ชาวนาเชียงราย "เปลี่ยนแปลงด้วยแปลงใหญ่"
ครั้งหนึ่ง...ชาวนาไทยจำนวนมากต้องเผชิญกับการทำนาเพียงลำพัง เรียนรู้เพียงลำพัง แบกรับต้นทุนเพียงลำพัง และขายผลผลิตในราคาที่ตนเองไม่สามารถกำหนดได้ แต่วันนี้ในจังหวัดเชียงราย มีชาวนาเข้าร่วมโครงการระบบส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่ กว่า 7,475 ราย ใน 116 กลุ่ม บนพื้นที่กว่า 88,566 ไร่ ที่เลือกลุกขึ้นมาทำด้วยกัน กลายเป็นเครือข่ายการผลิตข้าวขนาดใหญ่ที่ขับเคลื่อนด้วยองค์ความรู้ เทคโนโลยี และความร่วมมือจากทุกภาคส่วน
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
ที่ตำบลแม่อ้อ อำเภอพาน กลุ่มแปลงใหญ่ข้าวปลอดสารพิษ เกษตรกร 32 ราย พื้นที่ 474 ไร่ เป็นตัวอย่างที่จับต้องได้ว่าการรวมกลุ่มเปลี่ยนชีวิตชาวนาได้อย่างไร
สมพร ทรินทร์ ผู้เป็นประธานกลุ่ม บอกเล่าด้วยสายตาที่มุ่งมั่นและเปี่ยมไปด้วยความหวังว่า ในอดีตทำนาด้วยตัวเอง แบบลองผิดลองถูก ไม่มีองค์ความรู้ ไม่มีอำนาจต่อรองทางการตลาด เมื่อมีปัญหาอะไรก็ไม่รู้จะไปปรึกษาใคร แต่เมื่อรวมกลุ่มกันเข้าโครงการระบบส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่ ทุกอย่างเริ่มเปลี่ยนไป
สมาชิกได้รับการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการผลิต การจัดการต้นทุน การจัดทำบัญชีรายรับ-รายจ่าย รวมถึงการบริหารจัดการกลุ่มจากหน่วยงานภาคีในพื้นที่จังหวัดเชียงราย ทำให้กลุ่มมีความเข้มแข็ง สามารถบริหารจัดการการผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ และมีอำนาจต่อรองทางการตลาดเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
สมพร บอกเล่าด้วยความภาคภูมิใจอีกว่า การเข้าร่วมโครงการระบบส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่ นอกจากองค์ความรู้ที่ได้รับ ยังมีการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่เข้ามาช่วยยกระดับการผลิตข้าวภายใต้การสนับสนุนของภาครัฐและภาคีเครือข่าย ไม่ว่าจะเป็นรถแทรกเตอร์ รถไถ รถเกี่ยวข้าว เครื่องหยอดเมล็ด รวมถึงโดรนเพื่อการเกษตร เทคโนโลยีเหล่านี้ทำให้เกษตรกรทำงานได้ง่ายขึ้น ช่วยลดต้นทุนการผลิต ประหยัดค่าแรง ประหยัดเวลา และเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานในทุกขั้นตอนของการผลิตข้าว
อีกที่ ที่อำเภอเชียงแสน กลุ่มแปลงใหญ่ข้าวศูนย์ข้าวชุมชนศรีดอนมูล ได้แสดงให้เห็นถึงอีกมิติหนึ่งของความสำเร็จ เมื่อกลุ่มมีความเข้มแข็งและมีศักยภาพมากพอจากการเข้าร่วมโครงการระบบส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่ จึงได้รับความสนใจจากสถาบันการศึกษา และภาคเอกชนเข้ามาร่วมพัฒนาต่อยอด จากข้าวเปลือกสู่ผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงหลากหลายรูปแบบ ได้แก่ สาโท คราฟต์เบียร์ กระดาษจากฟางข้าว และครีมนวดผม
ธนาณุวัตน์ จันฟอง ผู้จัดการกลุ่มแปลงใหญ่ข้าวศูนย์ข้าวชุมชนศรีดอนมูล ได้ย้ำด้วยน้ำเสียงอย่างมีพลังว่า การรวมกลุ่มนั้นสำคัญ รวมกลุ่มเพื่อทำนา รวมกลุ่มเพื่อต่อรอง และรวมกลุ่มเพื่อต่อยอด
“รวมกลุ่มกันเป็นแปลงใหญ่ เพื่อจะสามารถได้รับองค์ความรู้กับภาครัฐ และภาคเอกชน และสถาบันการศึกษาด้วย ตรงนี้ภาครัฐและภาคเอกชนมองถึงกลุ่มที่ศักยภาพ มีความเข้มแข็ง ตรงนั้นจะได้องค์ความรู้ และอาจจะมีงบประมาณสนับสนุนเรื่องการผลิต และปัจจัยอื่นๆ ถ้าอยู่ลำพังเอง เก่งเอง รัฐบาลหรือว่าภาคเอกชน หรือภาคสถาบันการศึกษา ก็ไม่สามารถมาส่งเสริมได้ ต้องเป็นรวมกลุ่มเท่านั้น” ธนาณุวัตน์ จันฟอง ผู้จัดการกลุ่มแปลงใหญ่ข้าวศูนย์ข้าวชุมชนศรีดอนมูล กล่าว
อีกหนึ่งกลไกสำคัญที่ช่วยขับเคลื่อนความสำเร็จของกลุ่มแปลงใหญ่ในจังหวัดเชียงราย นั่นคือศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวเชียงราย แม้จะเป็นหน่วยงานที่เพิ่งจัดตั้งขึ้นได้ไม่นาน แต่ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญในการช่วยให้ทั้งกลุ่มแปลงใหญ่ข้าวปลอดสารพิษตำบลแม่อ้อ และกลุ่มแปลงใหญ่ข้าวศูนย์ข้าวชุมชนศรีดอนมูล รวมถึงกลุ่มอื่นๆ ในจังหวัดเชียงรายได้มีเมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพดีได้ใช้ในพื้นที่ โดยที่ไม่ต้องเดินทางไปไกลถึงศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวพะเยา นี่คือความสำคัญของการการก่อตั้งศูนย์แห่งนี้ ที่สามารถสร้างความเข้มแข็งให้เกษตรกรแปลงใหญ่ได้เป็นอย่างดี
นาแปลงใหญ่จึงไม่ใช่แค่ระบบการเกษตรเท่านั้น แต่มันคือการเปลี่ยนกรอบความคิดของชาวนา เปลี่ยนวิถีชีวิตสู่แบบใหม่ที่ดีกว่าเดิม จากคนเดียวเป็นทำด้วยกัน จากขายได้ราคาที่ถูกกำหนดโดยคนอื่น มาเป็นต่อรองได้ในฐานะกลุ่มที่มีพลังและสร้างมูลค่าเพิ่มได้ด้วยตนเอง ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นสะท้อนอย่างเป็นรูปธรรมโดยสามารถลดต้นทุนได้ถึงร้อยละ 10 รายได้เพิ่มขึ้นร้อยละ 3 ตัวเลขเหล่านี้จึงไม่ใช่แค่สถิติ แต่คือชีวิตที่ดีขึ้นของชาวนาเชียงราย
คอนเทนต์แนะนำ
Advertisement
