ยินดีต้อนรับ! "นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส" ไดโนเสาร์ไทยลำดับที่ 14 ของไทย
ยินดีต้อนรับ! "นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส" ไดโนเสาร์ไทยลำดับที่ 14 ของประเทศไทย น้ำหนัก 27 ตัน ไดโนเสาร์ซอโรพอดใหญ่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
(15 พ.ค. 2569) ศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม PRC MSU โพสต์ข้อความ "ยินดีต้อนรับไดโนเสาร์ตัวที่ 14 ของประเทศไทย"
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
"นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส" (Nagatitan chaiyaphumensis) คือ ไดโนเสาร์ไทยลำดับที่ 14 ของประเทศไทย ชื่อวิทยาศาสตร์นั้นมีความหมายว่า "พญานาคยักษ์แห่งชัยภูมิ" ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Scientific Reports งานวิจัยนี้เป็นการร่วมมือของทีมนักวิจัยไทย นำโดย ดร.ศิตะ มานิตกุล นักวิจัยศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ร่วมกับ University College London (UCL) และกรมทรัพยากรธรณี ภายใต้โครงการ Project Thaitan โดยได้รับทุนวิจัยสนับสนุนจาก National Geographic Society
นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส ถูกค้นพบที่บ้านพนังสื่อ อำเภอหนองบัวระเหว จังหวัดชัยภูมิ ของประเทศไทย พบอยู่ในชั้นของหมวดหินโคกกรวด ยุคครีเทเชียสตอนต้น หรือประมาณ 110-115 ล้านปีก่อน ในการศึกษาได้มีการศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยา และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการกับซอโรพอดอื่นๆ พบว่าเป็นไดโนเสาร์ซอโรพอดในกลุ่มซอมโฟสปอนดิแลน (Somphospondylan) ในกลุ่มย่อยยูฮีโลโปดิด (Euhelopodid) และเป็นญาติใกล้ชิดกับ ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน่ (Phuwiangosaurus sirindhornae) ไดโนเสาร์คอยาวอีกชนิดจากหมวดหินเสาขัว (อายุประมาณ 130 ล้านปีก่อน) ของประเทศไทย ที่มีอายุที่เก่าแก่กว่า
นอกจากนี้ จากการประมาณมวลน้ำหนักร่างกายของ นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส พบว่ามีน้ำหนักมากถึง 27 ตัน (หรือเท่ากับช้างแอฟริกา 4-5 เชือก) และมีความจากหัวถึงหางประมาณ 27 เมตร ทำให้ นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส เป็นไดโนเสาร์ซอโรพอดที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยพบมาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
โดยทางเพจ กรมทรัพยากรธรณี ได้เผยแพร่ข้อมูลว่า ทีมนักบรรพชีวินวิทยาชาวไทยและสหราชอาณาจักร ค้นพบและศึกษาซากดึกดำบรรพ์ไดโนเสาร์คอยาวชนิดใหม่ของโลก "นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส" (Nagatitan chaiyaphumensis) ณ บ้านพนังเสื่อ อำเภอหนองบัวระเหว จังหวัดชัยภูมิ นับเป็นการค้นพบไดโนเสาร์กลุ่มไททาโนซอริฟอร์มขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ดร.ศิตะ มานิตกุล นักวิจัยจากศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา มหาวิทยามหาสารคาม หัวหน้าโครงการศึกษาวิจัยไดโนเสาร์ไทยตัวใหม่ อธิบายว่า วาฬอยู่ในมหาสมุทรซึ่งมีมวลน้ำช่วยรองรับน้ำหนัก จึงสามารถวิวัฒน์ให้มีขนาดใหญ่ได้ แต่ไดโนเสาร์ซอโรพอดนั้นน่าทึ่งมาก เพราะเป็นสัตว์บก มันจึงปรับตัวให้กระดูกมีช่องอากาศภายในเพื่อลดน้ำหนัก รวมถึงวิวัฒนาการโครงสร้างร่างกายอื่นๆ จนกลายเป็นสัตว์บกที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่โลกเคยมีมา
