เอกชนกังวลใจ โครงการ E-Passport วงเงิน 8.5 พันล้านกระทรงการต่างประเทศ
เอกชนกังวลใจ โครงการ E-Passport วงเงิน 8.5 พันล้านกระทรงการต่างประเทศ เขียน TOR ล็อกสเปคเอื้อบางกลุ่ม เปิดช่องใช้ดุลยพินิจชี้ขาดผู้ชนะการประมูลหรือไม่
หลังจากกระทรวงการต่างประเทศ ประกาศเชิญชวนการประกวดราคาจ้างผลิตและให้บริการจัดทำหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ ระยะที่ 4 ด้วยวิธีประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding) เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2569 โดยกำหนดเสนอราคาทางระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐด้วยวิธีการอิเล็กทรอนิกส์ในวัน ที่ 16 กรกฎาคม 2569 ระหว่างเวลา 09.00 น. ถึง 12.00 น. ด้วยวงเงินงบประมาณ 8.5 พันล้านบาท กำหนดราคากลางเป็นเงิน 8,230 ล้านบาท ตก 823 บาท/เล่ม ผลิตจำนวน 10 ล้านเล่ม ภายใน 7 ปี
เรื่องดังกล่าวถูกเอกชนตั้งข้อสังเกตเรื่องร่าง TOR ที่อาจเอื้อประโยชน์ให้บางกลุ่มและเปิดช่องให้ใช้ดุลพินิจในการประเมิน มากกว่าประสิทธิภาพสินค้า ซึ่งตามเงื่อนไขในเอกสารประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ ในการให้คะแนนการทดสอบระบบ (Proof of Concept : POC) ตามเอกสารประกวดราคาฯ ข้อ 1.1 ขอบเขตของงาน ประกอบกับเอกสารข้อกำหนดขอบเขตของงาน (Tearms of Reference : TOR) ในภาคผนวก จ.2 การทดสอบระบบ (Proof of Concept : POC) และเกณฑ์การพิจารณาคะแนน พบว่ามีข้อกำหนดในส่วนของเกณฑ์การพิจารณาการให้คะแนนและวิธีการประเมินหรือวิธีการให้คะแนนของแต่ละเกณฑ์ย่อยไม่ชัดเจน
1. ตารางหลักเกณฑ์และวิธีการให้คะแนนใน ภาคผนวก จ.2 (เริ่มตั้งแต่หน้า จ2. - 3) ลำดับที่ 4 การทดสอบการพิมพ์/ออกเล่มหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ และการตรวจสอบคุณภาพหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ 20 คะแนน
(หน้า จ2. - 6) และลำดับที่ 6 การทดสอบระบบควบคุม ตรวจสอบ และติดตามกระบวนการจัดทำหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ 20 คะแนน
(หน้า จ2. - 7) พบว่ามีการแบ่งเกณฑ์การพิจารณาออกเป็นเกณฑ์ย่อย แต่มิได้กำหนดเกณฑ์และวิธีการให้คะแนนของแต่ละเกณฑ์ย่อยให้ผู้ยื่นข้อเสนอทราบเป็นการล่วงหน้าอย่างชัดเจน ว่าจะพิจารณาและจัดสรรคะแนนในแต่ละเกณฑ์ย่อยอย่างไร ซึ่งแตกต่างจากลำดับที่ 1, ลำดับที่ 2, ลำดับที่ 3 และลำดับที่ 5 ที่มีการกำหนดอัตราคะแนนของแต่ละเกณฑ์ย่อยไว้โดยชัดเจน
โดยลำดับที่ 4 ไม่มีการระบุคะแนนของแต่ละเกณฑ์ย่อย และลำดับที่ 6 ไม่นิยามความหมายของคำว่าถูกต้อง หรือให้คะแนนบางส่วนได้หรือไม่ การที่กำหนดเกณฑ์ย่อยโดยไม่ระบุวิธีให้คะแนนของแต่ละเกณฑ์ย่อยดังกล่าว
ไม่บอกรายละเอียดแต่ละข้อย่อยว่ามีเกณฑ์ให้คะแนนอย่างไร แต่ข้อย่อยมีคะแนนเท่าไหร่ เช่น ข้อ 4.2 ออกเล่มถูกต้อง/สมบูรณ์ และมีความคมชัด มีมาตรฐานการวัดอย่างไรไม่มีการบอกรายละเอียด ถ้าทำไม่ถูกต้องตัดกี่คะแนนหรือตัดคะแนนหมดทั้งข้อ หรือตัดคะแนนอย่างไร เช่นนี้ กรรมการสามารถให้ดุลพินิจให้คะแนนอย่างไรก็ได้ ทำให้คณะกรรมการมีอำนาจชี้ขาดว่าได้ว่าให้ใครชนะการประกวดราคาในครั้งนี้ได้ทันที เป็นการกระทำที่ไม่สุจริต
2. หลักเกณฑ์และวิธีการให้คะแนนใน ลำดับที่ 6 การทดสอบระบบควบคุม ตรวจสอบ และติดตามกระบวนการจัดทำหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ 20 คะแนน มีข้อความไม่ชัดเจน ส่งผลให้คณะกรรมการพิจารณาผลสามารถใช้ดุลพินิจในการให้คะแนนความถูกต้องของ Dashboard แต่ละหัวข้อได้ นอกจากนี้ ลำดับที่ 6 เกณฑ์ในการตัดสิน ระบุว่า ความถูกต้องของแต่ละหัวข้อ การที่ระบุเพียงคำว่า ความถูกต้อง โดยไม่ได้การกำหนดนิยามของคำว่า ความถูกต้อง ไว้อย่างชัดเจน ซึ่งถ้อยคำดังกล่าวมีลักษณะเป็นนามธรรมทำให้สามารถตีความได้หลายลักษณะ ส่งผลให้คณะกรรมการสามารถใช้ดุลพินิจในการพิจารณาว่าการแสดงผลลักษณะใดจึงถือว่าถูกต้อง ทำให้ขาดความโปร่งใส ก่อให้เกิดความได้เปรียบเสียเปรียบระหว่างผู้ยื่นข้อเสนอด้วยกัน ทำให้เกิดการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม ซึ่งขัดกับหลักพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ.2560 มาตรา 8
