"ศุภชัย" โต้"วิษณุ"ปมบาร์โค้ดไม่ทำลายความลับยันเลือกตั้ง69ไม่เป็นโมฆะ

"ศุภชัย" โต้"วิษณุ"บาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้งไม่ทำลายความลับ มีไว้คุมจำนวน-ป้องกันการปลอมแปลง ชี้เลือกตั้ง69ไม่เป็นโมฆะ

วันที่ 19 ก.พ. 2569 นายศุภชัย ใจสมุทร ว่าที่ สส.บัญชีรายชื่อ และประธานคณะทำงานด้านกฎหมาย พรรคภูมิใจไทย โพสต์ เฟซบุ๊ก ระบุว่า จากกระแสข่าวที่อ้างถึงความเห็นของ นายวิษณุ เครืองาม อดีตรองนายกรัฐมนตรี ว่าการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2569 อาจมีปัญหาเรื่องความลับของการลงคะแนน เนื่องจากมีบาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง ว่า ควรพิจารณาตามหลักกฎหมาย ไม่ใช่ความกังวลเชิงเทคนิค

1. “ความลับ” ในความหมายของรัฐธรรมนูญ คืออะไร

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 กำหนดให้การเลือกตั้งต้องเป็นไปโดย “โดยตรงและลับ”

คำว่า “ลับ” ในทางกฎหมาย มิได้หมายความว่าบัตรเลือกตั้งต้องปราศจากเครื่องหมาย รหัส หรือองค์ประกอบทางเทคนิคใด ๆ หากแต่หมายถึงว่า

ต้องไม่มีระบบที่สามารถเชื่อมโยงตัวบุคคลผู้ใช้สิทธิกับตัวเลือกที่ลงคะแนนได้

ตราบใดที่ไม่มีใครสามารถรู้ได้ว่า “ใครลงคะแนนให้ใคร” หลักความลับยังคงอยู่ครบถ้วน

2. บาร์โค้ด = เครื่องมือควบคุมบัตร ไม่ใช่เครื่องมือเปิดเผยคะแนน

บาร์โค้ดที่พิมพ์บนบัตรเลือกตั้งภายใต้การกำกับของ คณะกรรมการการเลือกตั้ง มีวัตถุประสงค์เพื่อ

• ควบคุมจำนวนบัตร

• ป้องกันการปลอมแปลง

• บริหารจัดการบัตรในแต่ละหน่วยเลือกตั้ง

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่า “มีบาร์โค้ดหรือไม่”

แต่คือ “บาร์โค้ดนั้นสามารถเชื่อมโยงกับตัวบุคคลได้หรือไม่”

หากไม่มีฐานข้อมูลที่ผูกบัตรเฉพาะใบกับผู้มีสิทธิเลือกตั้ง และไม่มีพยานหลักฐานว่ามีการใช้รหัสดังกล่าวติดตามคะแนน ความลับของการลงคะแนนย่อมไม่ถูกละเมิด

การตั้งข้อสงสัยโดยไม่มีข้อพิสูจน์ ไม่เพียงพอในทางกฎหมายที่จะทำให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะ

3. การเป็นโมฆะต้องร้ายแรงและมีผลกระทบจริง

คำว่า “โมฆะ” ในทางรัฐธรรมนูญไม่ใช่ถ้อยคำเบา ๆ การจะทำให้การเลือกตั้งทั้งประเทศเป็นโมฆะ ต้องมี

• การละเมิดหลักการพื้นฐานอย่างชัดแจ้ง

• ผลกระทบต่อความสุจริตเที่ยงธรรมโดยรวม

• ข้อเท็จจริงที่พิสูจน์ได้ ไม่ใช่เพียงข้อสันนิษฐาน

การมีบาร์โค้ดโดยลำพัง โดยไม่มีหลักฐานว่าใช้เปิดเผยความลับ จึงยังไม่ถึงขั้นเป็นเหตุให้กระบวนการทั้งระบบล้มลง

