ส.ก. คือใคร? รู้จักผู้แทนคนกรุง ผู้มีบทบาทกำหนดคุณภาพชีวิตของเมือง

ส.ก. คือใคร? ทำความรู้จักผู้แทนคนกรุง ผู้มีบทบาทกำหนดคุณภาพชีวิตของเมือง

 

ในการเลือกตั้งกรุงเทพมหานคร นอกจากตำแหน่งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครแล้ว ยังมีอีกหนึ่งตำแหน่งสำคัญที่มีบทบาทโดยตรงต่อการบริหารเมือง

 

คือ “สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร” หรือ “ส.ก.” ผู้แทนประชาชนระดับเขตที่ทำหน้าที่พิจารณางบประมาณ ออกข้อบัญญัติ และตรวจสอบการทำงานของฝ่ายบริหารกรุงเทพมหานคร

 

ส.ก. คือใคร

 

สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร หรือ ส.ก. เป็นสมาชิกของสภากรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นองค์กรฝ่ายนิติบัญญัติขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกรุงเทพมหานคร ตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2528

 

ส.ก. มาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชนในแต่ละเขต โดยใช้ “เขต” เป็นหน่วยเลือกตั้ง หากเขตใดมีประชากรไม่เกิน 150,000 คน จะมี ส.ก. จำนวน 1 คน แต่หากมีประชากรมากกว่า 150,000 คน จะมี ส.ก. เพิ่มขึ้นอีก 1 คนต่อประชากรทุก 150,000 คน และหากมีเศษประชากรเกิน 75,000 คน ก็จะได้ ส.ก. เพิ่มอีก 1 คน

 

สำหรับการเลือกตั้งกรุงเทพมหานครในวันอาทิตย์ที่ 28 มิถุนายน 2569 คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) กำหนดให้กรุงเทพมหานครมีจำนวน ส.ก. ทั้งสิ้น 50 คน จาก 50 เขตเลือกตั้ง โดยมีวาระดำรงตำแหน่ง 4 ปี

 

สภานิติบัญญัติของเมืองหลวง

 

โครงสร้างการบริหารของกรุงเทพมหานครแบ่งออกเป็นฝ่ายบริหารและฝ่ายนิติบัญญัติอย่างชัดเจน ฝ่ายบริหารมีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครเป็นหัวหน้าคณะ ส่วนฝ่ายนิติบัญญัติคือสภากรุงเทพมหานคร ซึ่งประกอบด้วยสมาชิกสภากรุงเทพมหานคร หรือ ส.ก.

 

รูปแบบดังกล่าวมีลักษณะคล้ายกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น เช่น องค์การบริหารส่วนจังหวัดที่มีนายก อบจ. และสมาชิกสภา อบจ. ทำหน้าที่ถ่วงดุลกัน

 

อย่างไรก็ตาม กรุงเทพมหานครมีลักษณะพิเศษแตกต่างจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดอื่น เนื่องจากเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแบบพิเศษ ไม่มีผู้ว่าราชการจังหวัดที่ได้รับการแต่งตั้งจากส่วนกลางมาทำหน้าที่บริหารราชการส่วนภูมิภาค ประชาชนจึงสามารถเลือกทั้งผู้ว่าฯ กทม. และผู้แทนของตนเองในสภากรุงเทพมหานครได้โดยตรง

 

ผู้พิจารณาและอนุมัติงบประมาณเมือง

 

หน้าที่สำคัญประการแรกของ ส.ก. คือการพิจารณาและให้ความเห็นชอบร่างข้อบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีของกรุงเทพมหานคร

 

ในแต่ละปี กรุงเทพมหานครมีงบประมาณรายจ่ายสูงถึงกว่า 90,000 ล้านบาท เงินจำนวนนี้มาจากภาษีและรายได้ที่เกี่ยวข้องกับประชาชน ไม่ว่าจะเป็นภาษีที่ดิน ภาษีป้าย และรายได้อื่นของกรุงเทพมหานคร

 

