูดทรายเพื่อนำไปใช้ในการก่อสร้างจริง ย่อมต้องมีรถบรรทุกขนทรายวิ่งเข้า-ออกพื้นที่อย่างต่อเนื่อง แต่จากการสังเกตการณ์กลับไม่พบรถบรรทุกเข้ามาขนทรายแต่อย่างใด สวนทางกับการเดินเครื่องขุดตักที่ทำงานอย่างหนักตลอดทั้งวันทั้งคืน
ผศ.ดร.ไชยณรงค์ ระบุเพิ่มเติมว่า จากข้อพิรุธดังกล่าว จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องให้หน่วยงานกลางอย่างคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (MRC) เข้ามาดำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริงและตรวจวัดคุณภาพน้ำ โดยมีตัวแทนจากหลายฝ่ายร่วมสังเกตการณ์ ทั้งนี้ ไม่ควรจำกัดการตรวจสอบอยู่เพียงแค่จุดนี้จุดเดียว แต่ควรครอบคลุมทุกพื้นที่ตลอดแนวลำน้ำสาขาและแม่น้ำโขงซึ่งเป็นแม่น้ำนานาชาติ ที่มีความเสี่ยงต่อการลักลอบทำเหมืองและอาจก่อให้เกิดการปนเปื้อนของสารหนูและโลหะหนัก เพื่อปกป้องผลประโยชน์และสุขภาพของประชาชนทั้งฝั่ง สปป.ลาว และฝั่งไทย
Advertisement