จากแต่งตั้งสู่เลือกตั้ง 17 ผู้ว่าฯ กทม. กับประวัติศาสตร์เมืองหลวงไทย

จากแต่งตั้งสู่เลือกตั้ง 17 ผู้ว่าฯ กทม. กับประวัติศาสตร์เมืองหลวงไทย ใครจะเป็นพ่อเมืองคนต่อไป

กรุงเทพมหานคร เมืองหลวงของประเทศไทย เมืองที่ผู้คนกว่า 10 ล้านชีวิตใช้เป็นสถานที่ทำงาน ใช้ชีวิต และไล่ตามความฝัน ทุกครั้งที่มีการเลือกตั้งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร กระแสวามสนใจของสังคมมักกลับมาคึกคักอีกครั้ง เพราะตำแหน่ง "ผู้ว่าฯ กทม." ไม่ได้เป็นเพียงผู้บริหารเมืองธรรมดา แต่เป็นผู้กุมชะตาของเมืองหลวงที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่ที่สุดของประเทศ

ก่อนที่คนกรุงเทพฯ จะเข้าคูหาเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. ในวันที่ 28 มิถุนายน 2569 เราขอพาย้อนประวัติศาสตร์ไปทำความรู้จัก "พ่อเมืองกรุงเทพฯ" ทั้ง 17 คน ที่เคยเข้ามาบริหารมหานครแห่งนี้ตลอดระยะเวลากว่า 50 ปี

จุดกำเนิดกรุงเทพมหานคร

ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 21 เมษายน พ.ศ. 2325 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงสถาปนากรุงเทพมหานครขึ้นเป็นราชธานีแห่งใหม่ของสยาม ก่อนที่ในปี พ.ศ. 2515 จะมีการรวมจังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรี กลายเป็น "กรุงเทพมหานคร" ในรูปแบบที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน

ต่อมา พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2518 ได้เปิดทางให้ประชาชนเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. ได้โดยตรงเป็นครั้งแรก

นับตั้งแต่ปี 2516 จนถึงปัจจุบัน กรุงเทพมหานครมีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครมาแล้ว 17 คน แบ่งเป็นผู้ว่าฯ ที่มาจากการแต่งตั้ง 9 คน และผู้ว่าฯ ที่มาจากการเลือกตั้ง 8 คน

ทำเนียบ 17 ผู้ว่าฯ กทม. จากอดีตถึงปัจจุบัน

1.        นายชำนาญ ยุวบูรณ์ (1 มกราคม 2516 – 22 ตุลาคม 2516) แต่งตั้งโดยคณะรัฐมนตรี

2.        นายอรรถ วิสูตรโยธาภิบาล (1พฤศจิกายน 2516 – 4 มิถุนายน 2517) แต่งตั้งโดยคณะรัฐมนตรี

3.        นายศิริ สันตะบุตร (5 มิถุนายน 2517 – 13 มีนาคม 2518) แต่งตั้งโดยคณะรัฐมนตรี

4.        นายสาย หุตะเจริญ (29 พฤษภาคม 2518 – 9 สิงหาคม 2518) แต่งตั้งโดยคณะรัฐมนตรี

5.        นายธรรมนูญ เทียนเงิน (10 สิงหาคม 2518 – 29 เมษายน 2520) สังกัดพรรคประชาธิปัตย์

6.        นายชลอ ธรรมศิริ (29 เมษายน 2520 – 14 พฤษภาคม 2522) แต่งตั้งโดยกระทรวงมหาดไทย

7.        นายเชาวน์วัศ สุดลาภา (4 กรกฎาคม 2522 – 16 เมษายน 2524) แต่งตั้งโดยกระทรวงมหาดไทย

8.        พลเรือเอกเทียม มกรานนท์ (28 เมษายน 2524 – 1 พฤศจิกายน 2527) แต่งตั้งโดยกระทรวงมหาดไทย

9.        นายอาษา เมฆสวรรค์ (6 พฤศจิกายน 2527 – 13 พฤศจิกายน 2528) แต่งตั้งโดยกระทรวงมหาดไทย

10.   พลตรีจำลอง ศรีเมือง

สมัยที่ 1 14 พฤศจิกายน 2528 – 14 พฤศจิกายน 2532  สังกัดกลุ่มรวมพลัง

สมัยที่ 2 ระหว่าง 7 มกราคม 2533 – 22 มกราคม 2535 สังกัดพรรคพลังธรรม

11.   ร้อยเอกกฤษฎา อรุณวงษ์ ณ อยุธยา (19 เมษายน 2535 – 18 เมษายน 2539) สังกัดพรรคพลังธรรม

12.   นายพิจิตต รัตตกุล (2 มิถุนายน 2539 – 11 พฤษภาคม 2543) สังกัดกลุ่มมดงาน

13.   นายสมัคร สุนทรเวช (23 กรกฎาคม 2544 – 6 กรกฎาคม 2547) สังกัดพรรคประชากรไทย

14.   นายอภิรักษ์ โกษะโยธิน สังกัดพรรคประชาธิปัตย์

สมัยที่ 1 29 สิงหาคม 2547 – 22 สิงหาคม 2551

สมัยที่ 2 5 ตุลาคม 2551 - 19 พฤศจิกายน 2551

15.   หม่อมราชวงศ์สุขุมพันธุ์ บริพัตร สังกัดพรรคประชาธิปัตย์

สมัยที่ 1 14 มกราคม 2552 – 10 มกราคม 2556

สมัยที่ 2 29 มีนาคม 2556 – 18 ตุลาคม 2559

16.   พลตำรวจเอกอัศวิน ขวัญเมือง (18 ตุลาคม 2559 – 24 มีนาคม 2565) แต่งตั้งโดยคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.)

17.   นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ (1 มิถุนายน 2565 – 18 พฤษภาคม 2569) สังกัดอิสระ

ผู้ว่าฯ กทม. ไม่ใช่แค่ "พ่อเมือง"

หลายคนอาจมองว่าหน้าที่ของผู้ว่าฯ กทม. คือดูแลถนน ทางเท้า หรือการจัดเก็บขยะ แต่ในความเป็นจริง ผู้ว่าฯ กทม. คือผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ มีอำนาจกำหนดนโยบายเมือง บริหารงบประมาณมหาศาล ดูแลข้าราชการหลายหมื่นคน และรับผิดชอบคุณภาพชีวิตของประชาชนจำนวนมหาศาล

ปัจจุบัน กรุงเทพมหานครมีพื้นที่กว่า 1,568 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุม 50 เขต 210 แขวง มีประชากรตามทะเบียนบ้านมากกว่า 5 ล้านคน และหากรวมประชากรแฝงอาจสูงเกิน 10 ล้านคน ทำให้ผู้ว่าฯ กทม. ต้องเผชิญโจทย์ท้าทายมากมาย ตั้งแต่น้ำท่วม รถติด ฝุ่น PM2.5 ความเหลื่อมล้ำ ไปจนถึงการเปลี่ยนผ่านสู่เมืองอัจฉริยะ

หลังผ่านผู้ว่าฯ มาแล้ว 17 คน ตลอดเวลากว่าครึ่งศตวรรษ ประวัติศาสตร์กำลังจะเปิดหน้าใหม่อีกครั้ง ก็ต้องมาติดตามกันต่อไปว่า พ่อเมืองคนที่ 18 จะสามารถพากรุงเทพมหานครก้าวข้ามปัญหาเดิม ๆ และสร้างอนาคตแบบที่ชาวกรุงคาดหวังได้หรือไม่