จากการศึกษาชิ้นส่วนกระดูกมากกว่า 20 ชิ้น โดยเฉพาะกระดูกขาหน้าขวาท่อนบนที่มีความยาวถึง 178 เซนติเมตร รวมถึงกระดูกซี่โครงและกระดูกต้นขาหลังที่ยาวกว่า 2 เมตร นักวิจัยประเมินว่าไดโนเสาร์ชนิดนี้มีความยาวประมาณ 27-30 เมตร และมีน้ำหนักมากกว่า 26 ตัน และเป็นไดโนเสาร์ลำดับที่ 14 ที่ได้รับการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการ
นาคาไททัน เป็นไดโนเสาร์กินพืชคอยาวหรือซอโรพอด (Sauropod) อยู่ในกลุ่ม Titanosauriformes สะสมตัวอยู่ในหมวดหินโคกกรวด กลุ่มหินโคราช อายุอยู่ในช่วงยุคครีเทเชียสตอนต้น ราว 100-115 ล้านปีก่อน ชื่อ 'นาคาไททัน' มาจากคำว่า 'นาคา' หมายถึง พญานาคในคติความเชื่อไทย และ 'ไททัน' หมายถึง ยักษ์ในตำนานกรีก สื่อถึงไดโนเสาร์คอยาวขนาดมหึมา ขณะที่ 'ชัยภูมิเอนซิส' ตั้งชื่อตามจังหวัดชัยภูมิ ซึ่งเป็นแหล่งค้นพบ
จุดเริ่มต้นของการค้นพบเกิดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2559 จากการสังเกตของนายถนอม หลวงนันท์ ชาวบ้านพนังเสื่อ ก่อนมีการแจ้งมายังกรมทรัพยากรธรณี และเข้าตรวจสอบตามพระราชบัญญัติคุ้มครองซากดึกดำบรรพ์ พ.ศ. 2551 จนนำไปสู่การศึกษาวิจัยอย่างต่อเนื่อง
ต่อมาในปี พ.ศ. 2567 ดร.ศิตะ มานิตกุล นักวิจัยจากศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา มหาวิทยาลัยมหาสารคามได้รับทุนสนับสนุนจากสมาคมเนชันแนล จีโอกราฟิก ผ่านโครงการ Exploring the Titans : Investigating Thailand’s Largest Dinosaur and Engaging Local Communities in Chaiyaphum Geopark (Project Thaitan) เพื่อศึกษาวิจัย อนุรักษ์ และพัฒนาแหล่งเรียนรู้ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ชุมชน อุทยานธรณีชัยภูมิ และกรมทรัพยากรธรณี โครงการดังกล่าวทำงานร่วมกับชุมชนและโรงเรียน ควบคู่ไปกับการศึกษาวิจัยไดโนเสาร์ไทยตัวล่าสุด เปิดโอกาสให้บุคคลทั่วไปเรียนรู้การสำรวจและขุดค้นอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ ร่วมกับทีมวิจัยผ่านค่ายสำรวจขุดค้น กิจกรรมบรรพชีวินสัญจร การอบรมให้ความรู้แก่นักเรียนและชุมชนในพื้นที่ รวมถึงการจัดนิทรรศการ ณ แหล่งขุดค้นไดโนเสาร์บ้านพนังเสื่อ
การค้นพบซากดึกดำบรรพ์อันร่องรอยของสิ่งมีชีวิตในอดีตเป็นหลักฐานที่แสดงถึงสภาพภูมิศาสตร์ สิ่งแวดล้อม และความหลากหลายทางชีวภาพในอดีต เปรียบเสมือนบันทึกเรื่องราวของโลกก่อนการถือกำเนิดของมนุษย์ จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการศึกษาธรณีวิทยา วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต และการสำรวจทรัพยากรธรณีที่มนุษย์สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ ซึ่งเป็นมรดกทางธรรมชาติและหลักฐานสำคัญในการศึกษาวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตบนโลก
ภาพประกอบและข้อมูล : ดร.ศิตะ มานิตกุล ศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา มหาวิทยามหาสารคาม Sethapanichsakul, T., Khansubha, SO., Manitkoon, S. et al. The first sauropod dinosaur from the Lower Cretaceous Khok Kruat Formation of Thailand enriches the diversity of somphospondylan titanosauriforms in southeast Asia. Sci Rep 16, 12467 (2026)
Advertisement
