รู้จักภาวะ Malignant Hyperthermia ดมยาสลบแล้วไม่ฟื้น ฝันร้ายของหมอดมยา
รู้จักภาวะ Malignant Hyperthermia ดมยาสลบแล้วไม่ฟื้น ภาวะผิดปกติที่พบได้น้อยมากแต่อันตราย แต่คือฝันร้ายของหมอดมยา
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
จากกรณีหนุ่มนักธุรกิจทำจมูกคลินิกดังกับคลินิกดังกลางกรุง ก่อนเกิดอาการผิดปกติรุนแรง จนต้องถูกส่งตัวรักษาต่อที่โรงพยาบาล และยังคงไม่รู้สึกตัว ก่อนที่ต่อมา นายแพทย์สุรเวช น้ำหอม ศัลยแพทย์ตกแต่ง โรงพยาบาลรามาธิบดี ออกมาให้ข้อมูลผ่านทางเพซบุ๊กส่วนตัว ระบุว่าคนไข้มีภาวะ Malignant Hyperthermia ระหว่างดมยาสลบซึ่งเป็นภาวะผิดปกติที่พบได้น้อยมากแต่อันตราย
รู้จัก ภาวะ Malignant Hyperthermia
นพ.ฒัชชณพงศ์ จงเจริญยานนท์ หมอเด็กเฉพาะทางโรคทางเดินหายใจและผู้ป่วยวิกฤต ให้ได้ความรู้เกี่ยวกับภาวะอุณหภูมิร่างกายสูงผิดปกติ หรือ Malignant hyperthermia ผ่านเพจ หมอม็อด หมอเด็กขอเล่า พร้อมระบุว่าสิ่งนี้คือ “ฝันร้ายของหมอดมยา”
คนไข้ไปทำจมูก ดมยาสลบ… แล้วไม่ฟื้นตามปกติ สุดท้ายต้องใส่ท่อช่วยหายใจอยู่นานหลายวัน หลายคนสงสัยว่า มันเกิดอะไรขึ้น?
ต่อมามีอาจารย์แพทย์ออกมาแจ้งว่าสิ่งที่เกิดขึ้นคือภาวะที่เรียกว่า Malignant Hyperthermia โพสต์นี้ผมเลยอยากเล่าให้ฟังครับว่าภาวะนี้มันคืออะไร และทำไมมันถึงถูกเรียกว่าฝันร้ายของหมอดมยา
ก่อนอื่นต้องบอกก่อนว่า ภาวะนี้ พบได้น้อยมากๆ ไม่ได้เกิดกับทุกคนที่ดมยาสลบ แต่จะเกิดกับคนที่มียีนบางตัวผิดปกติ เช่นยีน RYR1 หรือ CACNA1S ยีนพวกนี้มีหน้าที่สำคัญมากอย่างหนึ่งคือ ควบคุมการปล่อยแคลเซียมในกล้ามเนื้อ
ลองนึกภาพแบบนี้ครับ เวลาที่เราจะขยับตัว เช่น ยกของ เดิน หรือกำมือ ร่างกายจะปล่อยแคลเซียมออกมานิดนึงเพื่อให้กล้ามเนื้อหดตัว พอเราเลิกใช้งาน แคลเซียมก็จะถูกเก็บกลับเข้าไป กล้ามเนื้อก็จะคลายตัว ทุกอย่างเกิดขึ้นเป็นจังหวะเหมือนสวิตช์เปิด-ปิด แต่ในคนที่มียีนผิดปกติ พอโดนยาสลบบางชนิดช่องปล่อยแคลเซียมในกล้ามเนื้อจะเหมือนสวิตช์ค้าง เปิดแล้ว ปิดไม่ได้ ผลคือแคลเซียมจะทะลักเข้าไปในกล้ามเนื้อมหาศาลกล้ามเนื้อทั่วร่างกายจึงหดตัวรุนแรงพร้อมกัน
ลองนึกภาพว่า ร่างกายเหมือนเครื่องยนต์ปกติเราจะเหยียบคันเร่ง เฉพาะตอนต้องการใช้แรง แต่ในภาวะนี้เหมือนคันเร่งค้าง เครื่องยนต์ทั้งตัวเลยทำงานเต็มกำลังตลอดเวลา พอกล้ามเนื้อทำงานหนักแบบนี้ ร่างกายจะใช้พลังงานมหาศาล และสร้างความร้อนจำนวนมาก
อุณหภูมิร่างกายสามารถพุ่งขึ้นไปถึง 41–42°C ซึ่งความร้อนระดับนี้เรียกว่า Hyperthermia และสามารถทำลายอวัยวะหลายระบบในร่างกายได้ ในเวลาเดียวกัน ร่างกายจะผลิตคาร์บอนไดออกไซด์จำนวนมาก เลือดจะกลายเป็นกรด หัวใจอาจเต้นผิดจังหวะ และสมองบวมได้
อีกปัญหาหนึ่งที่เกิดขึ้นคือ เมื่อกล้ามเนื้อหดตัวรุนแรงนานๆ กล้ามเนื้อจะเริ่มสลายตัว สารจากกล้ามเนื้อที่สลายจะหลุดเข้าไปในเลือด ไปทำให้เกิดไตวายเฉียบพลัน บางครั้งผู้ป่วยจะมีปัสสาวะสีเหมือนโค้ก และอาจต้องฟอกไต ถ้าภาวะนี้รุนแรงมากก็อาจทำให้หัวใจหยุดเต้น อวัยวะล้มเหลวหลายระบบและอาจเสียชีวิตได้
ปัจจุบันมียาที่ใช้รักษาภาวะนี้โดยตรง ชื่อว่า Dantrolene ยาตัวนี้ทำงานเหมือนไปปิดช่องปล่อยแคลเซียมในกล้ามเนื้อ เมื่อแคลเซียมไม่ทะลักออกมากล้ามเนื้อก็จะเริ่มคลายตัว ความร้อนจะหยุดพุ่ง และร่างกายจะค่อยๆ กลับมาควบคุมได้ แต่มีข้อจำกัดสำคัญอย่างหนึ่งคือ ยานี้ไม่ได้มีอยู่ในทุกโรงพยาบาล
สุดท้ายผมอยากย้ำว่าการดมยาสลบในปัจจุบันถือว่าปลอดภัยมาก ภาวะ Malignant Hyperthermia เป็นเหตุการณ์ที่พบได้น้อยมากจริงๆ แต่ในโลกของการแพทย์ ทุกอย่างมีความเสี่ยงเสมอไม่มากก็น้อยแตกต่างกันไปครับ
ที่มา : หมอม็อด หมอเด็กขอเล่า
Advertisement
