
กรมพัฒนาที่ดิน เดินหน้าขับเคลื่อนนโยบายกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พัฒนาศักยภาพเกษตรกร ผ่านเครือข่าย “หมอดินอาสา” เพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีและนวัตกรรมด้านการพัฒนาที่ดินสู่ชุมชน ส่งเสริมการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างเหมาะสม เพิ่มผลผลิต ลดต้นทุน ยกระดับคุณภาพชีวิตเกษตรกร และสร้างความมั่นคงด้านรายได้ควบคู่กับการอนุรักษ์ทรัพยากรดินอย่างยั่งยืน ปัจจุบันกรมพัฒนาที่ดิน มีหมอดินอาสามากกว่า 78,000 คนทั่วประเทศ แบ่งเป็น 4 ระดับ ได้แก่ หมอดินอาสาประจำหมู่บ้าน ตำบล อำเภอ และจังหวัด เป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนภารกิจของกรมฯ นำองค์ความรู้และประสบการณ์ไปประยุกต์ใช้จริงในพื้นที่ พร้อมขยายผลสู่เกษตรกรในชุมชนอย่างต่อเนื่อง
จุดเริ่มต้นของคำว่า “หมอดิน” เกิดจากแนวคิดของ นายพิษณุ อัตถวิโรจน์ อดีตผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 9 ซึ่งเปรียบเทียบการทำงานของเจ้าหน้าที่พัฒนาที่ดินเสมือน “แพทย์ผู้รักษาคนไข้” ลงพื้นที่ตรวจวิเคราะห์ดินเคลื่อนที่ พร้อมอุปกรณ์ภาคสนาม เก็บตัวอย่างดิน เพื่อนำไปสำรวจชนิดดิน วิเคราะห์ดิน และให้คำแนะนำในการปรับปรุงบำรุงดินให้เหมาะสมกับการเพาะปลูก จึงเกิดคำเรียกว่า “หมอดิน ผู้รักษาดินเพื่อการเกษตร” แต่ด้วยข้อจำกัดด้านจำนวนบุคลากรที่ไม่สามารถเข้าถึงได้ทั่วทุกพื้นที่กรมพัฒนาที่ดินจึงเปิดรับสมัครเกษตรกรจิตอาสาหมู่บ้านละ 1 คน เพื่อทำหน้าที่เป็น “หมอดินอาสา” เข้ารับการอบรมและถ่ายทอดองค์ความรู้สู่เกษตรกรในชุมชน พร้อมเป็นตัวแทนกรมพัฒนาที่ดินประสานงานกับเกษตรกรในด้านนโยบายอื่นๆ ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และในปี พ.ศ. 2538 ได้จัดตั้ง “โครงการหมอดินอาสา” อย่างเป็นทางการ จากจุดเริ่มต้นเพียงไม่กี่หมื่นคน ขยายเครือข่ายอย่างต่อเนื่องจนกลายเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาภาคการเกษตรของประเทศ
“หมอดินอาสา” จึงถือเป็นผู้มีความรู้ ความเชี่ยวชาญ ได้รับการพัฒนาความรู้และทักษะด้านการพัฒนาทรัพยากรดินอย่างต่อเนื่อง ครอบคลุมทั้งการอนุรักษ์ดินและน้ำ การปลูกแฝกป้องกันการชะล้างพังทะลายของดิน การผลิตปุ๋ยอินทรีย์ การปรับปรุงบำรุงดินด้วยอินทรียวัตถุ การเก็บตัวอย่างดินเพื่อการตรวจวิเคราะห์ดินเบื้องต้นการขยายเมล็ดพันธุ์พืชปุ๋ยสด/กล้าหญ้าแฝกเพื่อแจกจ่ายเกษตรกร การใช้เทคโนโลยีชีวภาพสารเร่งจุลินทรีย์ พด.ต่าง ๆ รวมถึงการวางแผนการใช้ประโยชน์ที่ดินร่วมกับสถานีพัฒนาที่ดินทั่วประเทศ เพื่อให้เกษตรกรสามารถใช้ทรัพยากรดินได้อย่างเหมาะสมและเกิดประโยชน์สูงสุดตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา หมอดินอาสายังมีผลงานโดดเด่น ได้รับการยกระดับเป็นศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดินกว่า 2,000 แห่ง เป็นศูนย์ต้นแบบที่มีหมอดินอาสาทำหน้าที่เป็นผู้ให้คำปรึกษา ประสานงาน และร่วมแก้ไขปัญหาให้กับเกษตรกรในชุมชนอย่างใกล้ชิด เป็นทั้ง "ครูหมอดิน" ที่แบ่งปันความรู้ และ “เพื่อนจิตอาสา” ผู้ร่วมเดินเคียงข้างเกษตรกรด้วยหัวใจบริการสร้างเครือข่ายการดูแลผืนดินของแผ่นดินไทย ให้อุดมสมบูรณ์ สร้างความมั่นคงทางอาหารให้กับชุมชน เพราะอาหารที่ดี เริ่มต้นจากดินที่ดี และดินที่ดี…ต้องมีผู้ดูแล “หมอดินอาสา” จึงไม่ได้เป็นเพียงอาสาสมัครของกรมพัฒนาที่ดิน แต่คือ อาสาของแผ่นดินไทย หัวใจของภาคการเกษตรที่เริ่มจากดูแลทรัพยากรดิน
Advertisement