งบประมาณดังกล่าวถูกนำไปใช้ในการพัฒนาเมืองและให้บริการสาธารณะ ตั้งแต่การสร้างและซ่อมแซมถนน การปรับปรุงทางเท้า การจัดการน้ำท่วม การศึกษา สาธารณสุข การจัดเก็บขยะ การพัฒนาสวนสาธารณะ ตลอดจนการก่อสร้างโรงพยาบาลและโครงสร้างพื้นฐานต่าง ๆ

 

แม้ผู้ว่าฯ กทม. จะเป็นผู้เสนอแผนงานและงบประมาณ แต่ผู้ที่มีอำนาจตรวจสอบความเหมาะสม ความจำเป็น และความคุ้มค่า รวมถึงมีอำนาจให้ความเห็นชอบหรือปรับลดงบประมาณตามกระบวนการทางกฎหมาย ก็คือ ส.ก.

 

ในอีกมุม ส.ก. จึงเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการจัดสรรเงินภาษีของคนกรุง และเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยป้องกันการใช้จ่ายงบประมาณที่ไม่เกิดประโยชน์ต่อประชาชน

 

ผู้ตราข้อบัญญัติและกติกาของเมือง

 

นอกจากเรื่องงบประมาณแล้ว ส.ก. ยังมีอำนาจเสนอและพิจารณาให้ความเห็นชอบในการตราข้อบัญญัติกรุงเทพมหานคร รวมถึงข้อบังคับเกี่ยวกับการดำเนินงานของสภากรุงเทพมหานคร

 

ข้อบัญญัติเหล่านี้เปรียบเสมือนกติกาที่ใช้กำหนดระเบียบของเมือง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการจัดการขยะ การดูแลพื้นที่สาธารณะ การควบคุมอาคาร หรือมาตรการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินชีวิตของคนกรุงเทพฯ

 

การมี ส.ก. ที่เข้าใจสภาพปัญหาและความเปลี่ยนแปลงของเมืองจึงมีความสำคัญ เพราะสามารถผลักดันให้เกิดการปรับปรุงกฎระเบียบต่าง ๆ ให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตของคนเมืองในยุคปัจจุบันได้

 

กลไกตรวจสอบและถ่วงดุลฝ่ายบริหาร

 

อีกหนึ่งหน้าที่ของ ส.ก. คือการควบคุมและตรวจสอบการบริหารราชการของฝ่ายบริหารที่มีผู้ว่าฯ กทม. เป็นหัวหน้าคณะ

 

ในระบอบประชาธิปไตย ไม่มีองค์กรใดควรมีอำนาจโดยปราศจากการตรวจสอบ กรุงเทพมหานครก็เช่นเดียวกัน แม้ผู้ว่าฯ กทม. จะได้รับเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชน แต่ก็ยังจำเป็นต้องมีองค์กรที่ทำหน้าที่ถ่วงดุลและกำกับดูแลการบริหารงาน

 

ส.ก. สามารถใช้เครื่องมือหลายรูปแบบในการตรวจสอบการทำงานของฝ่ายบริหาร ไม่ว่าจะเป็นการตั้งกระทู้ถาม การเสนอญัตติ การอภิปราย การลงมติ การเปิดอภิปรายทั่วไป การขอข้อมูล การเชิญผู้บริหารหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาชี้แจง รวมถึงการตั้งคณะกรรมการเพื่อศึกษาและติดตามปัญหาต่าง ๆ

 

แม้จะทำหน้าที่ในสภากรุงเทพมหานคร แต่ ส.ก. ก็เป็นผู้แทนของประชาชนในแต่ละเขต และเป็นบุคคลที่ใกล้ชิดกับชุมชนมากที่สุด

 

หน้าที่ของ ส.ก. คือการรับฟังข้อร้องเรียนจากประชาชน นำปัญหาเข้าสู่ที่ประชุมสภากรุงเทพมหานคร ผลักดันให้ฝ่ายบริหารดำเนินการแก้ไข และประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อให้เกิดการลงมือทำ