รู้จัก “คุกลาดยาว” มีกี่เรือนจำ ในพื้นที่เดียวกัน

“เรือนจำลาดยาว” หรือที่เรียกว่า “คุกลาดยาว” เป็นชื่อเรียกของกลุ่มเรือนจำและทัณฑสถานที่ตั้งอยู่บริเวณถนนงามวงศ์วาน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร ปัจจุบันถือเป็นพื้นที่คุมขังสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ เนื่องจากรวมเรือนจำขนาดใหญ่หลายแห่งไว้ในพื้นที่เดียวกัน ได้แก่

 

• เรือนจำกลางคลองเปรม

• เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานคร

• ทัณฑสถานบำบัดพิเศษกลาง

• ทัณฑสถานหญิงกลาง

 

ประวัติความเป็นมา

 

จุดเริ่มต้นของ “เรือนจำลาดยาว” เกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2478 เมื่อกรมราชทัณฑ์พิจารณาเห็นว่า เรือนจำลหุโทษ (ต่อมาคือเรือนจำกลางคลองเปรม ซึ่งปัจจุบันกลายเป็นพิพิธภัณฑ์ราชทัณฑ์และสวนรมณีนาถ ถนนมหาไชย) มีสภาพทรุดโทรมและตั้งอยู่ใจกลางพระนคร ทำให้ไม่เหมาะสมต่อการคุมขังนักโทษอีกต่อไป

 

กรมราชทัณฑ์จึงตัดสินใจย้ายเรือนจำไปตั้งยังพื้นที่ใหม่ฝั่งตรงข้ามคลองเปรม บริเวณตำบลลาดยาว อำเภอบางเขน จังหวัดพระนคร (ในขณะนั้น) พร้อมเสนอให้จัดตั้งเรือนจำหญิงและสถานราชทัณฑ์อื่นๆ เช่น โรงเรียนฝึกอาชีพ ในบริเวณดังกล่าว

 

เรือนจำกลางคลองเปรม

 

“เรือนจํากลางคลองเปรม” เป็นเรือนจําความมั่นคงสูง มีอํานาจในการควบคุมผู้ต้องขังถึงกําหนดโทษประหารชีวิต ภายในแบ่งออกเป็น 10 แดน ภายนอก 1 แดน โดยจําแนกตามความเหมาะสมกับผู้ต้องขังแต่ละประเภท ในเรือนจําฯ แบ่งการควบคุมเป็น 11 แดน โดยการควบคุมภายในเรือนจํา 10 แดน ได้แก่

 

• แดน 1 : แดนฝึกวิชาชีพงานโรงพิมพ์ราชทัณฑ์และผู้ต้องขังกลุ่มเฉพาะ เช่น กลุ่มข้ามเพศที่แปลงเพศ โดยสมบูรณ์หรือข้ามเพศที่ยังไม่แปลงเพศ เป็นต้น คุมขังผู้ต้องขังที่มีกําหนดโทษไม่เกิน 50 ปี

• แดน 2 : แดนความมั่นคง คุมขัง ผู้ต้องขังที่มีกําหนดโทษ 50 ปีขึ้นไปถึงตลอดชีวิต

• แดน 3 : ผู้ต้องขังกระทําผิดซ้ำจํานวนหลายครั้ง คุมขังผู้ต้องขังที่มีกําหนดโทษ ไม่เกิน 50 ปี

• แดน 4 : แดนฝึกวิชาชีพ คุมขังผู้ต้องขังที่มีกําหนดโทษไม่เกิน 50 ปี

• แดน 5 : แดนความมั่นคง คุมขังผู้ต้องขังที่มีกําหนดโทษ 50 ปีขึ้นไปถึงประหารชีวิตและ

• แดน 6 : แดนแรกรับ/ ผู้ต้องขังป่วย/ ผู้ต้องขังชรา คุมขังผู้ต้องขังที่มีกําหนดโทษไม่เกิน 50 ปี

• แดน 7 : แดนการศึกษาและพัฒนาจิตใจ

• แดน 8 : แดนกักโรค

• แดน 9 : แดนสูทกรรม คุมขังผู้ต้องขังที่มีกําหนดโทษไม่เกิน 10 ปี

• แดน 10 : สถานกักกันคลองเปรม ไว้คุมขังผู้ต้องกักกัน

• แดน 11 : แดนพยาบาล สําหรับการควบคุมภายนอก

 

ทัณฑสถานบำบัดพิเศษกลาง

 

“ทัณฑสถานบำบัดพิเศษกลาง” ก่อตั้งขึ้นเพื่อรองรับคดีเกี่ยวกับยาเสพติดโดยเฉพาะ คุมขังนักโทษเด็ดขาดที่มีโทษจำคุกไม่เกิน 15 ปี และนักโทษระหว่างรอการพิจารณาคดีในความผิดที่เกี่ยวกับยาเสพติด ซึ่งอาจมีโทษสูงสุดถึงจำคุกตลอดชีวิต

 

สถานที่แห่งนี้ไม่ได้ทำหน้าที่แค่ควบคุมผู้ต้องขัง แต่ยังเป็นเรือนจำเพื่อการบำบัด มุ่งเน้นการแก้ไขฟื้นฟูผู้กระทำผิดด้านยาเสพติด ผ่านการบำบัดรักษาและกิจกรรมฟื้นฟูสมรรถภาพ เพื่อให้สามารถกลับคืนสู่สังคมได้หลังพ้นโทษ

 

เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานคร

 

“เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานคร” ทำหน้าที่ควบคุมผู้ต้องขังชาย ทั้งผู้ที่อยู่ระหว่างการสอบสวน ระหว่างพิจารณาคดีหรือไต่สวนมูลฟ้อง และระหว่างอุทธรณ์ รวมถึงนักโทษเด็ดขาดที่มีโทษไม่เกิน 15 ปี ทำให้ที่นี่ถือเป็นเรือนจำระหว่างพิจารณาคดีที่ใหญ่ที่สุดของกรุงเทพฯ

 

นอกจากนี้เรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครยังเป็นที่ตั้งของ “ทัณฑสถานโรงพยาบาลราชทัณฑ์” ซึ่งให้การรักษาพยาบาลแก่ผู้ต้องขังจากเรือนจำต่างๆ ทั่วประเทศ สำหรับเส้นทางเข้าออกหลักของเรือนจำฯ ใช้ด้านทิศตะวันออก บริเวณด้านหน้าเรือนจำกลางคลองเปรม

 

ทัณฑสถานหญิงกลาง

 

“ทัณฑสถานหญิงกลาง” เป็นเรือนจำสำหรับผู้ต้องขังหญิงโดยเฉพาะ เรือนจำแห่งนี้เป็นที่คุมขังผู้ต้องขังหญิงที่มีโทษจนถึงประหารชีวิต ตั้งอยู่ใกล้กับเรือนจำกลางคลองเปรม ภายใต้การบริหารของกรมราชทัณฑ์

 

นอกจากการควบคุมผู้ต้องขังแล้ว ทัณฑสถานหญิงกลางยังจัดการศึกษาและฝึกอบรมเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตให้กับผู้ต้องขังหญิง ผู้ที่ไม่รู้หนังสือจะได้รับการสอนพื้นฐานจนสามารถอ่านออกเขียนได้ จากนั้นสามารถเรียนต่อในระดับอาชีวศึกษา สายวิชาชีพ และระดับอุดมศึกษาจนสำเร็จปริญญา ส่วนการฝึกวิชาชีพจะเน้นงานที่เหมาะกับผู้หญิง เช่น การเย็บปักถักร้อยและการตัดเย็บเสื้อผ้า