คัดจมูกเรื้อรัง ได้กลิ่นลดลง สัญญาณเตือน “ริดสีดวงจมูก”

หลายคนอาจมองว่า “ริดสีดวงจมูก” เป็นเพียงก้อนเนื้อเล็ก ๆ ที่รักษาได้ไม่ยาก แต่ความจริงแล้ว การผ่าตัดบริเวณโพรงจมูกและไซนัสถือเป็นหนึ่งในหัตถการที่ต้องอาศัยความละเอียดสูงมาก เพราะอยู่ใกล้กับอวัยวะสำคัญอย่าง เส้นประสาทตาและฐานสมอง เพียงไม่กี่มิลลิเมตร หากผ่าตัดผิดจุดหรือขาดความชำนาญ อาจกระทบต่อการมองเห็นและเสี่ยง ต่อการบาดเจ็บกระบอกตานำไปสู่ “ตาบอดถาวร” ได้

ริดสีดวงจมูกคืออะไร

ริดสีดวงจมูก (Nasal Polyp) คือก้อนเนื้อนุ่มที่เกิดจากเยื่อบุโพรงจมูกบวมเรื้อรัง มักพบในผู้ที่มีภูมิแพ้หรือไซนัสอักเสบเป็นประจำ ก้อนริดสีดวงมักเกิดบริเวณโพรงไซนัส ซึ่งอยู่ใกล้โครงสร้างสำคัญ เช่น เบ้าตา เส้นประสาทตา และฐานสมองส่วนหน้า

สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม

หากคุณมีอาการเหล่านี้ต่อเนื่องเกิน 2 สัปดาห์ ควรรีบพบแพทย์หู คอ จมูก เพื่อตรวจโพรงจมูกอย่างละเอียด

• คัดจมูกเรื้อรัง โดยเฉพาะข้างเดียว

• มีน้ำมูกใสหรือข้นตลอดเวลา, หรือมีน้ำมูกไหลลงคอ

• ได้กลิ่นลดลง หรือไม่ได้กลิ่นเลย

• ปวดแน่นบริเวณใบหน้า หน้าผาก หรือใต้ตา

• มีอาการกรน หรือหยุดหายใจขณะหลับ

ใครคือกลุ่มเสี่ยงของ “ริดสีดวงจมูก”

• ผู้ที่มีโรคภูมิแพ้เรื้อรัง, หอบหืด เรื้อรัง

• ผู้ที่เป็นไซนัสอักเสบซ้ำ ๆ

• ผู้ที่อยู่ในสภาพแวดล้อมฝุ่น ควัน มลภาวะ

• คนที่อยู่ในห้องแอร์เป็นเวลานาน

• ผู้ที่ใช้ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์โดยไม่ปรึกษาแพทย์

การวินิจฉัยริดสีดวงจมูก

แพทย์จะตรวจโดยใช้กล้อง Endoscope ตรวจดูภายในโพรงจมูกอย่างละเอียด ในบางกรณีอาจทำ CT Scan เพื่อประเมินขนาดและตำแหน่งของก้อนริดสีดวงอย่างแม่นยำก่อนวางแผนการรักษา

วิธีการรักษาริดสีดวงจมูก

1. รักษาด้วยยา

ใช้ในกรณีที่ก้อนมีขนาดเล็กและอาการไม่รุนแรง

• ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์

• ยาลดการอักเสบหรือยาต้านภูมิแพ้

• ยาปฏิชีวนะหากมีการติดเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย

• การล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ

2. ผ่าตัดส่องกล้อง (Endoscopic Sinus Surgery)

หากก้อนริดสีดวงมีขนาดใหญ่ หรืออุดกั้นโพรงจมูกมาก แพทย์จะพิจารณา ผ่าตัดส่องกล้อง เพื่อเอาก้อนริดสีดวงออก เทคนิคนี้ช่วยให้แพทย์มองเห็นพื้นที่ผ่าตัดชัดเจนและลดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อรอบข้าง

ทำไม “การผ่าตัดจมูกและไซนัส” จึงมีความเสี่ยงสูง

โพรงจมูกและโพรงไซนัสเป็นบริเวณที่มีโครงสร้างซับซ้อนและอยู่ใกล้อวัยวะสำคัญ เช่น เบ้าตา เส้นประสาทตา และฐานสมองส่วนหน้า ดังนั้นการผ่าตัดในบริเวณนี้จึงต้องอาศัยแพทย์เฉพาะทางและเทคโนโลยีช่วยนำทาง

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้

• การบาดเจ็บต่อเบ้าตาหรือเส้นประสาทตา อาจทำให้มองเห็นภาพซ้อนหรือสูญเสียการมองเห็น

• เลือดออกในโพรงไซนัสมากกว่าปกติ

• การติดเชื้อในโพรงไซนัสหรือโพรงสมอง

• การบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อสมองส่วนหน้า

เทคโนโลยี “เนวิเกเตอร์” คืออะไร

เพื่อให้การผ่าตัดมีความปลอดภัยและแม่นยำมากขึ้น ปัจจุบันมีการใช้เทคโนโลยี “ระบบนำทาง 3 มิติ (Surgical Navigation System)” หรือที่เรียกว่า “เนวิเกเตอร์ (Navigator)” ทำหน้าที่คล้าย GPS ทางการแพทย์ ช่วยให้แพทย์เห็นตำแหน่งของเครื่องมือผ่าตัดภายในโพรงจมูกแบบเรียลไทม์

ข้อดีของการผ่าตัดด้วยระบบเนวิเกเตอร์

• ระบุตำแหน่งของก้อนริดสีดวงไซนัสอักเสบ, ไซนัสที่ผิดปกติ ได้อย่างแม่นยำ

• ลดความเสี่ยงกระทบอวัยวะสำคัญ เช่น เบ้าตาและเส้นประสาท

• ลดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อรอบข้าง

• ฟื้นตัวเร็ว เจ็บน้อย และลดโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ

การดูแลหลังผ่าตัด

• ล้างโพรงจมูกด้วยน้ำเกลือเป็นประจำ

• ใช้ยาพ่นตามแพทย์สั่ง

• หลีกเลี่ยงฝุ่น ควัน และอากาศเย็นจัด

• มาพบแพทย์ตามนัดเพื่อตรวจติดตามผล

ภาวะแทรกซ้อนหากปล่อยไว้โดยไม่รักษา

• หายใจลำบากเรื้อรัง

• การนอนหลับถูกรบกวน หรือภาวะหยุดหายใจขณะนอน

• สูญเสียการรับกลิ่นถาวร

• ติดเชื้อไซนัสซ้ำซ้อน

• เสี่ยงลุกลามไปยังเบ้าตาและโพรงสมอง

“ริดสีดวงจมูก” อาจไม่ใช่โรคร้าย แต่หากต้องเข้ารับการผ่าตัด การเลือกแพทย์ชำนาญการและเทคโนโลยีผ่าตัดที่ทันสมัย คือหัวใจสำคัญของความปลอดภัย เพราะการผ่าตัดที่แม่นยำไม่เพียงช่วยให้ผู้ป่วยหายใจโล่งขึ้น กลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอีกครั้ง แต่ยังช่วยปกป้องการมองเห็นและลดภาวะแทรกซ้อนได้อย่างแท้จริง