ตั้งสติแล้วอ่าน! เผย ‘6 วิธีปฐมพยาบาล’ เมื่อถูกหมากัด-แมวข่วนในเบื้องต้น ป้องโรคพิษสุนัขบ้า

กำลังเป็นกระแสในสังคมไทย กับแนวคิดวิธีการฆ่าแบบ Set Zero สุนัขจรจด ซึ่งยังคงต้องติดตามกันอย่างใกล้ชิด แต่มีอีกสิ่งที่ต้องรู้รักษาตัวรอดไว้ก่อนจะดี และปลอดภัยกับทุกท่าน เมื่อถูกหมากัดหรือแมวข่วน ควรต้องปฐมพยาบาลบาดแผลอย่างไรไม่ให้เสี่ยงต่อการติดเชื้อ หรือเสี่ยงต่อโรคพิษสุนัขบ้า

วันนี้เรามี 6 วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อถูกสุนัขกัดหรือแมวข่วนมาบอกเพื่อเรียนรู้ และป้องกันไว้ก่อน แต่ก่อนจะไปเช็กที่ข้อ1 สิ่งแรกที่สำคัญอันดับ 0 คือ “เมื่อโดนกัด หรือข่วนต้องตั้งสติ”

1. ล้างแผลทันทีด้วยน้ำสะอาดในปริมาณมากๆ ฟอกสบู่ให้ทั่วบาดแผล หรือถ้าแผลลึกให้ฟอกสบู่ไปถึงก้นแผลอย่างน้อย 15 นาที และล้างสบู่ออกให้หมดจด

* ข้อควรระวัง : ควรทำอย่างเบามือ พยายามอย่าให้แผลช้ำ และไม่ควรทาครีมใด ๆ ที่ผิวบริเวณที่มีบาดแผล

2. ถ้ามีเลือดออก ควรปล่อยให้เลือดไหลออก อย่าบีบหรือเค้นแผล เพราะจะทำให้เชื้อแพร่กระจายไปส่วนอื่น

3. เมื่อล้างแผลและใช้ผ้าก๊อซซับให้แห้งแล้ว ให้เช็ดแผลด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ โดยควรใช้โพวิโดนไอโอดีน (Povidone iodine) หรือฮิบิเทนในน้ำ (Hibitane in water) แต่ถ้าไม่มียาฆ่าเชื้อเหล่านี้ สามารถใช้แอลกอฮอล์ 70% หรือทิงเจอร์ไอโอดีน เช็ดเพื่อฆ่าเชื้อโรคที่แผลได้

*ข้อควรระวัง : อย่าใส่สิ่งอื่น เช่น เกลือ ยาฉุน ลงในแผล ไม่ควรเย็บแผล และไม่ควรใช้รองเท้าตบแผล เพราะอาจทำให้เชื้อกระจายไปรอบบริเวณที่เกิดแผลได้ง่าย และอาจมีเชื้อโรคอื่นเข้าไปด้วย ทำให้แผลอักเสบได้ ยกเว้นในกรณีที่แผลใหญ่มาก เลือดออกมาก สามารถปิดปากแผลเพื่อห้ามเลือดได้

4. ไปโรงพยาบาลหรือสถานีอนามัยที่ใกล้ที่สุดในทันทีเพื่อรับการฉีดวัคซีนป้องกันบาดทะยัก ยาปฏิชีวนะ รวมทั้งยาแก้ปวดตามอาการ นอกจากนี้ หากโดนกัดที่อวัยวะสำคัญซึ่งมีเส้นประสาทไปเลี้ยงมาก เช่น บริเวณศีรษะ ใบหน้า ฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรืออวัยวะเพศ มีบาดแผลฉกรรจ์เป็นแผลลึกและมีขนาดใหญ่ ควรต้องได้รับวัคซีนอิมมูโนโกลบูลิน (Immunoglobulin) ซึ่งเป็นวัคซีนที่มีภูมิคุ้มกันทันทีโดยไม่ต้องใช้เวลาในการกระตุ้น

5. กักสัตว์ที่กัดไว้ดูอาการอย่างน้อย 10-15 วัน โดยให้น้ำและอาหารตามปกติ อย่าฆ่าสัตว์ให้ตายทันที เว้นแต่สัตว์นั้นดุร้าย กัดคนหรือสัตว์อื่น หรือไม่สามารถกักสัตว์ไว้ได้ และถ้าสัตว์ตัวนั้นหนีหายไปให้ถือว่าสัตว์นั้นเป็นโรคพิษสุนัขบ้า ต้องไปรับวัคซีนพิษสุนัขบ้าทันที

6. หากสุนัขตายให้นำซากมาตรวจหาเชื้อ หากสุนัขไม่ตายให้ขังไว้ดูอาการต่อไป จนครบระยะเวลาประมาณ 10-15 วัน ถ้าสุนัขไม่ตาย ผู้ที่ถูกกัดก็ไม่จำเป็นต้องรับวัคซีนพิษสุนัขบ้า

วัคซีนพิษสุนัขบ้า (สำหรับคน) ราคาแพงไหม

ปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าที่ทำจากเซลล์เพาะเลี้ยง โดยฉีดทั้งหมดเพียง 4-5 เข็มเท่านั้น และไม่ต้องฉีดทุกวัน โดยมี 2 แบบคือ

1. ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ

2. ฉีดเข้าชั้นผิวหนัง

กรณีฉีด 5 เข็ม จะฉีดในวันที่ 0 (วันที่เริ่มฉีด) วันที่ 3, 7, 14 และ 28 เมื่อครบปีฉีดซ้ำ 1 เข็ม

ทั้งนี้ เราสามารถฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าล่วงหน้าได้ โดยฉีด 3 เข็ม ในระยะเวลา 1 เดือน และเมื่อครบ 1 ปีแล้วให้ฉีดวัคซีนกระตุ้นซ้ำอีก 1 เข็ม จากนั้นกระตุ้นซ้ำทุกๆ 5 ปี วัคซีนนี้จะไม่ทำให้เกิดอาการแพ้ต่อระบบประสาท และสามารถฉีดได้ทุกวัย ทั้งในเด็ก และสตรีมีครรภ์ ดังนั้นคนที่มีสัตว์เลี้ยง หรือต้องคลุกคลีอยู่กับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ควรเข้ารับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าด้วย

ส่วนราคาวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้านั้น ขึ้นอยู่กับสถานพยาบาลแต่ละแห่ง โดยในโรงพยาบาลรัฐ ราคาวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าจะอยู่ที่เข็มละประมาณ 200-1,000 บาท/เข็ม และควรฉีดให้ครบโดสตามที่แพทย์นัด เฉลี่ยแล้วค่าบริการวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในโรงพยาบาลรัฐจะมีค่าใช้จ่ายราว ๆ 2,000-4,000 บาท ส่วนราคาวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในโรงพยาบาลเอกชน อาจมีค่าใช้จ่ายประมาณ 2,000-7,000 บาท ขึ้นอยู่กับสถานที่ที่ให้บริการ.

ขอขอบคุณข้อมูลจาก
คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
สำนักโรคติดต่อทั่วไป กระทรวงสาธารณสุข
กลุ่มงานควบคุมโรคติดต่อ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดฉะเชิงเทรา
สำนักงานประกันสังคม

keyboard_arrow_up