4. หลักภาระการพิสูจน์

ในหลักนิติรัฐ ผู้กล่าวอ้างว่ากระบวนการใดขัดรัฐธรรมนูญ ย่อมมีภาระต้องพิสูจน์

การกล่าวว่า “อาจไม่ลับ” แตกต่างโดยสิ้นเชิงจากการพิสูจน์ว่า “ไม่ลับจริง”

หากไม่สามารถแสดงกลไกการเชื่อมโยงข้อมูลอย่างเป็นรูปธรรม ข้อกล่าวอ้างย่อมยังเป็นเพียงสมมติฐาน มิใช่ข้อเท็จจริงทางกฎหมาย

บทสรุปเชิงหลักการ

การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2569 ยังคงเป็นการเลือกตั้งโดยตรงและโดยลับตามรัฐธรรมนูญ ตราบใดที่ไม่มีหลักฐานว่า

1. บาร์โค้ดสามารถระบุตัวผู้ลงคะแนนได้

2. มีการใช้ระบบดังกล่าวติดตามการลงคะแนน

3. ความลับของผู้ใช้สิทธิถูกละเมิดจริง

ในรัฐประชาธิปไตย ความสงสัยสามารถตั้งได้

แต่การทำให้กระบวนการของประชาชนทั้งประเทศ “เป็นโมฆะ” ต้องตั้งอยู่บนพยานหลักฐาน มิใช่ข้อคาดการณ์

การที่นายวิษณุ เครืองาม กล่าวว่า การ“ลับ”นั้น ต้อง“ลับไปกับโลกนี้เลย”นั้นเป็นคำกล่าวที่ฟังดูแหลมคมเพราะหมายถึงว่าบัตรเลือกตั้งนั้นจะไม่มีผู้ใดจะล่วงรู้ว่าเป็นบัตรเลือกตั้งที่กาโดยผู้ใด และการเลือกตั้งที่ผ่านมาก็ยังคงหลักนี้เพราะเป็นการลงคะแนนโดยลับ

ผู้ที่รู้จักผม พบผมที่หน้าคูหาเลือกตั้ง หรือคนที่รู้จักผมเป็นหมื่นเป็นแสนเป็นล้านคนคงคิดตรงกันว่าในการเลือกตั้งที่ผ่านมา ผมต้องกาเลือกพรรคภูมิใจไทยทั้งเขตทั้งพรรคแน่นอน ซึ่งเรื่องผมจะกาให้ภูมิใจไทย ย่อมไม่เป็นความลับ

แต่ความจริงแล้วผมจะกาเลือกพรรคภูมิใจไทยเช่นนั้นจริงหรือไม่ ไม่มีใครเห็น เพราะการกาบัตรในคูหาของผมเป็นความลับ และเมื่อกาบัตรแล้ว ผมก็นำบัตรเลือกตั้งที่พับแล้วหย่อนลงในหีบ ความลับในบัตรเลือกตั้งนั้นก็ยังเป็นความลับอยู่กับบัตรเลือกตั้งของผู้ใช้สิทธิเลือกตั้งคนอื่นๆที่ลงคะแนนหน่วยเลือกตั้งเดียวกัน ที่ลับเช่นเดียวกัน

หนุ่มวิศวะข้างบ้านผมที่ผมมั่นใจว่าเขาเลือกพรรคส้มแน่นอน แต่เป็นเพียงการคาดเดาเพราะการกาบัตรของเขาเป็นความลับ ต่อให้เขามาบอกผมว่าวันนี้ผมกาให้พรรคคุณอาครับ การกาบัตรเลือกตั้งของเขาก็ยัง“ลับไปกับโลกนี้เลย”อย่างอาจารย์วิษณุว่า เพราะผมไม่มีทางจะไปควานหาบัตรเลือกตั้งของวิศวกรข้างบ้านคนนั้นมาพิสูจน์ได้เลยว่าเขาเลือกพรรคผมจริงๆหรือเป็นการโผล่หน้ามาแล้วตอแหลกับผมแค่นั้น เพราะบัตรลงคะแนนใบนั้น กกต.เอาไปเก็บไว้ที่ไหนอย่างไรเราไม่มีทางล่วงรู้เลย