ข้อสังเกตคือ ข้อการทดสอบข้ออื่นมีหลักเกณฑ์รายละเอียดครบถ้วน แต่ทำไม ข้อ 4 และข้อ 6 ถึงไม่บอกหลักเกณฑ์การให้คะแนนแบบละเอียด อย่างเช่น ข้อ 5
ข้อ 5 บอกเกณฑ์การตัดสินชัดเจน ขั้นตอนละ 1 คะแนน หากขั้นตอนหนึ่งขั้นตอนใดได้ผลลัพธ์ไม่เป็นไปตามเงื่อนไขที่กำหนด จะไม่ได้รับคะแนนในขั้นตอนนั้น
3. เกณฑ์การพิจารณาและวิธีการให้คะแนนที่ไม่ชัดเจนในเอกสารภาคผนวก จ.2 ลำดับที่ 4 และลำดับที่ 6 รวม 40 คะแนน เกี่ยวข้องกับหลักเกณฑ์การพิจารณาข้อเสนอด้านเทคนิคส่วนการทดสอบระบบ (POC) ซึ่งมีน้ำหนักคะแนนสูงสุดของข้อเสนอด้านเทคนิค ซึ่งกระทบต่อกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างในสาระสำคัญและมีผลต่อการจัดซื้อจัดจ้างอย่างมีนัยสำคัญ ไม่เป็นการเปิดเผยเกณฑ์การให้คะแนน และเป็นการเปิดช่องให้คณะกรรมการใช้ดุลพินิจในการให้คะแนนทำให้ขาดความโปร่งใส รวมทั้งก่อให้เกิดความได้เปรียบเสียเปรียบระหว่างผู้ยื่นข้อเสนอด้วยกัน ทำให้เกิดการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม ซึ่งขัดกับหลักพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ.2560 มาตรา 8
4. ตามประกาศประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ ข้อ 5 กำหนดให้ผู้ยื่นข้อเสนอต้องเข้าร่วมฟังการชี้แจงรายละเอียดในการเตรียมการทดสอบระบบ (Proof of Concept: POC) ในวันที่ 17 กรกฎาคม 2569 ระหว่างเวลา 09.30 น. ถึง 12.00 น. ณ ห้องประชุม กรมการกงสุล ชั้น 3 อาคารกรมการกงสุล ถนนแจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ
หากในการชี้แจงดังกล่าว มีการกำหนดหรืออธิบายรายละเอียดเกี่ยวกับวิธีการให้คะแนนของแต่ละเกณฑ์ย่อยดังกล่าว ซึ่งไม่ได้กำหนดไว้ในประกาศประกวดราคาหรือเอกสารประกวดราคาฯ(TOR) ทำให้ผู้ยื่นข้อเสนอไม่สามารถรับทราบหลักเกณฑ์การประเมินที่ครบถ้วนก่อนการยื่นข้อเสนอ และไม่มีระยะเวลาเพียงพอในการออกแบบ ปรับปรุง หรือพัฒนาระบบให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์การประเมินดังกล่าวย่อมอาจก่อให้เกิดข้อสงสัยว่าการให้คะแนนของแต่ละเกณฑ์ย่อยขาดความโปร่งใส เนื่องจากผู้ยื่นข้อเสนอทุกรายต้องได้รับทราบสาระสำคัญของหลักเกณฑ์การประเมินในเวลาเดียวกันและภายใต้เงื่อนไขเดียวกัน
ทำให้ส่งผลกระทบต่อความได้เปรียบเสียเปรียบระหว่างผู้ยื่นข้อเสนอด้วยกัน และเกิดการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้เสนอราคาด้วยกัน ซึ่งมีผลต่อการจัดซื้อจัดจ้างอย่างมีนัยสำคัญ และถือเป็นการเปิดช่องให้มีการพิจารณาการให้คะแนนที่ต้องอาศัยดุลพินิจของคณะกรรมการพิจารณาผลการประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งอาจก่อให้เกิดข้อโต้แย้งเกี่ยวกับความเป็นธรรมในการจัดซื้อจัดจ้าง ว่ามีการกำหนดหลักเกณฑ์อย่างกว้างเป็นการเปิดช่องให้คณะกรรมการใช้ดุลพินิจ เพื่อเอื้อประโยชน์ให้ผู้เข้าร่วมประกวดราคารายใดรายหนึ่งได้เปรียบจากข้อกำหนดดังกล่าวหรือไม่ ซึ่งหลักเกณฑ์ที่ไม่ชัดเจนดังกล่าวมีผลสำคัญทำให้เกิดการแพ้ชนะในการประมูลงานในครั้งนี้ เนื่องจากมีคะแนนมากถึง 20 คะแนน
ดังนั้นเอกชน จึงเรียกร้องไปยังกระทรวงการต่างประเทศ ให้ยกเลิกการประกวดราคาจ้างผลิตและให้บริการจัดทำหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ ระยะที่ 4 ด้วยวิธีประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding) และดำเนินการจัดทำเอกสารประกวดราคาให้ถูกต้องตามที่กฎหมายและหนังสือคณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ ด่วนที่สุด ที่ กค (กวจ) 0405.2/ว 198 ลงวันที่ 8 เมษายน 2564ฯ กำหนด
Advertisement
